Το Ισραήλ προσέρχεται σήμερα στις κάλπες για πρώτη φορά μετά τη φονικότερη ημέρα στην ιστορία της χώρας, η οποία στοίχισε τη ζωή σε περίπου 1.200 ανθρώπους.
Έκτοτε, το Ισραήλ διεξάγει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο στη Γάζα, έχει εμπλακεί σε δύο ασύμμετρες στρατιωτικές αναμετρήσεις με το Ιράν χωρίς σαφή έκβαση, ενώ παράλληλα έχει εντείνει τις επιχειρήσεις εκτοπισμού στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Την ίδια ώρα, στο εσωτερικό πεδίο, ο κυβερνητικός συνασπισμός υπό τον Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει βάλει στο στόχαστρο τους δημοκρατικούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του Ανωτάτου Δικαστηρίου.
Ποιοι είναι οι πρωταγωνιστές;
Ο πρωθυπουργός, Μπενιαμίν Νετανιάχου, βρίσκεται στο τιμόνι του Ισραήλ τα 19 από τα τελευταία 30 χρόνια, ηγούμενος εσχάτως ενός ακροδεξιού κυβερνητικού σχεδιασμού. Διεκδικεί εκ νέου την εξουσία έχοντας τη στήριξη του Αμερικανού προέδρου Τραμπ, σε μια μάχη που έχει τόσο προσωπικό όσο και πολιτικό χαρακτήρα: η εκκρεμής δίκη του για διαφθορά σημαίνει ότι μια ενδεχόμενη απώλεια της εξουσίας αυξάνει κατακόρυφα τον κίνδυνο φυλάκισής του.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Βασικός του αντίπαλος είναι ο Γκαντί Αϊζενκότ, πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού και σχεδόν νεοεισερχόμενος στην πολιτική. Γόνος ταπεινής οικογένειας Μαροκινών μεταναστών, ο Αϊζενκότ αναδείχθηκε στην καρδιά του ισραηλινού κατεστημένου, ενώ έχει καταβάλει και προσωπικό τίμημα, καθώς ο γιος του και δύο ανίψια του σκοτώθηκαν στις μάχες στη Γάζα το 2024.
Αν και στερείται τη χαρισματικότητα του Νετανιάχου, ο Αϊζενκότ έχει μετατρέψει το στοιχείο αυτό σε προεκλογικό του όπλο, προβάλλοντας τον εαυτό του ως το ακριβώς αντίθετο του σημερινού πρωθυπουργού – κάτι που αντικατοπτρίζεται ακόμη και στο όνομα του νέου του κόμματος, Yashar («Εντιμότητα»).
Ποια είναι τα βασικά διακυβεύματα για τους ψηφοφόρους;
Το ζήτημα της εθνικής ασφάλειας δεσπόζει στην προεκλογική ατζέντα, επισκιάζοντας ακόμη και το οξύ πρόβλημα της ακρίβειας. Οι επικριτές της κυβέρνησης εστιάζουν στην τραγωδία της 7ης Οκτωβρίου, τη διάβρωση των δημοκρατικών θεσμών, την έξαρση του θρησκευτικού φανατισμού και το τεράστιο κόστος των διαρκών, πολλαπλών πολεμικών μετώπων.
Η αντιπολίτευση δεσμεύεται για τη σύσταση ανεξάρτητης εξεταστικής επιτροπής για τα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, ενώ η πλειονότητα των κομμάτων της υπόσχεται την κατάργηση της απαλλαγής των υπερορθόδοξων Εβραίων (Χαρεντί) από τη στρατιωτική θητεία – ένα ζήτημα που προκαλεί εντονότατη δυσαρέσκεια στις οικογένειες των υπολοίπων πολιτών που υπηρετούν ή έχουν χάσει δικούς τους ανθρώπους.
Έντονος είναι επίσης ο προβληματισμός για τη διεθνή απομόνωση της χώρας, εν μέσω κλιμακούμενων κυρώσεων για την επέκταση των παράνομων οικισμών, αλλά και για τη διαρροή επιστημονικού και επιχειρηματικού δυναμικού (brain drain) προς το εξωτερικό.
Από την πλευρά του, ο Νετανιάχου επιχειρεί να μετακυλίσει την ευθύνη για την 7η Οκτωβρίου στις υπηρεσίες ασφαλείας. Παρά το γεγονός ότι ηγείτο της χώρας κατά τη φονικότερη ημέρα της ιστορίας της, προβάλλει τον εαυτό του ως τον μοναδικό ηγέτη με την εμπειρία και τις διεθνείς διασυνδέσεις που απαιτούνται για την εγγύηση της ασφάλειας του Ισραήλ.
Μάλιστα, πρόσφατα ανάρτησε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μια εικόνα παραχθείσα από τεχνητή νοημοσύνη που απεικόνιζε πυρηνική έκρηξη στο Τελ Αβίβ, σχολιάζοντας ότι «όποιος νοιάζεται για τη φυσική του επιβίωση» οφείλει να σκεφτεί διπλά πριν ψηφίσει την αντιπολίτευση.
Στον αντίποδα, οι ακροδεξιοί σύμμαχοί του τάσσονται υπέρ του βίαιου εκτοπισμού των Παλαιστινίων από τη Γάζα και τη Δυτική Όχθη και της επέκτασης των οικισμών, ενώ τα υπερορθόδοξα κόμματα απαιτούν τη διατήρηση της εξαίρεσης από τη στράτευση και τη συνέχιση των κρατικών επιδοτήσεων για τις θρησκευτικές σπουδές.
Τι δείχνουν οι δημοσκοπήσεις;
Οι περισσότερες δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κόμμα Λικούντ του Νετανιάχου και οι εταίροι του στον σημερινό συνασπισμό χάνουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία – μια τάση υποχώρησης που καταγράφεται σταθερά τα τελευταία δύο χρόνια.
Παράλληλα, αποτυπώνεται ένα σαφές μέτωπο κατά του Νετανιάχου. Ωστόσο, οι έδρες της αντιπολίτευσης εμφανίζονται διασπασμένες ανάμεσα στα εβραϊκά κόμματα (με επικεφαλής το Yashar του Αϊζενκότ) και στα κόμματα που εκπροσωπούν τους Παλαιστίνιους του Ισραήλ.
Τα εβραϊκά κόμματα της αντιπολίτευσης είναι δύσκολο να συγκεντρώσουν αυτοδυναμία από μόνα τους, όμως στην πλειονότητά τους απορρίπτουν το ενδεχόμενο συγκυβέρνησης με τα παλαιστινιακά κόμματα. Από την πλευρά τους, οι παλαιστίνιοι πολιτικοί αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να παρέχουν ψήφο ανοχής σε μια κυβέρνηση μειοψηφίας των εβραϊκών κομμάτων, προκειμένου να ανατραπεί ο ακροδεξιός συνασπισμός του Νετανιάχου.
Πώς λειτουργεί το σύστημα και πότε αναμένονται αποτελέσματα;
Η Κνεσέτ (το ισραηλινό κοινοβούλιο) αριθμεί 120 έδρες, οι οποίες κατανέμονται με το σύστημα της απλής αναλογικής. Καθώς κανένα κόμμα δεν έχει επιτύχει ποτέ αυτοδυναμία (61 έδρες), το Ισραήλ κυβερνάται πάντα από κυβερνήσεις συνεργασίας.
Με την οριστικοποίηση των αποτελεσμάτων, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αναθέτει την εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο κόμμα που συγκέντρωσε τις περισσότερες έδρες.
Τα exit polls ανακοινώνονται στις 22:00 ώρα Ισραήλ (20:00 GMT), ενώ οι πρώτες ασφαλείς ενδείξεις από την καταμέτρηση των πραγματικών ψηφοδελτίων αναμένονται τις πρώτες πρωινές ώρες.
Η πλήρης αποσαφήνιση της εικόνας πάντως μπορεί να καθυστερήσει, καθώς το τελικό αποτέλεσμα ενδέχεται να κριθεί από την εκλογική τύχη δύο μικρών κομμάτων. Αυτά δίνουν μάχη για να ξεπεράσουν το όριο του 3,25% που απαιτείται για την είσοδο στην Κνεσέτ – όριο στο οποίο κινούνται οριακά, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Αν το προσπεράσουν, καταλαμβάνουν αυτόματα από 4 έδρες, γεγονός που αλλάζει άρδην τους συσχετισμούς για τον σχηματισμό κυβέρνησης.
Πρόκειται για την ακροδεξιά παράταξη Amcha Yisrael του πρώην στρατηγού Όφερ Βίντερ, ο οποίος έχει δεσμευτεί να στηρίξει τον Νετανιάχου εφόσον εισέλθει στη Βουλή, και για τους Έφεδρους, ένα δεξιό σιωνιστικό κόμμα με επίκεντρο την καθολική υποχρεωτική στράτευση. Οι ηγέτες των Εφέδρων τοποθετούνται ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα, αποκλείοντας τη συμμετοχή σε κυβέρνηση που θα στηρίζεται είτε από τους υπερορθόδοξους (βασικούς συμμάχους του Νετανιάχου) είτε από τα παλαιστινιακά κόμματα (των οποίων τη στήριξη πιθανότατα θα χρειαστεί ο Αϊζενκότ).
Αν η εκλογική διαδικασία εξελιχθεί σε μάχη ψήφο με ψήφο, η καταμέτρηση ενδέχεται να διαρκέσει πάνω από 24 ώρες.
Πόσο δημοκρατική είναι η διαδικασία και ποιοι αποκλείονται;
Στις περιοχές που τελούν υπό ισραηλινό έλεγχο κατοικούν περίπου 15 εκατομμύρια άνθρωποι. Πλήρη πολιτικά και εκλογικά δικαιώματα διαθέτουν λίγο περισσότεροι από 7 εκατομμύρια Ισραηλινοί Εβραίοι και 1,7 εκατομμύριο Παλαιστίνιοι του Ισραήλ που ζουν εντός των συνόρων του 1967 (η λεγόμενη «Πράσινη Γραμμή»).
Στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη, δικαίωμα ψήφου έχουν πάνω από 500.000 Ισραηλινοί έποικοι, οι οποίοι ζουν ανάμεσα σε 3,1 εκατομμύρια Παλαιστίνιους που υπόκεινται σε στρατιωτικό νόμο και δεν έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις εκλογές.
Στην κατεχόμενη Ανατολική Ιερουσαλήμ, περισσότεροι από 230.000 Ισραηλινοί με δικαίωμα ψήφου κατοικούν δίπλα σε 350.000 Παλαιστίνιους στους οποίους δεν παρέχεται το ίδιο δικαίωμα.
Τέλος, εκτός εκλογικής διαδικασίας βρίσκονται και τα 2 εκατομμύρια Παλαιστινίων στη Γάζα, οι οποίοι, σύμφωνα με το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, τελούν υπό ισραηλινή στρατιωτική κατοχή.
Πηγή: The Guardian
