Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θέλει να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξει άλλος Βίκτορ Όρμπαν μεταξύ της επόμενης γενιάς κρατών-μελών της ΕΕ, καθώς παρουσιάζει τα σχέδιά της για την προετοιμασία της διεύρυνσης του μπλοκ τα επόμενα χρόνια.
Σε συνέντευξή της στον Guardian και σε άλλες ευρωπαϊκές εφημερίδες, η επίτροπος Διεύρυνσης της ΕΕ, Μάρτα Κος, περιέγραψε προτάσεις για ειδικές ασφαλιστικές δικλίδες με στόχο να προστατευτεί η Ένωση από ηγέτες που θα μπορούσαν να περιφρονήσουν τις δημοκρατικές αξίες και να μπλοκάρουν τη λήψη αποφάσεων από το μπλοκ — μια συμπεριφορά που για πολλούς εκφράστηκε στο πρόσωπο του πρώην πρωθυπουργού της Ουγγαρίας.
«Όχι άλλος Βίκτορ Όρμπαν», δήλωσε η Κος. «Πρέπει να διαθέτουμε ταχύτερους μηχανισμούς από το Άρθρο 7 [μια κύρωση που επιτρέπει την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου ενός κράτους-μέλους], εάν τα νέα μέλη κινηθούν ενάντια στο κράτος δικαίου, τη δημοκρατία ή τις αξίες μας».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Βάσει των σχεδίων που δημοσίευσε η Κος την Τρίτη, κάθε νέο κράτος-μέλος της ΕΕ θα μπορούσε να περνάει από μια 15ετή δοκιμαστική περίοδο, κατά τη διάρκεια της οποίας θα στερείται τα δικαιώματα ψήφου ή τους ευρωπαϊκούς πόρους εφόσον παραβιάζει τις βασικές δημοκρατικές αξίες ή την αφοσίωση στην ΕΕ, δηλαδή την αρχή της καλόπιστης συνεργασίας. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να εγκριθούν από τα κράτη-μέλη της ΕΕ.
Γιατί δεν αφαίρεθηκε το δικαίωμα ψήφου σε Ουγγαρία-Πολωνία
Υπενθυμίζεται πως το Άρθρο 7 της Συνθήκης της ΕΕ επιτρέπει στα κράτη-μέλη να αφαιρούν τα δικαιώματα ψήφου από ένα απείθαρχο κράτος-μέλος έπειτα από «σοβαρή και συστηματική παραβίαση» των δημοκρατικών αξιών. Ωστόσο, αυτή η επιλογή δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ, παρά τις μακρές συζητήσεις σχετικά με τη δημοκρατική ολίσθηση της Πολωνίας και της Ουγγαρίας υπό τις προηγούμενες κυβερνήσεις τους.
Η εσχατη των κυρώσεων δεν επιβλήθηκε ποτέ, κυρίως επειδή οι δύο σύμμαχοι της Κεντρικής Ευρώπης χρησιμοποίησαν το δικαίωμα βέτο που διέθεταν για να προστατεύσουν ο ένας τον άλλον.
Σύμφωνα με τις νέες προτάσεις, το όριο για την αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου - ή για άλλη τιμωρία - λόγω παραβίασης των δημοκρατικών προτύπων θα είναι χαμηλότερο. Ευρωπαίος αξιωματούχος δήλωσε: «Πρόκειται για μια μεγάλη καινοτομία και ένα σημαντικό μήνυμα προς τους πολίτες των χωρών που εμφανίζονται περισσότεροι δύσπιστες απέναντι στη διεύρυνση, ότι διαθέτουμε ένα πολύ ισχυρό πλαίσιο, ακόμη και αν κάτι πάει στραβά».
Αξιωματούχοι παραδέχτηκαν, ωστόσο, ότι αυτή η χρονικά περιορισμένη ασφαλιστική δικλίδα θα έληγε κάποια στιγμή. «Εάν αυτή [η διασφάλιση] ήταν αόριστης διάρκειας, θα καταλήγαμε σε μια κατάσταση όπου θα είχαμε μέλη πρώτης και δεύτερης κατηγορίας», σημείωσε η Κος.
Η έκκληση για αυστηρότερες ασφαλιστικές δικλείδες έρχεται εν μέσω νέας δυναμικής στη διεύρυνση της ΕΕ, με το Μαυροβούνιο, την Αλβανία, τη Μολδαβία και την Ουκρανία να θεωρούνται οι επικρατέστερες χώρες.
«Η διεύρυνση είναι πολιτικά εφικτή»
Η εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 έδωσε νέα πνοή στην επέκταση της ΕΕ, ένα ζήτημα που παρέμενε για καιρό τελματωμένο. Η Ουκρανία και η Μολδαβία υπέβαλαν αιτήσεις προσχώρησης στην ΕΕ λίγες ημέρες μετά τη ρωσική επίθεση, μια κίνηση που αύξησε την κινητικότητα στις προσπάθειες ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων - μια περιοχή 17,4 εκατομμυρίων κατοίκων, όπου η Ρωσία και η Κίνα ανταγωνίζονται για την άσκηση επιρροής.
Τα 27 υφιστάμενα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να συμφωνήσουν ομόφωνα για την εισδοχή νέων μελών, με τον σκεπτικισμό να είναι ιδιαίτερα υψηλός μεταξύ των Γάλλων και Τσέχων ψηφοφόρων.
Παρόλα αυτά, η Κος δήλωσε ότι πιστεύει πως η διεύρυνση είναι πολιτικά εφικτή. «Τα κράτη-μέλη κατανοούν τι διακυβεύεται», ανέφερε, επισημαίνοντας τη μάχη για επιρροή στην Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια.
Χαρακτηρίζοντας τη Ρωσία και την Κίνα ως «αποσταθεροποιητικές δυνάμεις που στοχεύουν τις υποψήφιες προς ένταξη χώρες μας», η επίτροπος Διεύρυνσης δήλωσε: «Εάν δεν είμαστε σε θέση να ενσωματώσουμε τη γειτονιά μας, θα έρθει κάποιος άλλος [και] θα τη χρησιμοποιήσει ως όπλο εναντίον μας».
Ως παράδειγμα, ανέφερε ότι η Ρωσία έχει «επενδύσει εκατομμύρια» προσπαθώντας να αποτρέψει χώρες από την ευρωπαϊκή τους πορεία, επικαλούμενη τις εκλογές στη Μολδαβία, υποψήφια χώρα προς ένταξη στην ΕΕ, και την Αρμενία, η οποία επιδιώκει στενότερους δεσμούς με την ΕΕ. Η Κίνα, από την άλλη πλευρά, όπως άφησε να εννοηθεί, χρησιμοποιεί την οικονομική της ισχύ ως επενδυτής για να επηρεάσει τις χώρες.
Οι διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και οι δύσκολες αποφάσεις της ΕΕ
Οι αξιωματούχοι της ΕΕ ελπίζουν να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις με την Ουκρανία και τη Μολδαβία σε δύο διαπραγματευτικά πεδία του δικαίου της ΕΕ την ερχόμενη εβδομάδα. Η Κος δήλωσε ότι είναι «πολύ νωρίς για εικασίες» σχετικά με το αν μια χώρα σε πόλεμο ή με «παγωμένη» διαμάχη στο έδαφός της θα μπορούσε να γίνει μέλος της ΕΕ. Επιβεβαίωσε ότι οι Ουκρανοί σιτοπαραγωγοί δεν θα λαμβάνουν επιδοτήσεις από την ΕΕ, ενώ παράλληλα θα αντιμετωπίζουν περιορισμούς στην αγορά της ΕΕ.
Αξιωματούχοι ανέφεραν ότι η Ουκρανία, γνωστή ως ο σιτοβολώνας της Ευρώπης και ζωτικός προμηθευτής της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής προπολεμικά, διαθέτει παραγωγική κλίμακα διαφορετική από εκείνη των κρατών-μελών της ΕΕ.
Οι ηγέτες της ΕΕ θα συζητήσουν τις ιδέες αυτές την ερχόμενη εβδομάδα, όταν και θα κληθούν να αντιμετωπίσουν δύσκολες επιλογές.
Προκειμένου να αποφευχθεί το αδιέξοδο σε μια πιθανή ΕΕ 35 μελών, οι κυβερνήσεις θα κληθούν να παραιτηθούν από το δικαίωμα βέτο σε ζητήματα όπως η φορολογία και η πολιτική κυρώσεων - και να αποδεχτούν ότι ενδέχεται να μην διαθέτουν πάντα Ευρωπαίο Επίτροπο στις Βρυξέλλες.
Οι προσπάθειες συρρίκνωσης του μεγέθους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο παρελθόν συνάντησαν αντιδράσεις, ιδιαίτερα από τους Ιρλανδούς ψηφοφόρους που απέρριψαν τη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2008, εν μέρει επειδή διαφωνούσαν με την απώλεια ενός μόνιμου ανώτατου Ιρλανδού αξιωματούχου. Η Ιρλανδία υπερψήφισε τη συνθήκη το επόμενο έτος, αφού οι ηγέτες της ΕΕ δεσμεύτηκαν ότι το εκτελεστικό όργανο της ΕΕ θα συνεχίσει να διαθέτει έναν Επίτροπο για κάθε κράτος-μέλος.
Πηγή: Guardian
