Ευρωπαίοι διπλωμάτες και αξιωματούχοι δεν πιστεύουν ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν είναι διατεθειμένος να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, παρά τις πιέσεις του Ντόναλντ Τραμπ για την επίτευξη συμφωνίας. Ωστόσο, επιλέγουν να συμμετάσχουν στη διπλωματική διαδικασία, φοβούμενοι ότι σε διαφορετική περίπτωση ο Αμερικανός πρόεδρος μπορεί να καταλήξει σε συμφωνία με τον Ρώσο ομόλογό του, παρακάμπτοντας τόσο την Ευρώπη όσο και το Κίεβο.
Αυτή είναι η εκτίμηση που διατυπώνουν δημόσια και κατ’ ιδίαν οι σύμμαχοι της Ουκρανίας, μετά την επανέναρξη των ειρηνευτικών συνομιλιών υπό αμερικανική διαμεσολάβηση. Την ίδια άποψη συμμερίζονται ακόμη και ορισμένοι από τους εκπροσώπους της Ευρώπης στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που βρέθηκαν στο περιθώριο της τριμερούς συνάντησης ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας, την περασμένη εβδομάδα στο Άμπου Ντάμπι, εκτιμούν ότι η όλη διαδικασία ενδέχεται να μην οδηγήσει πουθενά και να καταρρεύσει εκ νέου. Μέχρι στιγμής, δεν έχει οριστεί ημερομηνία για τον επόμενο γύρο απευθείας συνομιλιών.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι φοβούνται ότι, σε περίπτωση νέου αδιεξόδου, ο Τραμπ μπορεί να συνάψει συμφωνία με τον Πούτιν και να εγκαταλείψει την Ευρώπη και την Ουκρανία. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους επιμένουν να παραμείνουν στη διαπραγματευτική διαδικασία.
«Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται αυτή τη στιγμή ούτε για κατάπαυση του πυρός ούτε για ειρήνη», δήλωσε ο Φρέντρικ Βέσλαου, ανώτερος αναλυτής πολιτικής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR). «Πιστεύει ότι έχει περισσότερα να κερδίσει συνεχίζοντας τον πόλεμο παρά αποδεχόμενος μια εκεχειρία. Αυτό είναι το θεμελιώδες πρόβλημα».
Παρά τις προσπάθειες της Ευρώπης να αποκτήσει ρόλο στις διαπραγματεύσεις, οι κρίσιμες αποφάσεις εξακολουθούν να εξαρτώνται κυρίως από τη στάση της Ουάσιγκτον και της Μόσχας.
Η σκληρή στάση της Μόσχας
Η Ρωσία τις τελευταίες εβδομάδες έχει εντείνει τις επιθέσεις κατά ουκρανικών πολιτικών υποδομών, βομβαρδίζοντας δύο σημαντικές γέφυρες στο Κίεβο, ενώ συνεχίζει να πλήττει δίκτυα ηλεκτροδότησης και ύδρευσης. Η Ουκρανία εξακολουθεί να απαντά με πλήγματα βαθιά στο ρωσικό έδαφος, προκαλώντας ζημιές σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, προς έντονη δυσαρέσκεια της Ουάσινγκτον.
Ομάδες διαπραγματευτών από την Ουκρανία και τη Ρωσία συναντήθηκαν για δύο ημέρες στο Άμπου Ντάμπι, την περασμένη εβδομάδα, με τους δύο ανώτερους απεσταλμένους του Τραμπ για τις ειρηνευτικές συνομιλίες, τον γαμπρό του Τζάρεντ Κούσνερ και τον επιχειρηματία Στιβ Γουίτκοφ. Επρόκειτο για τον πρώτο γύρο συνομιλιών από τον Φεβρουάριο.
Οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε δέσμευση για ανταλλαγή αιχμαλώτων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, χωρίς ωστόσο να έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί οι λεπτομέρειες. Πέραν αυτού, δεν υπήρξε κάποια ουσιαστική πρόοδος. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που παρακολούθησαν τις συνομιλίες ανέφεραν ότι η ρωσική πλευρά εμφανίστηκε απρόθυμη να κάνει παραχωρήσεις.
«Οι τελευταίες συζητήσεις με τους Αμερικανούς απεσταλμένους κατέστησαν σαφές ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν θέλει να διαπραγματευτεί», δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, στις 14 Νοεμβρίου.
«Είναι σαφές ότι ποντάρει στην εξαναγκαστική συνθηκολόγηση της Ουκρανίας, εντείνοντας τις επιθέσεις κατά αμάχων και επιχειρώντας να βυθίσει τη χώρα στο σκοτάδι αυτόν τον χειμώνα», πρόσθεσε.
Αξιωματούχοι από τη Γαλλία, τη Γερμανία, τη Βρετανία και την Ιταλία, καθώς και εκπρόσωποι του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ταξίδεψαν την περασμένη εβδομάδα στον Περσικό Κόλπο, προκειμένου να συντονιστούν με τους Γουίτκοφ, Κούσνερ και την ουκρανική αντιπροσωπεία. Δεν συμμετείχαν, ωστόσο, στις συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ.
Εκτός τραπεζιού των διαπραγματεύσεων η Ευρώπη
Στη συνέχεια, οι Κούσνερ και Γουίτκοφ μετέβησαν στη Μόσχα, προκειμένου να εξασφαλίσουν τη συγκατάθεση του Πούτιν για τη συμμετοχή των Ευρωπαίων στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων στον επόμενο γύρο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Ρωσία επιδιώκει να θέσει προς συζήτηση την αναθεώρηση της συνολικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας της Ευρώπης, στο πλαίσιο οποιασδήποτε ειρηνευτικής συμφωνίας.
Αν και οι Αμερικανοί εκτίμησαν ότι ο Ρώσος πρόεδρος συναίνεσε στο αίτημά τους, στη συνέχεια το Κρεμλίνο το αμφισβήτησε αυτό.
Από την πλευρά τους, Ρώσοι αξιωματούχοι κατηγορούν την Ευρώπη ότι υπονομεύει τις προσπάθειες ειρήνευσης, συνεχίζοντας να στηρίζει την Ουκρανία.
Στο μεταξύ, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι πέντε ευρωπαϊκές χώρες, μαζί με αντιπροσωπεία από τις Βρυξέλλες, θα εκπροσωπήσουν την ήπειρο, εφόσον και όταν προσκληθούν να συμμετάσχουν στις διαπραγματεύσεις.
Οι χώρες που αναμένεται να εκπροσωπηθούν είναι η Βρετανία, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία, μαζί με το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Αξιωματούχοι από ορισμένες από αυτές τις πλευρές έχουν εκφράσει ανοιχτά τις αμφιβολίες τους για τις προθέσεις της Μόσχας.
Εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης δήλωσε την Τρίτη ότι η Ουκρανία έχει αποδείξει επανειλημμένα πως επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη, ενώ η Ρωσία απορρίπτει συστηματικά τόσο τις συνολικές όσο και τις μερικές προτάσεις κατάπαυσης του πυρός, συνεχίζοντας τις επιθέσεις εναντίον αμάχων και ενεργειακών υποδομών.
«Η Ρωσία θα μπορούσε να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο σήμερα», σημείωσε.
Γερμανός διπλωμάτης εκτίμησε ότι ο Πούτιν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις επειδή χρειάζεται μια συμφωνία με τον Τραμπ.
«Οι Ρώσοι δεν θέλουν πραγματικά να διαπραγματευτούν. Θέλουν να κερδίσουν τον πόλεμο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστήριξε ότι ο Πούτιν μπορεί να αποδείξει έμπρακτα την πρόθεσή του για ειρήνη, σταματώντας τις επιθέσεις στην Ουκρανία.
«Ο πρόεδρος Πούτιν έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί την ειρήνη. Αυτή είναι η στιγμή να το αποδείξει. Διότι εάν η Ρωσία σταματήσει να πολεμά, ο πόλεμος θα τελειώσει αύριο», δήλωσε η εκπρόσωπος της Κομισιόν, Πάουλα Πίνιο.
Ο φόβος για μια συμφωνία Τραμπ - Πούτιν
Παρά τις επιφυλάξεις τους, η Βρετανία, η Γερμανία και η Γαλλία, μαζί με εκπροσώπους των υπόλοιπων ευρωπαϊκών πλευρών και του ΝΑΤΟ, προετοιμάζονται για τις πρώτες επίσημες απευθείας συνομιλίες της Ευρώπης με τη Ρωσία.
Ένας ακόμη λόγος για τον οποίο οι Ευρωπαίοι επιλέγουν να συμμετάσχουν στις συνομιλίες είναι ο φόβος ότι η Μόσχα θα επιχειρήσει να θέσει υπό διαπραγμάτευση τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ και να επιβάλει τους δικούς της όρους για τη μελλοντική αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης, σύμφωνα με τις επιδιώξεις της.
Παράλληλα, η προγραμματισμένη κατ' ιδίαν συνάντηση του Τραμπ με τον Πούτιν και τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ αργότερα μέσα στην εβδομάδα εντείνει τους φόβους των Ευρωπαίων ότι οι τρεις ηγέτες μπορεί να συζητήσουν ή ακόμη και να αποφασίσουν για το μελλοντικό σύστημα ασφάλειας της Ευρώπης χωρίς την παρουσία των ίδιων των Ευρωπαίων.
«Υπάρχει επίσης ανησυχία για το τι πραγματικά επιδιώκει η αμερικανική πλευρά», ανέφερε ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Χρειαζόμαστε, φυσικά, την εμπλοκή των ΗΠΑ, διαφορετικά δεν θα μπορέσουμε να τερματίσουμε τον πόλεμο. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να είμαστε βέβαιοι ότι η αμερικανική εμπλοκή θα ασκήσει πίεση στη Ρωσία και όχι στην Ουκρανία».
Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι υποστηρίζουν ότι οι ανησυχίες της Ρωσίας για το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας αποτελούν θεμιτό αντικείμενο συζήτησης στο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας για την Ουκρανία.
Οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν συμφωνήσει να συζητήσουν το ζήτημα, επιμένουν όμως ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι ο τερματισμός του πολέμου.
Ο κίνδυνος είναι το συγκεκριμένο θέμα να διχάσει τους συμμάχους της Ουκρανίας στην Ευρώπη και να προκαλέσει επιζήμια δημόσια αντιπαράθεση για τη στρατηγική των διαπραγματεύσεων.
«Πιστεύω ότι υπάρχουν ορισμένα ζητήματα για τα οποία η Ευρώπη πρέπει να καταστήσει σαφές ότι δεν είναι διατεθειμένη να διαπραγματευτεί. Η ανάπτυξη δυνάμεων του ΝΑΤΟ σε χώρες-μέλη της Συμμαχίας, για παράδειγμα, δεν είναι κάτι που πρέπει να συζητηθεί με τη Ρωσία», δήλωσε στο Politico ο υπουργός Εξωτερικών της Νορβηγίας, Έσπεν Μπαρθ Άιντε.
Οι πολιτικοί ηγέτες των σκανδιναβικών και βαλτικών χωρών εμφανίζονται εξίσου αποφασισμένοι να μην επιτρέψουν στη Μόσχα να καθορίσει το μέλλον του ΝΑΤΟ, της Συμμαχίας που εγγυάται την ευρωπαϊκή ασφάλεια από την ίδρυσή της το 1949.
Αυτό περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια συμφωνίας μεταξύ Ευρώπης και Ρωσίας, οδηγώντας ορισμένους Ευρωπαίους στην εκτίμηση ότι η συμμετοχή τους στις συνομιλίες αποσκοπεί περισσότερο στον περιορισμό των ζημιών παρά στην επίτευξη ουσιαστικής συμφωνίας.
«Οι Ευρωπαίοι και οι Ουκρανοί συμμετέχουν σε αυτό το διαπραγματευτικό θέατρο, επιδιώκοντας να δείξουν στους Αμερικανούς ότι προσεγγίζουν εποικοδομητικά τη διαδικασία, ώστε να μην προκαλέσουν τη δυσαρέσκεια ή την οργή του Τραμπ», ανέφερε ο Φρέντρικ Βέσλαου.
«Στόχος είναι, εάν και όταν καταρρεύσουν αυτές οι συνομιλίες, οι Αμερικανοί να επιρρίψουν την ευθύνη στους Ρώσους και όχι στην Ευρώπη ή την Ουκρανία».
Με πληροφορίες από Politico































