Η Ευρωπαϊκή Ένωση ενδέχεται να στερήσει από μελλοντικά κράτη-μέλη το δικαίωμα του βέτο, για αρκετά χρόνια, σε μια προσπάθεια να καταστήσει τη διεύρυνση πολιτικά πιο αποδεκτή, καθώς η Ένωση βρίσκεται υπό πίεση να δεχτεί νέες χώρες πριν από το τέλος της δεκαετίας.
Σύμφωνα με τα σχέδια που εξετάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, υποψήφια κράτη-μέλη, όπως η Μολδαβία και χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, κατά την ένταξή τους στην ΕΕ δεν θα έχουν το δικαίωμα να ασκούν βέτο σε αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής ή σε άλλα ζητήματα που απαιτούν ομοφωνία, όπως η φορολογία.
Η ιδέα αφορά ιδιαίτερα το Μαυροβούνιο, που βρίσκεται στην πρώτη θέση μεταξύ των εννέα επίσημων υποψηφίων χωρών για ένταξη στην ΕΕ. Η χώρα με τους 624.000 κατοίκους επιδιώκει να γίνει το 28ο κράτος-μέλος της ΕΕ έως το 2028. Αυτόν τον μήνα, τεχνική ομάδα που έχει αναλάβει τη σύνταξη της συνθήκης προσχώρησης του Μαυροβουνίου συνεδρίασε για πρώτη φορά, ένδειξη ότι οι 14ετείς διαπραγματεύσεις εισέρχονται στην τελική φάση.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Σε αυτό το πλαίσιο, αξιωματούχοι της ΕΕ εξετάζουν μηχανισμούς ασφαλείας για τα νέα μέλη ώστε να αποτραπεί το μπλοκάρισμα αποφάσεων από μόνο ένα κράτος, σύμφωνα με τέσσερις ευρωπαϊκές πηγές. Η ιδέα προέκυψε μετά τη δύσκολη εμπειρία με την Ουγγαρία, η οποία υπό τον πρώην πρωθυπουργό της Βίκτορ Όρμπαν άσκησε βέτο σε σημαντικές αποφάσεις της ΕΕ - κυρίως για το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία.
Η προσωρινή απαγόρευση άσκησης βέτο θα μπορούσε να ενσωματωθεί στη συνθήκη ένταξης του Μαυροβουνίου, η οποία θα λειτουργούσε ως πρότυπο και για άλλες χώρες που περιμένουν στη σειρά.
Η ρήτρα ασφαλείας θεωρείται νομικά αμφιλεγόμενη και θα μπορούσε να εφαρμοστεί μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα, προκειμένου να αποφευχθεί η δημιουργία κρατών-μελών δεύτερης κατηγορίας στην ΕΕ.
Σε ξεχωριστή εξέλιξη, ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, έστειλε επιστολή στους ηγέτες της ΕΕ ζητώντας «καινοτόμες λύσεις» για την επιτάχυνση της ένταξης των χωρών των Δυτικών Βαλκανίων. Στην επιστολή, όπου χαρακτηρίζει τη διεύρυνση της ΕΕ «γεωπολιτική αναγκαιότητα», ζήτησε επίσης «συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους για την Ουκρανία» ως «αποφασιστικό βήμα στην πορεία της προς την πλήρη ένταξη».
Η συνδεδεμένη ιδιότητα μέλους για την Ουκρανία θα σήμαινε συμμετοχή στις συνεδριάσεις της ΕΕ και εκπροσώπηση στους θεσμούς της Ένωσης χωρίς δικαίωμα ψήφου. Η πρόταση της Γερμανίας, έγραψε ο Μερτς, «αντανακλά την ιδιαίτερη κατάσταση της Ουκρανίας ως χώρας σε πόλεμο» και θα «διευκολύνει τις εν εξελίξει ειρηνευτικές συνομιλίες».
Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, απέρριψε την ιδέα: «Η θέση της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι πλήρης και ισότιμη», έγραψε στα social media μετά τη δημοσιοποίηση της επιστολής Μερτς.
Η διεύρυνση της ΕΕ είχε σχεδόν παγώσει έως ότου η πλήρους κλίμακας εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022 έδωσε νέα ώθηση στις συνομιλίες ένταξης με τις ανατολικές γειτονικές χώρες. Η Επιτροπή δήλωσε πέρυσι ότι θα μπορούσε να δεχτεί νέα μέλη έως το 2030, προσδιορίζοντας το Μαυροβούνιο και την Αλβανία ως τα επικρατέστερα υποψήφια, ενώ επαίνεσε την ταχεία πρόοδο της Μολδαβίας
Η καθυστέρηση στην παραχώρηση δικαιώματος βέτο είναι μία από τις πολλές δικλίδες ασφαλείας που συζητούνται ώστε η διεύρυνση να γίνει πιο αποδεκτή.
Τα υφιστάμενα κράτη-μέλη της ΕΕ πρέπει να συμφωνήσουν ομόφωνα για την ένταξη νέων χωρών. Οι αξιωματούχοι ανησυχούν ιδιαίτερα για την επικύρωση στη Γαλλία, όπου θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές το 2027 και ο σκεπτικισμός απέναντι στη διεύρυνση αυξάνεται. Πρόσφατη έρευνα του Ευρωβαρόμετρου έδειξε ότι μόνο το 43% των Γάλλων υποστηρίζει τη διεύρυνση, ενώ το 48% είναι αντίθετο.
Ευρωπαϊκές πηγές υποστηρίζουν ότι απαιτείται «δημιουργική σκέψη» για να προχωρήσει η διεύρυνση, ιδιαίτερα στα Δυτικά Βαλκάνια, μια περιοχή 17,4 εκατομμυρίων κατοίκων όπου η Ρωσία και η Κίνα προσπαθούν να αυξήσουν την επιρροή τους.
Ευρωπαίος διπλωμάτης δήλωσε ότι η καθυστέρηση στην παραχώρηση δικαιώματος βέτο είναι μία από τις «εποικοδομητικές λύσεις» που εξετάζονται στο πλαίσιο της «δημιουργικής προσέγγισης» για τη διεύρυνση της ΕΕ.
Με πληροφορίες από Guardian
