Πέντε ευρωπαϊκές χώρες - μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα - αναμένεται να ανακοινώσουν σήμερα Δευτέρα σχέδιο για τη μεταφορά αιτούντων άσυλο, των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί, σε κέντρο επιστροφών στη Ρουάντα, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters.
Η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία είχαν ανακοινώσει τον Σεπτέμβριο ότι βρίσκονταν σε διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας με χώρα εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία θα φιλοξενούσε τα λεγόμενα «κέντρα επιστροφών». Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη προσπάθεια της Ευρώπης να ενισχύσει τις απελάσεις και να περιορίσει την παράτυπη μετανάστευση.
Η συμφωνία αναμένεται να ανακοινωθεί στη Βιέννη, μετά την έγκριση του νέου κανονισμού της ΕΕ για τις επιστροφές, ο οποίος αποσκοπεί στην επιτάχυνση των απελάσεων και επιτρέπει στα κράτη-μέλη να δημιουργούν κέντρα επιστροφών εκτός της Ένωσης.
Οπως αναφέρει το δημοσίευμα του Reuters, με τις εκλογές να πλησιάζουν σε αρκετές χώρες της ΕΕ και το αντιμεταναστευτικό κλίμα να ενισχύεται, οι κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις να αποδείξουν ότι μπορούν να ελέγξουν τις μεταναστευτικές ροές.
Το σχέδιο διαφέρει από το πρόγραμμα απελάσεων στη Ρουάντα που είχε εγκαταλείψει η Βρετανία, καθώς θα αφορά αποκλειστικά μετανάστες που έχουν εξαντλήσει όλα τα νόμιμα μέσα παραμονής στην Ευρωπαϊκή Ένωση και όχι όσους βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία εξέτασης των αιτήσεών τους.
Ερωτήματα για την προστασία των δικαιωμάτων
Οι ηγέτες των πέντε χωρών έχουν επανειλημμένα διαβεβαιώσει ότι τα σχέδιά τους θα είναι συμβατά με το ευρωπαϊκό και το διεθνές δίκαιο. Οργανώσεις προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ωστόσο, εκφράζουν ανησυχίες για ενδεχόμενες παραβιάσεις των δικαιωμάτων των μεταναστών, εφόσον μεταφερθούν σε μια χώρα με την οποία δεν έχουν καμία σύνδεση.
«Ποια μέσα προσφυγής θα έχουν οι άνθρωποι σε περίπτωση παραβίασης των δικαιωμάτων τους και ποιος θα αναλαμβάνει την ευθύνη;» διερωτήθηκε η Σελίν Μιάς, διευθύντρια Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Δανικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες. «Εάν η ευθύνη ανήκει στο κράτος-μέλος της ΕΕ, πώς θα εφαρμοστεί αυτό στην πράξη;»
Τον Ιούλιο, το Συμβούλιο της Ευρώπης, ένας πανευρωπαϊκός οργανισμός για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, προειδοποίησε ότι τα κέντρα επιστροφών ενέχουν «σημαντικούς κινδύνους για τα ανθρώπινα δικαιώματα».
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι που υποστηρίζουν τη δημιουργία των κέντρων επισημαίνουν ότι βασικός στόχος της πολιτικής δεν είναι οι μαζικές απελάσεις, αλλά η αποτροπή της παράτυπης μετανάστευσης.
Όπως υποστηρίζουν, η προοπτική να πληρώσουν οι μετανάστες χιλιάδες ευρώ σε διακινητές για ένα επικίνδυνο ταξίδι προς την Ευρώπη, με το ενδεχόμενο στη συνέχεια να μεταφερθούν σε τρίτη χώρα, θα μπορούσε να αποθαρρύνει ορισμένους από το να επιχειρήσουν το ταξίδι.
Οι επικριτές του σχεδίου, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ελάχιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν πως η αυστηρότερη εφαρμογή των μεταναστευτικών κανόνων και τα προγράμματα απελάσεων περιορίζουν τη μετανάστευση σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
«Τα μέτρα καταστολής αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουν οι άνθρωποι, όχι το αν θα ταξιδέψουν. Κάποιοι καθυστερούν ή αλλάζουν διαδρομή, ενώ οι διακινητές προσαρμόζονται και αυξάνουν τις τιμές τους», δήλωσε ο Ρομπέρτο Φορίν από το Mixed Migration Centre, ερευνητικό ινστιτούτο που συλλέγει στοιχεία κατά μήκος των μεταναστευτικών διαδρομών.
Η Ρουάντα ως πρόθυμη χώρα υποδοχής
Η Ρουάντα έχει αναδειχθεί σε προορισμό για μετανάστες τους οποίους δυτικές χώρες επιθυμούν να απομακρύνουν από την επικράτειά τους, παρά τις μακροχρόνιες ανησυχίες για το ιστορικό της στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο πρόεδρος της χώρας, Πολ Καγκάμε, έχει αποσπάσει τα εύσημα δυτικών και περιφερειακών ηγετών για τη συμβολή του στον τερματισμό της γενοκτονίας του 1994 και την ανοικοδόμηση της χώρας, η οποία έχει εξελιχθεί σε προορισμό επενδύσεων και διεθνούς οικονομικής βοήθειας.
Οι επικριτές του, ωστόσο, κατηγορούν την κυβέρνησή του ότι καταστέλλει τη διαφωνία και υποστηρίζει την ανταρτική οργάνωση M23 στη γειτονική Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η συγκεκριμένη οργάνωση έχει διαπράξει δολοφονίες, βιασμούς και άλλες παραβιάσεις.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν επίσης τους περιορισμούς στις πολιτικές ελευθερίες και την ελευθερία της έκφρασης. Η οργάνωση Freedom House χαρακτηρίζει τη Ρουάντα «Μη Ελεύθερη», επικαλούμενη την καταστολή της πολιτικής διαφωνίας μέσω παρακολουθήσεων, εκφοβισμού, αυθαίρετων κρατήσεων και βασανιστηρίων.
Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν πέρυσι να μεταφέρουν μετανάστες στη Ρουάντα, βάσει συμφωνίας που τους επιτρέπει να απελάσουν έως και 250 άτομα.
Η Βρετανία, από την πλευρά της, εγκατέλειψε το δικό της σχέδιο μεταφοράς αιτούντων άσυλο στη Ρουάντα, αφού το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας έκρινε το 2023 ότι ήταν παράνομο. Μετά την ακύρωση του προγράμματος, η κυβέρνηση της Ρουάντα διεκδίκησε αποζημίωση ύψους 50 εκατομμυρίων λιρών (63,6 εκατ. δολαρίων) από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Με πληροφορίες από Reuters































