Οι Βρυξέλλες θα προσφύγουν εκ νέου στις αγορές για να αντλήσουν επιπλέον 45 δισ. ευρώ, ώστε να κρατήσουν την Ουκρανία όρθια στον πόλεμο κατά της Ρωσίας - ωστόσο, το εκρηκτικό κόστος δανεισμού αναμένεται να καταστήσει τη νέα πίστωση δαπανηρή και πολιτικά δύσκολη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε τη χορήγηση ενός πρόσθετου δανείου στήριξης ύψους 45 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, καλυπτόμενου από κοινό ευρωπαϊκό χρέος, καθώς η εξαντλημένη από τον πόλεμο χώρα αγωνίζεται να κρατήσει την οικονομία της στη ζωή εν μέσω των ανηλεών ρωσικών αεροπορικών επιδρομών.
Το δάνειο, το οποίο παρουσίασε την Τετάρτη η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προβλέπει 20 δισ. ευρώ για δημοσιονομική ενίσχυση και 25 δισ. ευρώ για αγορές εξοπλισμών, όπως μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones), πυραύλους και επειγόντως αναγκαία συστήματα αναχαίτισης αεράμυνας.
Η εκταμίευσή του θα γίνει σταδιακά καθ' όλη τη διάρκεια του 2027 και θα λειτουργήσει συμπληρωματικά προς το τρέχον δάνειο των 90 δισ. ευρώ, το οποίο συμφωνήθηκε από τους Ευρωπαίους ηγέτες τον Δεκέμβριο του περασμένου έτους.
«Στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα στη Ρωσία: Θέλουμε ειρήνη», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν. «Πέντε χρόνια μετά την έναρξη αυτού του επιθετικού πολέμου, η Ευρώπη παραμένει ενωμένη. Είμαστε πιο αποφασισμένοι από ποτέ να στηρίξουμε την Ουκρανία, τόσο στον πόλεμο όσο και στην ειρήνη».
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε «πολύ αισιόδοξη» ότι και τα 27 κράτη-μέλη, χωρίς εξαίρεση, θα στηρίξουν την πρόταση εν μέσω των συνεχιζόμενων ειρηνευτικών συνομιλιών.
Οι τέσσερις που αρνούνται να πληρώσουν
Ωστόσο, τέσσερα από αυτά - η Σλοβακία, η Τσεχία, η Ουγγαρία και η Βουλγαρία - έχουν ήδη καταστήσει σαφές ότι δεν θα συμμετάσχουν. Οι τεταμένες διαπραγματεύσεις του περασμένου έτους είχαν καταλήξει σε ρήτρα εξαίρεσης (opt-out) για την Μπρατισλάβα, την Πράγα και τη Βουδαπέστη, την οποία επιδιώκουν τώρα να διατηρήσουν.
Ο Γερμανός Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αντέδρασε έντονα, απειλώντας με βέτο στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ - συμπεριλαμβανομένων των περιζήτητων κονδυλίων συνοχής - εάν η νέα βοήθεια προς την Ουκρανία δεν εγκριθεί ομόφωνα από τους «27», με τον σλοβάκο πρωθυπουργό να κάνει λόγο για «εκβιασμό».
Η φον ντερ Λάιεν συντάχθηκε με τον Μερτς και υπογράμμισε ότι το δάνειο χωρίστηκε σε δύο πυλώνες, έναν πολιτικό και έναν στρατιωτικό, προκειμένου να κατευναστούν οι ανησυχίες όσων αντιτίθενται στην αποστολή όπλων.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα πραγματοποιήσουν την πρώτη τους συζήτηση επί της πρότασης την επόμενη εβδομάδα στις Βρυξέλλες, όπου στο τραπέζι θα τεθεί και ο προϋπολογισμός, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό πολιτικό μείγμα.
Το κόστος δανεισμού και τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία
Στο επίκεντρο της συζήτησης θα βρεθεί το ζήτημα του κόστους δανεισμού. Αν και η Επιτροπή εξακολουθεί να απολαμβάνει την ανώτατη πιστοληπτική αξιολόγηση (AAA) ως εκδότης χρέους, η προσφυγή στις αγορές για την άντληση 45 δισ. ευρώ δεν θα είναι φθηνή υπόθεση.
Τα επιτόκια έχουν εκτοξευθεί φέτος εν μέσω υψηλών τιμών ενέργειας, γεωπολιτικής αστάθειας, νευρικότητας των επενδυτών και της δαπανηρής κούρσας της τεχνητής νοημοσύνης. Αυτό σημαίνει ότι η Ένωση θα κληθεί να επωμιστεί δισεκατομμύρια ευρώ σε ετήσιους τόκους για να διατηρήσει τη στήριξη. Παρ' όλα αυτά, η επικρατούσα άποψη είναι ότι το κόστος μιας ενδεχόμενης κατάρρευσης του ουκρανικού κράτους θα ξεπερνούσε κάθε δημοσιονομική επιβάρυνση.
Όπως και σε προηγούμενες χρηματοδοτήσεις, η αποπληρωμή του κεφαλαίου θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο το Κίεβο θα λάβει πολεμικές αποζημιώσεις. Εάν η Μόσχα, όπως αναμένεται, αρνηθεί να καταβάλει αποζημιώσεις, οι Βρυξέλλες διατηρούν το δικαίωμα να αξιοποιήσουν τα δεσμευμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία, ύψους 210 δισ. ευρώ. Σε κάθε περίπτωση, το Κίεβο δεν αναμένεται να αποπληρώσει το ποσό από δικούς του πόρους.
«Η επιλογή της ρητής χρήσης των δεσμευμένων ρωσικών διαθεσίμων για την αποπληρωμή του δανείου στήριξης» προβλέπεται στην πρόταση, δήλωσε η φον ντερ Λάιεν. «Πιστεύω ότι αυτό είναι ένα επιπλέον στοιχείο που δείχνει ότι καλύπτουμε τις ανάγκες».
Από την πλευρά του, ο Επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις ανέφερε ότι το προσχέδιο του προϋπολογισμού της ΕΕ, το οποίο βρίσκεται ακόμη υπό διαπραγμάτευση, θα πρέπει να επανεξεταστεί ώστε να καθοριστεί εάν οι ετήσιοι τόκοι θα καταβάλλονται εντός ή εκτός του πλαισίου της μελλοντικής βοήθειας προς την Ουκρανία.
Το έλλειμμα του 2027 και η συμβολή των συμμάχων
Τα 45 δισ. ευρώ που παρουσιάστηκαν την Τετάρτη έρχονται να προστεθούν στο δάνειο στήριξης των 90 δισ. ευρώ - ένα πακέτο που συνεχίζει να εκταμιεύεται και είχε σχεδιαστεί με την παραδοχή ότι ο πόλεμος της Ρωσίας θα τελείωνε κάποια στιγμή μέσα στο 2026.
Στην πράξη συνέβη το ακριβώς αντίθετο: η Μόσχα κλιμάκωσε τις επιθέσεις της για να καταστήσει τον χειμώνα αβίωτο στην Ουκρανία και να καταστρέψει τους μοχλούς της τοπικής οικονομίας. Οι αδιάκοποι βομβαρδισμοί έχουν παραλύσει την επιχειρηματική δραστηριότητα, έχουν πλήξει το εμπόριο και έχουν προκαλέσει εκτεταμένες διακοπές ρεύματος, περιορίζοντας δραματικά την ικανότητα του Κιέβου να εισπράττει έσοδα και να διατηρεί τις δημόσιες υπηρεσίες. Ως αποτέλεσμα, η εξάρτηση της χώρας από την εξωτερική βοήθεια έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο.
Η καταστροφή αυτή έχει αφήσει ένα δημοσιονομικό κενό ύψους 70 δισ. ευρώ στον ουκρανικό προϋπολογισμό του 2027. Το νέο δάνειο των 45 δισ. ευρώ της ΕΕ προορίζεται να καλύψει τα δύο τρίτα αυτού του ελλείμματος, ενώ το υπόλοιπο ένα τρίτο θα επωμιστούν άλλοι σύμμαχοι, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, ο Καναδάς και η Ιαπωνία. Παράλληλα, οι Βρυξέλλες θα επιτρέψουν σε συμμάχους με πιστοληπτική αξιολόγηση AAA να συνεισφέρουν επιπλέον 5 δισ. ευρώ στο δάνειο.




























