Αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη προειδοποιούν ότι η ακραία ζέστη, η παρατεταμένη ξηρασία και οι καταστροφικές πυρκαγιές οδηγούν σε σημαντική μείωση της παραγωγής τους και αναμένεται να προκαλέσουν νέο κύμα ανατιμήσεων στα τρόφιμα. Καλλιέργειες, όπως καλαμπόκια και φυλλώδη λαχανικά, ήδη έχουν πληγεί σοβαρά, ενώ μεταξύ των προϊόντων που επηρεάζονται είναι και το ελαιόλαδο.
Οι ελαιώνες σε πολλές περιοχές της νότιας Ευρώπης έχουν υποστεί ζημιές, καθώς η κλιματική κρίση ωθεί τις θερμοκρασίες σε νέα ιστορικά υψηλά. Ως αποτέλεσμα, εκτιμάται ότι οι ήδη αυξημένες τιμές του ελαιόλαδου θα αρχίσουν να ανεβαίνουν ξανά.
Ποιες καλλιέργειες πλήττονται κυρίως σε Γαλλία και Ισπανία
Η γαλλική ένωση παραγωγών λαχανικών Légumes de France προειδοποιεί ότι έχουν χαθεί χιλιάδες τόνοι προϊόντων αξίας δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ. Μεταξύ των καλλιεργειών που επηρεάζονται είναι τα μαρούλια, καρότα, πράσα, σκόρδα και κρεμμύδια, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η παραγωγή αναμένεται να μειωθεί έως και κατά 50% λόγω έλλειψης βροχοπτώσεων.
Οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες στη Γαλλία έχουν επίσης επιβραδύνει την ανάπτυξη των σταφυλιών στις αμπελουργικές περιοχές της Καμπανίας, του Μπορντό και της Βουργουνδίας, γεγονός που προμηνύει μικρότερη σοδειά και μία από τις πιο πρώιμες συγκομιδές που έχουν καταγραφεί.
Στην Καμπανία, οι παραγωγοί εκτιμούν ότι ο φετινός τρύγος θα ξεκινήσει γύρω στις 15 Αυγούστου, σχεδόν έναν μήνα νωρίτερα σε σχέση με ό,τι συνέβαινε πριν από μερικές δεκαετίες. Παράλληλα, αναμένουν ότι η παραγωγή σταφυλιών θα είναι κατά 10% χαμηλότερη από την περσινή, σύμφωνα με το Reuters.
Στην Ισπανία, το υπουργείο Γεωργίας προβλέπει ότι η παραγωγή δημητριακών για την περίοδο 2026-2027 θα μειωθεί από τα 24 εκατομμύρια τόνους της προηγούμενης χρονιάς σε λίγο πάνω από 18,5 εκατομμύρια τόνους. Μάλιστα, η εκτίμηση αυτή διαμορφώθηκε πριν από τις πρόσφατες πυρκαγιές, γεγονός που σημαίνει ότι οι τελικές απώλειες θα είναι ακόμη μεγαλύτερες.
Η εξέλιξη αυτή θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς οι Ισπανοί αγρότες είναι περισσότερο προσαρμοσμένοι στις θερμές και ξηρές συνθήκες, καλλιεργώντας ποικιλίες ανθεκτικές στη ζέστη και αξιοποιώντας εκτεταμένα αρδευτικά συστήματα και αποθέματα νερού για την αντιμετώπιση της ξηρασίας.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη αναθεωρήσει προς τα κάτω τις προβλέψεις για τη φετινή συγκομιδή σε πολλές βασικές καλλιέργειες. Οι εκτιμήσεις για τον ηλίανθο, που αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή μαγειρικών ελαίων, μειώθηκαν κατά 7% και για το καλαμπόκι κατά 6%. Αντίστοιχα, οι εκτιμήσεις για τις πατάτες και τη σόγια υποχώρησαν κατά 3%.
Ορισμένες χώρες έχουν επηρεαστεί λιγότερο. Η Ρουμανία ευνοήθηκε από τις αυξημένες βροχοπτώσεις, ενώ η παραγωγή σιταριού στην Ιταλία εμφανίζεται μέχρι στιγμής πιο ανθεκτική.
Η ισπανική αγροτική οργάνωση ASAJA αναφέρει ότι οι πυρκαγιές προκάλεσαν ζημιές σε οπωρώνες, αμπελώνες, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και θερμοκήπια, επηρεάζοντας την παραγωγή εσπεριδοειδών, αβοκάντο, αμυγδάλων, λαχανικών και ελαιώνων. Παράλληλα, η έλλειψη νερού και οι ακραίες θερμοκρασίες μείωσαν τις αποδόσεις στην παραγωγή ντομάτας και καλαμποκιού.
Εκπρόσωπος της οργάνωσης δήλωσε ότι, αν και οι απώλειες στην τοπική παραγωγή ενδέχεται να περιορίσουν τις εξαγωγές ορισμένων προϊόντων, η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά την αύξηση του κόστους παραγωγής και όχι την επιβολή περιορισμών στο διεθνές εμπόριο.
Αυξήσεις στις τιμές του ελαιόλαδου τον Σεπτέμβριο
Οι παραγωγοί ελαιολάδου προβλέπουν νέα άνοδο των τιμών μέσα στη χρονιά, καθώς καλούνται να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα ακραία ζέστη, ξηρασία και, σε αρκετές περιπτώσεις, πυρκαγιές.
Ελαιώνες έχουν καεί φέτος στην Ελλάδα, την Ιταλία και την Πορτογαλία. Ακόμη και όσοι δεν καταστράφηκαν από τις φλόγες επηρεάστηκαν από τη στάχτη και τη χαμηλή ποιότητα του αέρα. Επιπλέον, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν την εξάπλωση εντόμων και ασθενειών, ενώ συνοδεύονται από ισχυρές καταιγίδες που επηρεάζουν αρνητικά το μέγεθος και την ποιότητα του καρπού.
Οι διεθνείς τιμές του ελαιολάδου είχαν υποχωρήσει μετά την εκρηκτική άνοδο πριν από δύο χρόνια, όταν η αυξημένη ζήτηση, η παρατεταμένη ξηρασία και η εξάπλωση ασθενειών και παρασίτων είχαν οδηγήσει σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Ωστόσο, στο Ηνωμένο Βασίλειο η μέση τιμή ενός λίτρου εξαιρετικού παρθένου ελαιολάδου εξακολουθεί να ξεπερνά τις 7 λίρες, ενώ τους τελευταίους μήνες έχει αρχίσει να αυξάνεται εκ νέου.
Η Σάρα Βασόν, ιδρύτρια της εταιρείας ελαιολάδου Citizens of Soil, εκτιμά ότι εάν οι ακραίες καιρικές συνθήκες δεν υποχωρήσουν σύντομα, οι τιμές αναμένεται να αυξηθούν περαιτέρω το φθινόπωρο, καθώς θα υπάρχει μικρότερη ποσότητα κατάλληλου καρπού για την παραγωγή ελαιολάδου.
Η ξηρασία απειλεί και την παραγωγή ελαιολάδου
Ο Walter Zanre, επικεφαλής της βρετανικής θυγατρικής της εταιρείας ελαιόλαδου Filippo Berio, δήλωσε ότι, αν και οι θερμοκρασίες στην Ισπανία - τη μεγαλύτερη παραγωγό ελαιολάδου στην Ευρώπη - κινήθηκαν πιο κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι ελαιώνες εξακολουθούν να πλήττονται από την παρατεταμένη ξηρασία, που μπορεί να οδηγήσει σε πρόωρη πτώση του καρπού.
«Ο συνδυασμός της απώλειας καρπού λόγω της ξηρασίας και μιας πρώιμης συγκομιδής θα παρακολουθείται στενά τις επόμενες εβδομάδες, καθώς και οι δύο παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τόσο τον όγκο παραγωγής ελαιολάδου όσο και τις τιμές της αγοράς την επόμενη χρονιά», ανέφερε.
Προβλήματα και στη βρετανική παραγωγή
Η παρατεταμένη ξηρασία έχει επηρεάσει και τις καλλιέργειες στο Ηνωμένο Βασίλειο. Χονδρέμποροι αναφέρουν ότι αναγκάζονται να προμηθεύονται βασικά προϊόντα, όπως το μαρούλι iceberg και το μπρόκολο, από την Ισπανία και άλλες χώρες, ενώ οι Βρετανοί αγρότες προειδοποιούν για πιθανές ελλείψεις.
Όπως επισημαίνεται, οι θερινές καλλιέργειες αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο εξαιτίας της ξηρασίας, της μειωμένης υγρασίας του εδάφους και των υψηλών θερμοκρασιών κατά την περίοδο της ανθοφορίας. Οι αρδευόμενες καλλιέργειες εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις από εκείνες που εξαρτώνται αποκλειστικά από τις βροχοπτώσεις, όμως η αυξημένη ζήτηση νερού και το ενδεχόμενο περιορισμών στην άρδευση δημιουργούν νέους κινδύνους.
«Γλίτωσαν» Τουρκία και Ιταλία
Σύμφωνα με τον Walter Zanre, η Τουρκία αποτελεί τη σημαντικότερη θετική εξαίρεση φέτος, καθώς η δροσερή και βροχερή άνοιξη οδήγησε σε εξαιρετικά υψηλές αποδόσεις στις χειμερινές καλλιέργειες, ενώ και οι προοπτικές για τις θερινές παραμένουν ευνοϊκές.
Θετική εικόνα παρουσιάζει και η Ιταλία, ιδιαίτερα στην παραγωγή σιταριού. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει αύξηση της ιταλικής παραγωγής κατά 10%.
Και η Ρουμανία καταγράφει μια ιδιαίτερα καλή χρονιά, ύστερα από αρκετές περιόδους έντονης ξηρασίας.
Ο Cezar Gheorghe, επικεφαλής της συμβουλευτικής εταιρείας αγορών σιτηρών Agricolumn, εκτίμησε ότι η φετινή συγκομιδή καλαμποκιού στη Ρουμανία θα φθάσει τους 8,2 εκατομμύρια τόνους, έναντι της επίσημης πρόβλεψης των 7,75 εκατομμυρίων τόνων για το 2025, σύμφωνα με το Reuters.
Ο καύσωνας επηρεάζει την ποιότητα των σιτηρών
Ο Jason Bull, διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής εταιρείας εισαγωγής τροφίμων Eurostar Commodities, προειδοποίησε ότι τα επαναλαμβανόμενα κύματα καύσωνα επιτάχυναν την ωρίμανση και τη συγκομιδή των χειμερινών καλλιεργειών σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης.
Όπως εξήγησε, η συντόμευση της κρίσιμης περιόδου κατά την οποία γεμίζουν οι κόκκοι των δημητριακών ενδέχεται να μειώσει το μέγεθος, την ποιότητα και τις συνολικές αποδόσεις της παραγωγής.
«Οι χειμερινές συγκομιδές εξελίσσονται γρήγορα και παραμένουν ικανοποιητικές σε πολλές χώρες, όμως οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν περιορίσει τις δυνατότητες απόδοσης και ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά και την ποιότητα των σιτηρών», κατέληξε.
Με πληροφορίες από Guardian
