Η 6η Ιουλίου σηματοδοτεί ένα ιδιαίτερο αστρονομικό γεγονός: η Γη θα βρίσκεται στο πιο απομακρυσμένο σημείο της τροχιάς της από τον Ήλιο, το λεγόμενο αφήλιο. Το γεγονός αυτό προκαλεί έκπληξη σε πολλούς, καθώς συμβαίνει στην καρδιά του καλοκαιριού στο Βόρειο Ημισφαίριο. Αν η ζέστη οφειλόταν αποκλειστικά στην απόσταση από τον Ήλιο, τότε ο Ιούλιος θα έπρεπε να είναι ο πιο κρύος μήνας του χρόνου. Η πραγματικότητα, όμως, είναι διαφορετική.
Η Γη πιο μακριά από τον Ήλιο
Στις 6 Ιουλίου 2026 η Γη θα απέχει περίπου 152,1 εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο, η μεγαλύτερη απόσταση που καταγράφεται κατά τη διάρκεια της ετήσιας περιφοράς της. Αντίθετα, στις αρχές Ιανουαρίου φτάνει στο περιήλιο, το πλησιέστερο σημείο της τροχιάς της, σε απόσταση περίπου 147 εκατομμυρίων χιλιομέτρων.
Η διαφορά μεταξύ αφηλίου και περιηλίου είναι περίπου 5 εκατομμύρια χιλιόμετρα, ωστόσο αντιστοιχεί σε μεταβολή μόλις λίγο μεγαλύτερη από 3% της συνολικής απόστασης Γης-Ήλιου. Αυτό δείχνει ότι η τροχιά του πλανήτη μας είναι σχεδόν κυκλική και όχι ιδιαίτερα ελλειπτική.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Γιατί τότε έχουμε καλοκαίρι;
Η απάντηση βρίσκεται στην κλίση του άξονα της Γης και όχι στην απόστασή της από τον Ήλιο.
Ο άξονας περιστροφής της Γης έχει κλίση περίπου 23,5 μοιρών. Καθώς ο πλανήτης περιφέρεται γύρω από τον Ήλιο, ο άξονας διατηρεί σταθερό τον προσανατολισμό του. Έτσι, για περίπου έξι μήνες το Βόρειο Ημισφαίριο είναι στραμμένο περισσότερο προς τον Ήλιο, ενώ τους επόμενους έξι μήνες συμβαίνει το αντίθετο.
Όταν ένα ημισφαίριο «κοιτάζει» προς τον Ήλιο, οι ακτίνες του πέφτουν πιο κάθετα στην επιφάνεια της Γης και η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται. Το αποτέλεσμα είναι μεγαλύτερη απορρόφηση ηλιακής ενέργειας και υψηλότερες θερμοκρασίες, δηλαδή καλοκαίρι.
Η απόσταση παίζει μικρό ρόλο
Αν και οι εποχές δεν καθορίζονται από την απόσταση, αυτή δεν είναι εντελώς αδιάφορη. Επειδή η Γη βρίσκεται λίγο πιο μακριά από τον Ήλιο τον Ιούλιο, δέχεται περίπου 7% λιγότερη ηλιακή ακτινοβολία σε σχέση με τον Ιανουάριο.
Ωστόσο, η διαφορά αυτή εξισορροπείται από τους ωκεανούς, την ατμόσφαιρα και τη μεγάλη θερμική αδράνεια του πλανήτη. Η συνολική επίδρασή της στις θερμοκρασίες είναι μικρή σε σύγκριση με εκείνη που προκαλεί η κλίση του άξονα της Γης.
Παράλληλα, ο Ήλιος φαίνεται ελαφρώς μικρότερος στον ουρανό κατά το αφήλιο, όμως η διαφορά είναι τόσο μικρή ώστε δεν γίνεται αντιληπτή με γυμνό μάτι.
Το διαφορετικό καλοκαίρι του Νότιου Ημισφαιρίου
Όταν στο Βόρειο Ημισφαίριο επικρατεί καλοκαίρι, στο Νότιο είναι χειμώνας. Αντίστοιχα, τον Δεκέμβριο και τον Ιανουάριο, όταν η Γη βρίσκεται πιο κοντά στον Ήλιο, το Νότιο Ημισφαίριο απολαμβάνει το δικό του καλοκαίρι.
Θεωρητικά, τα καλοκαίρια εκεί θα έπρεπε να είναι πιο θερμά, καθώς συμπίπτουν με το περιήλιο. Στην πράξη όμως αυτό δεν συμβαίνει στον βαθμό που θα περίμενε κανείς, επειδή το μεγαλύτερο μέρος του Νοτίου Ημισφαιρίου καλύπτεται από ωκεανούς. Το νερό θερμαίνεται και ψύχεται πιο αργά από την ξηρά, περιορίζοντας τις ακραίες διακυμάνσεις της θερμοκρασίας.
Το μεγαλύτερο καλοκαίρι του χρόνου
Η ελαφρώς ελλειπτική τροχιά της Γης επηρεάζει και τη διάρκεια των εποχών. Σύμφωνα με τον δεύτερο νόμο του Κέπλερ, ένας πλανήτης κινείται πιο αργά όταν βρίσκεται πιο μακριά από τον Ήλιο.
Επειδή το αφήλιο σημειώνεται μέσα στο καλοκαίρι του Βόρειου Ημισφαιρίου, η Γη διανύει εκείνο το τμήμα της τροχιάς της με μικρότερη ταχύτητα. Έτσι, το καλοκαίρι είναι περίπου πέντε ημέρες μεγαλύτερο από τον χειμώνα. Στο Νότιο Ημισφαίριο ισχύει το αντίστροφο, καθώς το καλοκαίρι συμπίπτει με το περιήλιο, όταν η Γη κινείται ταχύτερα
Το βασικό συμπέρασμα
Το γεγονός ότι η Γη βρίσκεται πιο μακριά από τον Ήλιο στις αρχές Ιουλίου καταρρίπτει έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους για τις εποχές. Η ζέστη του καλοκαιριού δεν οφείλεται στην απόσταση από τον Ήλιο, αλλά στην κλίση του άξονα της Γης, η οποία καθορίζει τόσο τη γωνία με την οποία φτάνουν οι ηλιακές ακτίνες όσο και τη διάρκεια της ημέρας. Η απόσταση παίζει μικρό ρόλο, ενώ ο πραγματικός «ρυθμιστής» των εποχών είναι η κλίση του πλανήτη μας.
Με πληροφορίες από spacedaily.com
