Οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών πιστεύουν ότι το Ιράν μετέφερε χιλιάδες συσκευές φυγοκέντρησης για τον εμπλουτισμό ουρανίου σε σήραγγες βαθιά μέσα σε βουνό, όπως δηλώνουν ισραηλινοί και αμερικανοί αξιωματούχοι στην Wall Street Journal - μια εξέλιξη που αυξάνει τις ανησυχίες ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να ανασυγκροτήσει το πυρηνικό της πρόγραμμα.
Το Ισραήλ διαβίβασε τα ευρήματά του στις ΗΠΑ, αναφέροντας ότι οι συσκευές φυγοκέντρησης μεταφέρθηκαν στην τοποθεσία Pickaxe Mountain το περασμένο φθινόπωρο, μετά τον πόλεμο των 12 ημερών τον Ιούνιο, όταν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα σφυροκόπησαν τις τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Καθώς οι πολεμικοί στόχοι του Ισραήλ αποκλίνουν όλο και περισσότερο από εκείνους των ΗΠΑ, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προσπάθησε να πείσει τον πρόεδρο Τραμπ να επαναλάβει τις επιθέσεις κατά του Ιράν, ώστε να καθυστερήσει περαιτέρω τα εξοπλιστικά προγράμματα και τις προσπάθειες ανασυγκρότησης της Τεχεράνης. Οι ΗΠΑ έχουν εντείνει τις επιθέσεις τις τελευταίες 10 ημέρες, ενώ ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να επιτεθούν στο Pickaxe Mountain.
«Το Pickaxe είναι ένας πιθανός στόχος»
Ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν και η υπηρεσία πυρηνικής ενέργειας των Ηνωμένων Εθνών, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA), δεν ανταποκρίθηκαν σε αιτήματα για σχολιασμό, ενώ ο Λευκός Οίκος παρέπεμψε την Wall Street Journal σε δηλώσεις του Τραμπ την περασμένη εβδομάδα σχετικά με την περιοχή.
Το Pickaxe είναι «ένας πιθανός στόχος για ένα καλό, δυνατό πλήγμα», δήλωσε ο Τραμπ στον συντηρητικό δημοσιογράφο Hugh Hewitt στις 13 Ιουλίου. Ήταν η πρώτη φορά που μίλησε ρητά για το Pickaxe ως στόχο, αν και είχε αναφέρει προηγουμένως μια ιρανική υπόγεια τοποθεσία θαμμένη σε γρανίτη.
Γνωστό ως Όρος Kolang στο Ιράν, το Pickaxe βρίσκεται υπό την παρακολούθηση των ΗΠΑ και του Ισραήλ εδώ και χρόνια, ενώ όσα λίγα είναι γνωστά για τις δραστηριότητες του Ιράν εκεί υποδηλώνουν ότι θα παρουσίαζε δυσκολίες σε τυχόν αεροπορικές επιδρομές.
Βρίσκεται κοντά σε μία από τις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και δημιουργήθηκε ως εναλλακτική μιας ιρανικής εγκατάστασης συναρμολόγησης συσκευών φυγοκέντρησης που υπέστη σοβαρές ζημιές μετά από έκρηξη το 2020, η οποία ενδέχεται να ήταν ενέργεια δολιοφθοράς.
Η δραστηριότητα εκεί συνεχίζεται σταθερά τα τελευταία 15 χρόνια, με κίνηση φορτηγών, ενισχύσεις σηράγγων και τη δημιουργία περιμέτρου ασφαλείας, αναφέρει το Ινστιτούτο Επιστήμης και Διεθνούς Ασφάλειας. Υπήρξαν επίσης εργασίες γύρω από ένα παλαιότερο δίκτυο σηράγγων που χρονολογείται από το 2007, το οποίο το Ιράν έχει έκτοτε σφραγίσει.
«Είναι πιθανό το Ιράν να μετέφερε συσκευές φυγοκέντρησης στις σήραγγες» του Pickaxe, δήλωσε ο David Albright, πρόεδρος του ινστιτούτου.
Ποιο είναι το χειρότερο σενάριο
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι το υπόγειο συγκρότημα φτάνει σε βάθος έως 35 μέτρων κάτω από συμπαγή βράχο, με αρκετό χώρο για να φιλοξενήσει πολλές εγκαταστάσεις που σχετίζονται με τα πυρηνικά.
Ο Nate Swanson, διευθυντής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας των ΗΠΑ για το Ιράν στην κυβέρνηση Μπάιντεν, δήλωσε ότι το ιστορικό της μυστικής πυρηνικής δραστηριότητας της Τεχεράνης σημαίνει ότι κάθε μη δηλωμένη δραστηριότητα σε μια οχυρωμένη υπόγεια τοποθεσία προκαλεί ανησυχία.
«Μια μυστική απόκτηση πυρηνικής ικανότητας είναι το χειρότερο σενάριο. Δεν γνωρίζουμε τις προθέσεις του Ιράν, αλλά το γεγονός ότι δεν μπορούμε να επαληθεύσουμε αυτήν την τοποθεσία υπογραμμίζει πόσο προβληματικό είναι το status quo», δήλωσε ο Swanson. «Πρέπει να βάλουμε την IAEA εκεί για να επιθεωρήσει αυτά τα πράγματα».
Το Pickaxe δεν θεωρήθηκε πρωτεύον στόχος πέρυσι κατά τη διάρκεια του πολέμου Ισραήλ-Ιράν και δεν έχει αποτελέσει στόχο στους προηγούμενους γύρους συγκρούσεων με τις ΗΠΑ που ξεκίνησαν στις 28 Φεβρουαρίου.
Αξιωματούχοι και ειδικοί, ωστόσο, ανησυχούν εδώ και καιρό ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τις σήραγγες για να αποθηκεύσει ή να κατασκευάσει πυρηνικό εξοπλισμό και να δημιουργήσει μια μικρή εγκατάσταση εμπλουτισμού για την παραγωγή σχάσιμου υλικού.
Ισραηλινός στρατιωτικός αξιωματούχος, εξοικειωμένος με τις προηγούμενες επιχειρήσεις, εξέφρασε την ανησυχία ότι οι αεροπορικές επιδρομές του πρόσφατου πολέμου δεν έχουν στοχεύσει επαρκώς τις εργασίες που σχετίζονται με πυρηνικά όπλα.
Δεν είναι σαφές από πού προήλθαν οι συσκευές φυγοκέντρησης
Αξίζει να σημειωθεί πως, σύμφωνα πάντα με την WSJ, η τοποθέτηση συσκευών φυγοκέντρησης στο Pickaxe δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το Ιράν κατασκευάζει εκεί μια εγκατάσταση εμπλουτισμού. Μετά τους βομβαρδισμούς του Ιουνίου 2025, η Τεχεράνη ενδέχεται να τοποθέτησε εκεί τις εναπομείνασες συσκευές φυγοκέντρησης για να ελαχιστοποιήσει τον κίνδυνο καταστροφής τους.
Δεν είναι σαφές από πού προήλθαν οι συσκευές φυγοκέντρησης που το Ισραήλ ανέφερε στις ΗΠΑ ότι μεταφέρθηκαν στο Pickaxe. Εφεδρικές συσκευές φυγοκέντρησης ενδέχεται, πάντως, να βρίσκονταν στις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Το Ιράν δεν έχει δώσει στην IAEA πρόσβαση στην τοποθεσία και δεν έχει παράσχει πληροφορίες για τις εργασίες ή τα σχέδιά του εκεί, σύμφωνα με την πυρηνική υπηρεσία. Από την πλευρά του, ο Ραφαέλ Γκρόσι δήλωσε τον Μάρτιο ότι το Ιράν είχε ανακοινώσει το 2021 την «πρόθεσή του να αναπτύξει πυρηνική δραστηριότητα» στην τοποθεσία.
