Μία φορά τον χρόνο, ένα πλήθος προσωπικοτήτων καταφθάνουν με τα ιδιωτικά τους τζετ στο Νταβός, για να φάνε μπριζόλες και να συμμετάσχουν σε πάνελ για την καταπολέμηση της φτώχειας και της κλιματικής αλλαγής.
Τσουγκρίζοντας τα κοκτέιλ τους με άλλους πλούσιους, όλοι προσπαθούν να γίνουν ακόμη πλουσιότεροι.
Όμως, το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ έχει μετατραπεί σε κάτι σαν έκτακτη σύνοδο της παγκόσμιας ελίτ για την αντιμετώπιση δύο ταυτόχρονων, και τελικά αλληλένδετων, απειλών.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Υπάρχει ο ελέφαντας στο δωμάτιο –ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, που αναμένεται να παραστεί στη σύνοδο την Τετάρτη, και η επιθετική του στάση στο εμπόριο– και υπάρχει και μια άλλη, πολύ πιο σύνθετη δύναμη που απειλεί να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια τάξη: η λεγόμενη οικονομία σε σχήμα Κ (K-shaped economy).
Ο όρος, που έγινε ευρύτερα γνωστός από τον οικονομολόγο Πίτερ Ατγουότερ, αναφέρεται στο αυξανόμενο χάσμα, από το 2020 και μετά, ανάμεσα σε όσους έχουν και σε όσους δεν έχουν.
Αν και η πανδημία έπληξε αρχικά τους πάντες, η ανάκαμψη που ακολούθησε εξελίχθηκε σε δύο αποκλίνουσες τροχιές, με τους ευκατάστατους να γίνονται πλουσιότεροι και τους φτωχούς φτωχότεροι.
Σχεδόν έξι χρόνια αργότερα, το χάσμα ανάμεσα στην κορυφή και τη βάση του «Κ» συνεχίζει να διευρύνεται. Το χρηματιστήριο, παρά τη μεταβλητότητα, κινείται κοντά σε ιστορικά υψηλά. Οι κρατήσεις σε πολυτελή ξενοδοχεία δεν σταματούν να αυξάνονται, ακόμη κι αν λιγότεροι Αμερικανοί κάνουν διακοπές. Αυτό που από τη μια πλευρά της οικονομίας μοιάζει με στεγαστική κρίση, από την άλλη βιώνεται ως ευκαιρία, καθώς η έλλειψη κατοικιών εκτοξεύει τις αξίες των ακινήτων.
Αν το πλήθος του Νταβός έμοιαζε αποκομμένο από την πραγματικότητα πριν από την πανδημία, η κρίση ακρίβειας που συνέβαλε στην επανεκλογή του Τραμπ έχει οξύνει ακόμη περισσότερο την αντίθεση ανάμεσα στους ανθρώπους του Νταβός και σε όλους τους υπόλοιπους.
«Εκείνοι που βρίσκονται στη βάση γνωρίζουν πολύ καλά τον πλούτο που υπάρχει πιο πάνω», δηλώνει στο CNN ο Aτγουότερ, αναπληρωτής καθηγητής οικονομικών στο William & Mary.
«Αλλά νομίζω πως μία από τις συνέπειες της πανδημίας ήταν ότι δημιούργησε μια τύφλωση στην κορυφή... πέρα από τον διανομέα που τους χτυπά την πόρτα, η αλληλεπίδραση μεταξύ όσων βρίσκονται στην κορυφή και όσων βρίσκονται στη βάση έχει μειωθεί δραστικά, αν δεν έχει εξαφανιστεί».
Για να είμαστε δίκαιοι, το ακροατήριο του Νταβός κατανοεί, τουλάχιστον σε θεωρητικό επίπεδο, ότι υπάρχει πρόβλημα. Ο Λάρι Φινκ, διευθύνων σύμβουλος της BlackRock και de facto «δήμαρχος» της συνόδου, το αναγνώρισε στις εναρκτήριες δηλώσεις του τη Δευτέρα.
«Πολλοί από τους ανθρώπους που επηρεάζονται περισσότερο από όσα συζητάμε εδώ δεν θα έρθουν ποτέ σε αυτό το συνέδριο», είπε. «Αυτή είναι η κεντρική αντίφαση αυτού του φόρουμ. Το Νταβός είναι μια συνάθροιση της ελίτ που προσπαθεί να διαμορφώσει έναν κόσμο που ανήκει σε όλους».
Με τον κλασικό τρόπο του Νταβός, ο Φινκ διατυπώνει το προφανές σαν να πρόκειται για κάποια... σπουδαία ανακάλυψη.
Όπως έχουν επισημάνει αρκετοί επικριτές του, το φόρουμ έχει μια προϊστορία στο να «διαβάζει» καθυστερημένα τα όσα συμβαίνουν.
«Το Νταβός έχει κάνει συστηματικά λάθος για το πού κατευθύνεται ο κόσμος», έγραψε την Τρίτη η Λιζ Χόφμαν στο Semafor. «Τη δεκαετία του 2010 αστόχησε με το Brexit, το MAGA και το λαϊκιστικό κύμα που ακολούθησε. Το 2020 οι σύνεδροι "σφύριζαν αδιάφορα" ενώ ο κορονοϊός εξελισσόταν σε πανδημία.
Η έλλειψη αντίληψης για το τι είναι το MAGA και ποιες είναι οι δυνάμεις που το διαμόρφωσαν μας επαναφέρει στο πρόβλημα της οικονομίας σε σχήμα Κ, το οποίο δεν περιορίζεται καθόλου στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η ακραία ανισότητα είναι από τη φύση της αποσταθεροποιητική.
Η Ιστορία προσφέρει άφθονα παραδείγματα, αν και αρκεί μια ματιά στους τίτλους ειδήσεων από το Ιράν τις τελευταίες εβδομάδες για να δει κανείς τους κινδύνους να εκτυλίσσονται σε πραγματικό χρόνο. Χρόνια υψηλού πληθωρισμού και κακής οικονομικής διαχείρισης διέβρωσαν τον πλούτο της μεσαίας τάξης, ενώ η διαφθορά σε ανώτατο επίπεδο επέτρεψε σε μια χούφτα επιχειρηματιών να πλουτίσουν. Η οργή για αυτή την ανισότητα ξεχείλισε στα τέλη Δεκεμβρίου, όταν το εθνικό νόμισμα κατέρρευσε σε ιστορικό χαμηλό, πυροδοτώντας μαζικές διαδηλώσεις και βίαιη καταστολή από την Τεχεράνη.
Αν οι συμμετέχοντες στο Νταβός θέλουν να διδαχθούν από τα «φαντάσματα του παρελθόντος», θα ήταν φρόνιμο να κάνουν περισσότερα από το να αποτίουν απλώς φόρο τιμής στη ραγδαία διεύρυνση αυτού του κεφαλαίου Κ.
«Δεν μπορείς να διατηρείς αυτό το επίπεδο απροκάλυπτου πλούτου χωρίς να υπάρξουν συνέπειες», σημειώνει ο Ατγουότερ. «Αυτό που νομίζω ότι χάνουν όσοι βρίσκονται στην κορυφή είναι πως οποιοδήποτε επιπλέον "βάρος" θα μπορούσε εύκολα να αποτελέσει το σημείο καμπής… Βρισκόμαστε μια ανάσα μακριά από την επόμενη έκρηξη».
