Ο αμερικανός πρόεδρος παραπονέθηκε τη Δευτέρα ότι δεν μπορεί κανείς να εμπιστευτεί το Ιράν για την τήρηση μιας συμφωνίας, επικρίνοντας τους ηγέτες της για μια τακτική που αποτελεί... δικό του σήμα κατατεθέν.
«Ήταν μια τελειωμένη συμφωνία και μετά την αθέτησαν. Πάντα αθετούν τις συμφωνίες τους», δήλωσε στο Fox News αναφερόμενος στο μνημόνιο συνεργασίας (MOU) που διέκοψε προσωρινά τον πόλεμο.
Ο Τραμπ δεν φαίνεται να αντιλαμβάνεται την ειρωνεία της κριτικής του, καθώς ο ίδιος έχει το συνήθειο να αποχωρεί από διεθνείς συμφωνίες, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα (δύο φορές). Ορισμένοι επικριτές θα εντόπιζαν την προέλευση του σημερινού αδιεξόδου των ΗΠΑ στην απόφαση της πρώτης θητείας Τραμπ να ακυρώσει τη συμφωνία Ομπάμα, η οποία έθετε όρια στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αργότερα μέσα στην ημέρα, ένας εκνευρισμένος Τραμπ υποσχέθηκε να επιβάλει δικά του διόδια στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν - με παροιμιώδη σαρκασμό - παρενέβη προτείνοντας μια καλύτερη τιμή από τον συγγραφέα του «Art of the Deal».
«Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει απόλυτο δίκιο», έγραψε στο X ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, επιχειρηματολογώντας πως ο Τραμπ νομιμοποίησε τη θέση της Τεχεράνης σχετικά με τη χρέωση για τη διέλευση από την κρίσιμη θαλάσσια οδό. Ο Αραγτσί πρόσθεσε με νόημα: «Το 20% είναι φυσικά υπερβολικό. Εμείς θα είμαστε δίκαιοι».
Ο Τραμπ συνειδητοποιεί ότι το Ιράν ξέρει να διαπραγματεύεται και παράλληλα έχει τη δική του ερμηνεία για το τι προέβλεπε το μνημόνιο. Παράλληλα, δυσκολεύεται να εξηγήσει στους Αμερικανούς γιατί αναζωπύρωσε έναν πόλεμο τον οποίο επανειλημμένα δήλωνε ότι... είχε ήδη κερδίσει.
Εβδομάδες αφότου διακήρυττε με στόμφο ότι το MOU που υπέγραψε σήμαινε πως είχε τερματίσει για πάντα το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και είχε φέρει την ειρήνη στη Μέση Ανατολή για πρώτη φορά μετά από 3.000 χρόνια, άλλαξε τροπάριο.
Ο Τραμπ δήλωσε τη Δευτέρα στη ραδιοφωνική εκπομπή του Χιου Χιούιτ ότι η συμφωνία ήταν απλώς ένα «τεστ» στο οποίο το Ιράν απέτυχε και ότι «δεν σήμαινε και πολλά».
Στο παρελθόν, οι υποστηρικτές του ενδεχομένως να υποστήριζαν ότι οι κραυγαλέες αντιφάσεις του Τραμπ αποτελούσαν δείγμα μιας περίπλοκης διπλωματικής σκακιστικής παρτίδας. Σήμερα, στην καλύτερη περίπτωση, βρίσκεται εγκλωβισμένος σε ένα απόλυτο αδιέξοδο.
Ο Τραμπ δεν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα του πολέμου
Το μνημόνιο κατέρρευσε επειδή το Ιράν κινήθηκε για να υπερασπιστεί την κορυφαία του νίκη στον πόλεμο: τον ουσιαστικό έλεγχο των Στενών του Ορμούζ.
Αυτό ενίσχυσε μια σκληρή πραγματικότητα για τις ΗΠΑ. Παρά τις απειλές και τη στρατιωτική ισχύ του Τραμπ, η Τεχεράνη εξακολουθεί να υπαγορεύει τη δυναμική της αναμέτρησης.
Η εξίσωση που όρισε τον πόλεμο παραμένει αμετάβλητη. Η Ισλαμική Δημοκρατία χρησιμοποιεί τη γεωγραφία και μια έξυπνη κατανόηση της δικής της περιορισμένης ισχύος για να ελιχθεί απέναντι σε μια υπερδύναμη.
Αυτός ο νέος αγώνας επιβίωσης προέκυψε εν μέρει από τη βιασύνη της κυβέρνησης να διαπραγματευτεί ένα μνημόνιο που περιείχε ασαφή γλώσσα. Η ομάδα διαπραγματευτών του Τραμπ, η οποία προέρχεται από τον χώρο των ακινήτων, υπό την ηγεσία του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, φάνηκε να παραβλέπει αυτό που οι αναλυτές με μεγαλύτερη εμπειρία στην ιστορία και τη διπλωματία κατάλαβαν αμέσως: ότι το Ιράν θα το χρησιμοποιούσε για να αποκτήσει νέα πλεονεκτήματα.
Για παράδειγμα, η συμφωνία καλούσε την Τεχεράνη να «προβεί σε ρυθμίσεις» για την ελεύθερη και ασφαλή διέλευση των εμπορικών σκαφών από τα Στενά για 60 ημέρες και απαιτούσε να συνεργαστεί με το Ομάν για να «καθορίσει τη μελλοντική διοίκηση και τις ναυτιλιακές υπηρεσίες» στα Στενά. Επιφανειακά, αυτό δίνει στις ΗΠΑ αυτό που θέλουν - την ομαλή λειτουργία των Στενών. Ωστόσο, το Ιράν φαίνεται να το εκλαμβάνει ως επιβεβαίωση ότι θα ελέγχει τη θαλάσσια οδό μετά από μια μόνιμη συμφωνία. Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι μάχεται για να διαμορφώσει το νέο καθεστώς.
Αυτό το σφάλμα ήρθε να προστεθεί σε ένα προηγούμενο λάθος - την αποτυχία να κατανοήσουν ότι το Ιράν θα έκλεινε εξαρχής τα Στενά. Το γεγονός ότι αυτό παραμένει ζήτημα έναν μήνα μετά τη συμφωνία για το MOU υποδηλώνει ότι το χρονοδιάγραμμα των 60 ημερών για μια πλήρη συμφωνία, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, ήταν παράλογα μη ρεαλιστικό.
Οι δυσκολίες της κυβέρνησης να επιβάλει τη συμπεριφορά που επιθυμεί στο Ιράν αυξάνουν τα ερωτήματα σχετικά με την επιστροφή του Τραμπ στον πόλεμο.
Υπάρχει, για παράδειγμα, λόγος να πιστεύουμε ότι οι επιθέσεις σε ιρανικούς στόχους και η αποκατάσταση του ναυτικού αποκλεισμού από τον Τραμπ θα είναι πιο επιτυχημένες στην αλλαγή της στρατηγικής των νέων Ιρανών ηγετών απ' ό,τι στο παρελθόν; Άλλωστε, το Ιράν χρειάστηκε μόνο λίγους πυραύλους και drones για να κλείσει ξανά τα Στενά.
Και θα καταφέρει το ταχύτατα αυξανόμενο κόστος - τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου και ντίζελ σημείωσαν κατακόρυφη άνοδο τη Δευτέρα - να αναγκάσουν και πάλι τον πρόεδρο να υποχωρήσει, προκειμένου να αποφύγει το πολιτικό και οικονομικό τίμημα που ο ίδιος παραδέχθηκε τον περασμένο μήνα ότι δεν ήταν διατεθειμένος να πληρώσει;
Γιατί ένας γενικευμένος πόλεμος θα μπορούσε ακόμα να αποφευχθεί
Ένας λόγος αισιοδοξίας είναι ότι οι ανανεωμένες συγκρούσεις ίσως υποδηλώνουν πως οι ΗΠΑ και το Ιράν προσπαθούν να εδραιώσουν τη δική τους ερμηνεία για το MOU, ώστε να προετοιμάσουν το έδαφος για μελλοντική διπλωματία.
Ο Τραμπ, για παράδειγμα, δεν έχει δείξει κανένα σημάδι ότι είναι διατεθειμένος να πληρώσει το βαρύ τίμημα σε απώλειες Αμερικανών που θα επέφερε μια εισβολή στη νήσο Χαρκ - ένας πιθανός τρόπος για να επιβληθεί η αμερικανική υπεροχή. Αντίθετα, άλλοι σύγχρονοι πρόεδροι, συμπεριλαμβανομένων των Λίντον Τζόνσον και Τζορτζ Μπους, κλιμάκωσαν πολέμους που φαίνονταν ήδη αδιέξοδοι.
Σε αντίθεση με τον φίλο του, τον ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Τραμπ δεν απάντησε στη στρατηγική του ταπείνωση σε μια σύγκρουση που υποτίμησε τον αντίπαλο, εξαπολύοντας ολοκληρωτικό πόλεμο εναντίον αμάχων. Η τραγωδία χτύπησε νωρίς στον πόλεμο, όταν μια λανθασμένη αμερικανική επίθεση έπληξε ένα ιρανικό σχολείο, σκοτώνοντας 168 παιδιά και 14 δασκάλους, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, ενώ ο πλήρης απολογισμός των θυμάτων μεταξύ των αμάχων παραμένει άγνωστος.
Ο Τραμπ δεν έχει κάνει, πάντως, πράξη τις προηγούμενες απειλές του για στοχοποίηση υποδομών, όπως γέφυρες και εργοστάσια παραγωγής ενέργειας, κάτι που θα επηρέαζε σοβαρά την πολιτική ζωή. Παράλληλα, το Ιράν έχει διατηρήσει το δικό του όριο στην κλιμάκωση, περιορίζοντας τα αντίποινα του κατά των αμερικανικών περιφερειακών βάσεων ή των γειτόνων του στον Κόλπο.
Η κινησιολογία στο πεδίο της μάχης αντανακλά προς το παρόν μια σύγκρουση που σιγοβράζει, αντί να μαίνεται εκτός ελέγχου.
«Υπάρχει περιθώριο για διπλωματία, νομίζω, παρά τις διευρυμένες επιθέσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν και τα ιρανικά αντίποινα», δήλωσε στο CNN ο Ντάνι Σιτρίνοβιτς, ανώτερος ερευνητής στο Πρόγραμμα για το Ιράν και τον Σιιτικό Άξονα του Ινστιτούτου Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ. Όπως πρόσθεσε, ωστόσο, «τα πράγματα μπορούν να ξεφύγουν από τον έλεγχο και να κλιμακωθούν, γιατί όταν έχεις επιθέσεις εκατέρωθεν κάθε μέρα και κάθε νύχτα, είναι σίγουρα δύσκολο να διατηρηθούν οι κανόνες του παιχνιδιού».
Ακόμα κι αν η νέα ανάφλεξη παραμείνει οριακά κάτω από το σημείο βρασμού, ο Τραμπ πρέπει ακόμα να απαντήσει σε ένα ερώτημα με το οποίο παλεύει ανεπιτυχώς εδώ και σχεδόν πέντε μήνες: Πώς θα βγει από αυτόν τον πόλεμο;
