Άκρως ενδιαφέροντα είναι τα συμπεράσματα για τις φετινές φωτιές στη χώρα μας. Μέσα από την ενδελεχή μελέτη της Πυρομετεωρολογικής Ομάδας FLAME, METEO/ΕΑΑ και των Θ. Μ. Γιάνναρου, Γ. Παπαβασιλείου, της WWF Ελλάς Ν. Γεωργιάδη, Γ. Αθανασάκη, Η. Τζηρίτη, Α. Δούρου και του Firewatch - Παρατηρητήριο για τις Δασικές Πυρκαγιές, Θ. Τρομπούκη προκύπτει ότι η αντιπυρική περίοδος του 2026 χαρακτηρίστηκε από καμένες εκτάσεις χαμηλότερες του μέσου όρου της τελευταίας εικοσαετίας, αλλά και από σημαντικές ανθρώπινες, κοινωνικοοικονομικές και οικολογικές απώλειες.
Ειδικότερα:
-Σύμφωνα με το European Forest Fire Information System (EFFIS), κάηκαν περίπου 354.000 στρέμματα, ενώ, συνυπολογίζοντας μικρότερα περιστατικά που δεν καταγράφονται από το σύστημα, η συνολική έκταση εκτιμάται ότι ενδέχεται να ξεπερνά τα 400.000 στρέμματα.
-Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι ότι μόλις 12 μεγάλες πυρκαγιές ευθύνονται για περίπου το 80% των χαρτογραφημένων καμένων εκτάσεων, αναδεικνύοντας για ακόμα μία χρονιά τη διαχρονική δυσκολία αντιμετώπισης των μεγάλων και σύνθετων περιστατικών.
-Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι πυρομετεωρολογικές συνθήκες του 2026 κινήθηκαν συνολικά κοντά στα κανονικά επίπεδα, παρά τις σημαντικές περιφερειακές διαφοροποιήσεις και τις περιόδους αυξημένης επικινδυνότητας. Η εικόνα αυτή επιβεβαιώνει ότι η καταστροφικότητα των πυρκαγιών δεν εξαρτάται μόνο από τις επικρατούσες καιρικές συνθήκες, αλλά και από την αποτελεσματικότητα της πρόληψης, την ετοιμότητα και την ικανότητα διαχείρισης μεγάλων περιστατικών.
Οι επιπτώσεις από τις φωτιές ήταν ιδιαίτερα σοβαρές
-Έντεκα άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ καταγράφηκαν τραυματισμοί και σημαντικές ζημιές σε κατοικίες, υποδομές και παραγωγικές δραστηριότητες. Παράλληλα, οι πυρκαγιές επηρέασαν έξι προστατευόμενες περιοχές, ενώ περίπου 59.400 στρέμματα κάηκαν εκ νέου μέσα σε διάστημα μικρότερο των 20 ετών.
-Οι επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές, ιδιαίτερα σε εκτάσεις που βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία φυσικής αναγέννησης, αυξάνουν τον κίνδυνο μακροχρόνιας υποβάθμισης των δασικών οικοσυστημάτων.
-Σημαντικές ήταν επίσης οι απώλειες σε ευάλωτους δασικούς σχηματισμούς, όπως τα δάση μαύρης πεύκης, ελάτης και λευκόδερμης πεύκης, τα οποία χαρακτηρίζονται από περιορισμένες δυνατότητες φυσικής αποκατάστασης.
Η φετινή περίοδος ανέδειξε όμως και θετικές εξελίξεις, όπως:
-Η συνέχιση στην αποτελεσματική αρχική αντιμετώπιση της πλειονότητας των πυρκαγιών, η ενισχυμένη αξιοποίηση επίγειων δυνάμεων και η περαιτέρω βελτίωση της διερεύνησης των αιτιών από τη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού του Πυροσβεστικού Σώματος.
-Ωστόσο, παραμένουν σημαντικές αδυναμίες στον επιχειρησιακό συντονισμό και στην αντιμετώπιση μεγάλων πυρκαγιών. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η συμβολή του δικτύου μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας στην εκδήλωση ιδιαίτερα καταστροφικών περιστατικών, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη στοχευμένων μέτρων πρόληψης και ενίσχυσης της ευθύνης των αρμόδιων διαχειριστών.
-Παράλληλα, εξακολουθεί να απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο και διαφανές σύστημα καταγραφής του πραγματικού κόστους των πυρκαγιών και των δαπανών πρόληψης, καταστολής και αποκατάστασης.
-Η έλλειψη αξιόπιστων και συγκρίσιμων δεδομένων περιορίζει τη δυνατότητα αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των διαθέσιμων πόρων και τεκμηριωμένης ιεράρχησης των αναγκαίων παρεμβάσεων.
-Ο νέος νόμος 5281/2026 («Ενεργή Μάχη») αποτελεί μια σημαντική θεσμική εξέλιξη, ενσωματώνοντας αρκετές από τις προτάσεις που έχουν διατυπωθεί διαχρονικά για την αναβάθμιση της πρόληψης και της συνολικής διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών.
-Η ουσιαστική εφαρμογή του, ωστόσο, αποτελεί πλέον το βασικό ζητούμενο. Στην κατεύθυνση αυτή, η παρούσα Ανασκόπηση αναδεικνύει ως βασικές προτεραιότητες που πηγάζουν και από τον ν. 5281/2026: Τη μείωση των ενάρξεων πυρκαγιών, μέσα από στοχευμένες δράσεις πρόληψης, συστηματική διερεύνηση και δημόσια διάθεση των δεδομένων για τα αίτιά τους.
-Τη βελτίωση της αντιμετώπισης μεγάλων πυρκαγιών, με ενίσχυση του επιχειρησιακού συντονισμού, της επιστημονικής υποστήριξης και της αξιοποίησης των επίγειων δυνάμεων και των εθελοντικών οργανώσεων δασοπυρόσβεσης. Την ενίσχυση της πρόληψης και της προστασίας ευάλωτων οικοσυστημάτων, με προτεραιότητα σε περιοχές υψηλού κινδύνου, προστατευόμενες περιοχές και εκτάσεις που έχουν πληγεί επανειλημμένα από πυρκαγιές. Τη διαφανή καταγραφή και αξιολόγηση των πόρων και των αποτελεσμάτων, ώστε οι αποφάσεις να βασίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα και μετρήσιμους στόχους. Την εφαρμογή της διαδικασίας αποκόμισης διδαγμάτων μετά από κάθε αντιπυρική περίοδο και κάθε σημαντικό περιστατικό, με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
-Το βασικό δίδαγμα της αντιπυρικής περιόδου του 2026 είναι ότι η αποτελεσματική αντιμετώπιση των περισσότερων πυρκαγιών δεν αρκεί, όταν ένας μικρός αριθμός περιστατικών εξακολουθεί να προκαλεί το μεγαλύτερο μέρος των απωλειών. Η μετάβαση από τη διαχείριση των συνεπειών στη συστηματική μείωση του κινδύνου απαιτεί συνέπεια στην πρόληψη, ουσιαστική συνεργασία, αξιολόγηση των αποτελεσμάτων και εφαρμογή των θεσμικών αλλαγών στην πράξη.
Δείτε ΕΔΩ ολόκληρη την έκθεση
