Την αντίδρασή της στο νομοσχέδιο του υπουργείου Περιβάλλοντος για την επέκταση της γεωγραφικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ εκφράζει η Ένωση Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης – Αποχέτευσης (ΕΔΕΥΑ), ασκώντας παράλληλα κριτική στη σύντομη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης και ζητώντας ουσιαστικό θεσμικό διάλογο πριν από την προώθηση των σχετικών ρυθμίσεων.
Σύμφωνα με την ΕΔΕΥΑ, το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο προβλέπει την επέκταση της γεωγραφικής αρμοδιότητας της ΕΥΔΑΠ στις περιφερειακές ενότητες Βοιωτίας, Εύβοιας και Φωκίδας, καθώς και της ΕΥΑΘ στην Περιφερειακή Ενότητα Θεσσαλονίκης και στη Χαλκιδική.
Η Ένωση υποστηρίζει ότι, με αφορμή τη συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία, έχουν δημοσιευθεί αναφορές που παρουσιάζουν απαξιωτική εικόνα για τις Δημοτικές Επιχειρήσεις Ύδρευσης και Αποχέτευσης, χωρίς, όπως σημειώνει, να στηρίζονται σε επαρκή στοιχεία. Κατά την ΕΔΕΥΑ, η εικόνα αυτή επιχειρεί να ενισχύσει επικοινωνιακά την αποδοχή του νομοσχεδίου στις τοπικές κοινωνίες. Παράλληλα, η Ένωση αναγνωρίζει ότι μέρος των μέσων ενημέρωσης προσεγγίζει, όπως αναφέρει, με πιο αντικειμενικό τρόπο την κατάσταση στον τομέα των υδάτων.
Οι οφειλές των ΔΕΥΑ και η σύγκριση με ΕΥΔΑΠ – ΕΥΑΘ
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο ζήτημα των οφειλών των ΔΕΥΑ προς τους ενεργειακούς παρόχους. Η ΕΔΕΥΑ υποστηρίζει ότι τα χρέη που δημιουργήθηκαν από το 2021 και μετά συνδέονται άμεσα με την απότομη αύξηση του ενεργειακού κόστους, επισημαίνοντας ότι οι δημοτικές επιχειρήσεις ύδρευσης και αποχέτευσης δεν επιδοτήθηκαν από την Πολιτεία ως ενεργοβόρες και κοινωφελείς επιχειρήσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Στον αντίποδα, σύμφωνα πάντα με την Ένωση, η ΕΥΔΑΠ και η ΕΥΑΘ έλαβαν την περίοδο 2013-2023 κρατική ενίσχυση για ληξιπρόθεσμες οφειλές δήμων, με τα σχετικά ποσά να υπερβαίνουν τα 230 εκατ. ευρώ για την ΕΥΔΑΠ και τα 22 εκατ. ευρώ για την ΕΥΑΘ.
Οι ρυθμίσεις του νέου Κώδικα και η επιδότηση των χρεών
Η ΕΔΕΥΑ αναφέρεται επίσης στον θεσμικό διάλογο που, όπως σημειώνει, προηγήθηκε με το Υπουργείο Εσωτερικών και οδήγησε στην ενσωμάτωση ρυθμίσεων για τις ΔΕΥΑ στον νέο Κώδικα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Στόχος των σχετικών προβλέψεων, σύμφωνα με την Ένωση, είναι η οικονομική ενίσχυση, η εξυγίανση και η διασφάλιση της βιωσιμότητας των δημοτικών επιχειρήσεων.
Όπως επισημαίνεται, στις σχετικές διατάξεις προβλέπεται, μεταξύ άλλων, η επιδότηση του πρόσθετου χρέους των ΔΕΥΑ προς τους ενεργειακούς παρόχους, με έτος αναφοράς το 2020 και έως το 2025. Η Ένωση υποστηρίζει ότι η πρόβλεψη αυτή έχει στόχο να περιορίσει την επιβάρυνση από ένα χρέος που χαρακτηρίζει μη διαχειρίσιμο. Παράλληλα, αναφέρει ότι το υπουργείο Περιβάλλοντος προωθεί κάλυψη του 75% των οφειλών προς ενεργειακούς παρόχους έως το 2026 για τις ΔΕΥΑ που εμπίπτουν στις περιοχές όπου σχεδιάζεται η επέκταση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ.
«Όχι» στις αναγκαστικές συγχωνεύσεις
Η ΕΔΕΥΑ καλεί το υπουργείο Περιβάλλοντος να τηρήσει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο και επικαλείται τις προβλέψεις του νέου Δημοτικού Κώδικα για οικειοθελείς συγχωνεύσεις των ΔΕΥΑ. Παράλληλα, παραπέμπει στον ν. 5037/2023, υποστηρίζοντας ότι η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων είναι η αρμόδια αρχή για την υποβολή προτάσεων σχετικά με την αναδιοργάνωση του τομέα υδάτων.
Στην ανακοίνωσή της, η Ένωση επαναλαμβάνει τη θέση της υπέρ των οικειοθελών συγχωνεύσεων δημοτικών επιχειρήσεων και δήμων και κατά των αναγκαστικών συνενώσεων, τις οποίες χαρακτηρίζει αντισυνταγματικές και επιχειρησιακά προβληματικές. Παράλληλα, επικαλείται αντίστοιχες αποφάσεις συλλογικών οργάνων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, μεταξύ των οποίων η ΚΕΔΕ.
Αίτημα για ουσιαστική διαβούλευση
Κλείνοντας, η ΕΔΕΥΑ ζητά από το υπουργείο Περιβάλλοντος να προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με την Ένωση πριν από την τελική νομοθέτηση. Όπως υποστηρίζει, η συμμετοχή της στον θεσμικό διάλογο έχει και στο παρελθόν συμβάλει στην αποτροπή επιλογών που, κατά την εκτίμησή της, θα ήταν αναποτελεσματικές ή θα δημιουργούσαν συνταγματικά και λειτουργικά ζητήματα στον τομέα της ύδρευσης και αποχέτευσης.
