Ο πρόεδρος Τραμπ πλησιάζει σε ένα καθοριστικό σταυροδρόμι στον πόλεμο με το Ιράν, με Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους να βλέπουν μόνο δύο βιώσιμα σενάρια για το τέλος της σύγκρουσης.
Σύμφωνα με το Axios, τα σενάρια αυτά είναι: α) η επιδίωξη μιας νέας 10ήμερης εκεχειρίας με στόχο την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και β) η έναρξη μιας ευρείας κλίμακας κοινής στρατιωτικής επιχείρησης με το Ισραήλ για τον εξαναγκασμό της Τεχεράνης σε συνθηκολόγηση.
Ο Τραμπ φέρεται να μην έχει λάβει ακόμη απόφαση. Αξιωματούχοι, ωστόσο, πιστεύουν ότι οι επόμενες ημέρες θα ξεκαθαρίσει ποιος δρόμος θα επικρατήσει - με ελάχιστα περιθώρια να απομένουν για την σύγκρουση φθοράς που παραλύει τώρα τον Περσικό Κόλπο.
Περιφερειακές πηγές με άμεση γνώση της προσπάθειας μετέφεραν στο Axios πως το Κατάρ, η Αίγυπτος, το Πακιστάν και άλλοι περιφερειακοί διαμεσολαβητές έχουν υποβάλει στις ΗΠΑ και το Ιράν πρόταση για 10ήμερη εκεχειρία.
Η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει την πρόταση και έχει παροτρύνει το Ισραήλ να αποφύγει βήματα που θα μπορούσαν να κλείσουν το διπλωματικό παράθυρο, ανέφεραν Αμερικανοί αξιωματούχοι.
Ταυτόχρονα όμως, η Ουάσινγκτον προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο αποτυχίας των συνομιλιών. Ο αμερικανικός στρατός έχει στείλει δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη και αεροσκάφη ανεφοδιασμού στην περιοχή τις τελευταίες ημέρες, συγκεντρώνοντας τις δυνάμεις που απαιτούνται για μια μεγάλη κλιμάκωση.
Ισραηλινές πηγές ανέφεραν ότι οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF) βρίσκονται σε φάση υψηλού συναγερμού και προετοιμάζονται για πιθανή επέκταση του πολέμου σε μια πλήρους κλίμακας, συντονισμένη εκστρατεία εντός ημερών.
Μάχη με τον χρόνο για να τερματιστεί ο κύκλος αντιποίνων
Δέκα συνεχόμενες νύχτες αμερικανικών βομβαρδισμών δεν κατάφεραν να σπάσουν τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, παρασύροντας τον Τραμπ βαθύτερα σε έναν πόλεμο που ο ίδιος έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι έχει κερδίσει.
Τουλάχιστον τρία μέλη των αμερικανικών δυνάμεων έχουν σκοτωθεί στις νέες μάχες, με τον Τραμπ να δηλώνει τη Δευτέρα ότι διέταξε το Πεντάγωνο να κάνει το Ιράν να πληρώσει «πολλαπλάσια» για κάθε Αμερικανό νεκρό.
Το πετρέλαιο ξεπέρασε πρόσκαιρα τα 90 δολάρια το βαρέλι αυτό το Σαββατοκύριακο, καθώς το Ιράν διεύρυνε τα πλήγματα του σε εμπορικά πλοία και υποδομές του Κόλπου. Οι τιμές της βενζίνης αυξάνονται εκ νέου, επιβαρύνοντας την εγχώρια δυσφορία για έναν ήδη μη δημοφιλή πόλεμο.
Οι περιφερειακοί διαμεσολαβητές δίνουν για άλλη μια φορά μάχη με τον χρόνο για να διακόψουν έναν κύκλο αντιποίνων που γίνεται φονικότερος, ακριβότερος και δυσκολότερα ανασχέσιμος με κάθε νέο χτύπημα.
Η νέα πρόταση εκεχειρίας θα σταματούσε τις μάχες, θα άνοιγε ξανά και τις δύο ναυτιλιακές λωρίδες μέσω των Στενών του Ορμούζ και θα έδινε στην Ουάσινγκτον και την Τεχεράνη το περιθώριο να διασώσουν το καταρρέον μνημόνιο συναντίληψης (MOU).
«Είπαμε στις ΗΠΑ και το Ιράν ότι προτείνουμε μια περίοδο εκτόνωσης», δήλωσε μία από τις περιφερειακές πηγές.
Ούτε ο Τραμπ ούτε το Ιράν έχουν αποδεχθεί την πρόταση: και οι δύο πλευρές φαίνονται αποφασισμένες να βελτιώσουν τη διαπραγματευτική τους θέση μέσω περαιτέρω πληγμάτων πριν δεσμευτούν σε εκεχειρία.
Στο μεταξύ, οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν Χούθι της Υεμένης έχουν κηρύξει θαλάσσιο αποκλεισμό στα σαουδαραβικά λιμάνια, ανοίγοντας άλλο ένα μέτωπο κατά των ενεργειακών υποδομών και των ναυτιλιακών λωρίδων του Κόλπου.
Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει προειδοποιήσει ότι το Ισραήλ θα απαντήσει σε οποιαδήποτε ιρανική επίθεση με μαζικά πλήγματα, αυξάνοντας τον κίνδυνο ενός ευρύτερου πολέμου που θα εκτείνεται από τον Κόλπο έως την Ερυθρά Θάλασσα και το Ισραήλ.
Το παρασκήνιο των διαπραγματευτικών προσπαθειών
Περιφερειακές πηγές ανέφεραν ότι οι διαμεσολαβητές προσπαθούν να βασιστούν σε μια πρόταση που συζητήθηκε από το Ομάν, το Ιράν και το Κατάρ στη Μουσκάτ του Ομάν στις 11 Ιουλίου, όταν οι ΗΠΑ απαίτησαν από την Τεχεράνη να δεσμευτεί δημοσίως για τη διατήρηση των Στενών του Ορμούζ ανοιχτών.
Εκείνες οι συνομιλίες έληξαν χωρίς συμφωνία, και το Ιράν επιτέθηκε σε εμπορικά πλοία στα στενά λίγο αργότερα - πυροδοτώντας την αμερικανική εκστρατεία βομβαρδισμών που συνεχίζεται κάθε νύχτα έκτοτε.
Η πρόταση θα άνοιγε πλήρως και τις δύο ναυτιλιακές λωρίδες του Ορμούζ: τη νότια διαδρομή μέσω των υδάτων του Ομάν, ελεύθερη από ιρανικές επιθέσεις, και τη βόρεια διαδρομή μέσω των ιρανικών υδάτων, ελεύθερη από τον αμερικανικό αποκλεισμό.
Κατά τη διάρκεια της 10ήμερης εκεχειρίας, οι ΗΠΑ και το Ιράν θα διαπραγματεύονταν μια μακροπρόθεσμη ρύθμιση που θα διέπει τη διέλευση από τα στενά.
Μία επιλογή θα επέτρεπε στο Ιράν να εισπράττει «λογικά τέλη παροχής υπηρεσιών» για τη ναυτική ασφάλεια, την προστασία του περιβάλλοντος και άλλες υπηρεσίες, σύμφωνα με περιφερειακή πηγή.
Η πηγή υπέδειξε τα Στενά της Μαλάκκα - όπου η Μαλαισία, η Ινδονησία και η Σιγκαπούρη χρεώνουν τα πλοία για συγκεκριμένες υπηρεσίες αντί για ένα γενικό τέλος διέλευσης - ως πιθανό μοντέλο.
Μια άλλη ιδέα θα κατηύθυνε τα τέλη σε ένα κοινό ταμείο, η διαχείριση του οποίου θα γινόταν με τη συμμετοχή του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO).
Σύμφωνα πάντα με το Axios, στους αξιωματούχους που εμπλέκονται στη διαμεσολάβηση περιλαμβάνονται ο πρωθυπουργός του Κατάρ Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, ο απεσταλμένος του Κατάρ Αλί Αλ-Θαουάντι, ο αρχηγός του στρατού του Πακιστάν Στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου Μπαντρ Αμπντελάτι και ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ αλ-Μπουσαϊντί.
«Ο Τραμπ δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη τα αντίποινα»
Ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος επιβεβαίωσε ότι οι συνομιλίες συνεχίζονται, αλλά δήλωσε ότι ο Τραμπ δεν έχει ολοκληρώσει ακόμη τα αντίποινα.
«Ο πρόεδρος είναι εστιασμένος στο να κάνει το Ιράν να πληρώσει για τις παραβιάσεις του MOU και τις συνεχιζόμενες τρομοκρατικές του πράξεις στα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε ο αξιωματούχος στο Axios.
«Επιπλέον, ο πρόεδρος θα κάνει το Ιράν να πληρώσει για τους πρόσφατους θανάτους των Αμερικανών στρατιωτών. Αυτά τα συντριπτικά πλήγματα θα συνεχιστούν μέχρι ο πρόεδρος να κρίνει διαφορετικά».
Από την πλευρά του, εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαήλ Μπαγαΐ επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι οι διαμεσολαβητές εργάζονται για την πρόληψη περαιτέρω κλιμάκωσης.
«Έχουμε λάβει τις προτάσεις που διαβιβάστηκαν μέσω των διαμεσολαβητών, αλλά σε αυτό το στάδιο προτιμώ να μην συζητήσω τις λεπτομέρειές τους», δήλωσε ο Μπαγαΐ σε ενημέρωση του ιρανικού Τύπου.
Πρόσθεσε ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ιράν θα συνεχίσουν να «απαντούν με σθένος και να συντρίβουν την πηγή της αμερικανικής επιθετικότητας».
Για την ώρα, δεν είναι σαφές εάν ο Τραμπ έχει ενημερωθεί πλήρως για το πλαίσιο της εκεχειρίας - ή εάν θα δεχόταν μια άλλη προσωρινή εκεχειρία χωρίς έναν καθαρό δρόμο προς μια βιώσιμη διευθέτηση.
Ο πρόεδρος έχει εκφράσει έντονη δυσαρέσκεια για την Τεχεράνη από τότε που κατέρρευσε η εκεχειρία, αποκαλώντας τους ηγέτες του Ιράν «άρρωστους ανθρώπους» και απορρίπτοντας τις περαιτέρω διαπραγματεύσεις ως «σπατάλη χρόνου».
Περιφερειακή πηγή ανέφερε ότι ο Λευκός Οίκος ενδέχεται να συνεχίσει να βομβαρδίζει το Ιράν για αρκετές ακόμη ημέρες για να εκδικηθεί τη δολοφονία των Αμερικανών στρατιωτών στην Ιορδανία, πριν εξετάσει σοβαρά την πρόταση.
Το δια ταύτα: «Προσπαθούμε να βρούμε μια βιώσιμη λύση», δήλωσε περιφερειακή πηγή. «Οι Ιρανοί δεν μπορούν να υπαγορεύσουν τους όρους, αλλά ούτε μπορούμε να τους αγνοήσουμε».
