Μια νέα ανάλυση που χρησιμοποίησε δεδομένα δορυφόρων δύο δεκαετιών αποκαλύπτει ότι τεράστια τμήματα των υδάτινων αποθεμάτων της Ευρώπης στερεύουν, με την αποθήκευση γλυκού νερού να συρρικνώνεται σε όλη τη νότια και κεντρική Ευρώπη, από την Ισπανία και την Ιταλία έως την Πολωνία και μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου.
Όπως αναφέρει ο Guardian, επιστήμονες στο University College London (UCL), σε συνεργασία με την Watershed Investigations και την Guardian, ανέλυσαν δεδομένα από δορυφόρους της περιόδου 2002-2024, τα οποία παρακολουθούν τις αλλαγές στο βαρυτικό πεδίο της Γης.
Επειδή το νερό είναι βαρύ, οι μετατοπίσεις στα υπόγεια ύδατα, τα ποτάμια, τις λίμνες, την υγρασία του εδάφους και τους παγετώνες εμφανίζονται στο σήμα, επιτρέποντας στους δορυφόρους να «ζυγίζουν» αποτελεσματικά πόσο νερό αποθηκεύεται.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα ευρήματα αποκαλύπτουν μια έντονη ανισορροπία: η βόρεια και βορειοδυτική Ευρώπη - ιδιαίτερα η Σκανδιναβία, μέρη του Ηνωμένου Βασιλείου και της Πορτογαλίας - έχουν γίνει πιο υγρά, ενώ μεγάλα τμήματα του νότου και της νοτιοανατολικής περιοχής, συμπεριλαμβανομένων τμημάτων του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Ελβετίας, της Γερμανίας, της Ρουμανίας και της Ουκρανίας, έχουν στεγνώσει.
Η κλιματική αλλαγή είναι ορατή στα δεδομένα, λένε οι επιστήμονες. «Όταν συγκρίνουμε τα συνολικά δεδομένα αποθήκευσης νερού στην ξηρά με τα σύνολα δεδομένων για το κλίμα, οι τάσεις συσχετίζονται σε μεγάλο βαθμό», δήλωσε ο Mohammad Shamsudduha, καθηγητής υδατικών κρίσεων και μείωσης κινδύνων στο UCL.
Θα πρέπει να αποτελέσει «κλήση αφύπνισης» για τους πολιτικούς που εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικοί σχετικά με τη μείωση των εκπομπών, δήλωσε ο Shamsudduha. «Δεν μιλάμε πλέον για περιορισμό της υπερθέρμανσης του πλανήτη στους 1,5°C, πιθανότατα οδεύουμε προς 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα και τώρα βλέπουμε τις συνέπειες».
Ο διδακτορικός ερευνητής Arifin απομόνωσε την αποθήκευση υπόγειων υδάτων από τα συνολικά δεδομένα νερού στην ξηρά και διαπίστωσε ότι οι τάσεις σε αυτά τα πιο ανθεκτικά υδάτινα σώματα αντικατόπτριζαν τη συνολική εικόνα, επιβεβαιώνοντας ότι μεγάλο μέρος των κρυφών αποθεμάτων γλυκού νερού της Ευρώπης εξαντλείται.
Οι τάσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ανάμεικτες. «Συνολικά, η δύση γίνεται πιο υγρή, ενώ η ανατολή γίνεται πιο ξηρή και αυτό το σήμα γίνεται ισχυρότερο», δήλωσε ο Shamsudduha.
«Παρόλο που οι συνολικές βροχοπτώσεις μπορεί να είναι σταθερές ή ακόμα και ελαφρώς αυξημένες, το μοτίβο αλλάζει. Βλέπουμε ισχυρότερες νεροποντές και μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας, ειδικά το καλοκαίρι».
Τα υπόγεια ύδατα θεωρούνται πιο ανθεκτικά στο κλίμα από τα επιφανειακά ύδατα, αλλά οι έντονες καλοκαιρινές νεροποντές συχνά σημαίνουν ότι περισσότερο νερό χάνεται λόγω απορροής και ξαφνικών πλημμυρών, ενώ η χειμερινή περίοδος αναπλήρωσης των υπόγειων υδάτων μπορεί να μειώνεται, είπε.
«Στη νοτιοανατολική Αγγλία, όπου τα υπόγεια ύδατα παρέχουν περίπου το 70% του δημόσιου νερού, αυτά τα μεταβαλλόμενα πρότυπα βροχοπτώσεων θα μπορούσαν να αποτελέσουν σοβαρές προκλήσεις».
Η συνολική ποσότητα νερού που λαμβάνεται από τα επιφανειακά και τα υπόγεια ύδατα σε ολόκληρη την ΕΕ μεταξύ 2000 και 2022 μειώθηκε, σύμφωνα με στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος, αλλά οι αντλήσεις υπόγειων υδάτων αυξήθηκαν κατά 6%, λόγω της δημόσιας ύδρευσης (18%) και της γεωργίας (17%).
Είναι ένας κρίσιμος πόρος: σε όλα τα κράτη μέλη, τα υπόγεια ύδατα αντιπροσώπευαν το 62% της συνολικής δημόσιας ύδρευσης και το 33% των γεωργικών απαιτήσεων νερού κατά τη διάρκεια του 2022.
Ένας εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δήλωσε ότι η στρατηγική της για την ανθεκτικότητα στο νερό «στοχεύει να βοηθήσει τα κράτη μέλη να προσαρμόσουν τη διαχείριση των υδάτινων πόρων τους στην κλιματική αλλαγή και να αντιμετωπίσουν τις ανθρωπογενείς πιέσεις».
Η στρατηγική στοχεύει στην οικοδόμηση μιας «έξυπνης οικονομίας που χρησιμοποιεί το νερό» και συνδυάζεται με μια σύσταση της Επιτροπής για την αποδοτικότητα των υδάτων, η οποία ζητά βελτίωση της αποδοτικότητας κατά «τουλάχιστον 10% έως το 2030». Με τα επίπεδα διαρροών να κυμαίνονται από 8% έως 57% σε ολόκληρη την Ένωση, η Επιτροπή αναφέρει ότι η μείωση των απωλειών στους σωλήνες και ο εκσυγχρονισμός των υποδομών θα είναι κρίσιμα.
Η Hannah Cloke, καθηγήτρια υδρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Reading, δήλωσε: «Είναι θλιβερό να βλέπουμε αυτή τη μακροπρόθεσμη τάση, επειδή έχουμε δει πρόσφατα πολύ μεγάλες ξηρασίες και ακούμε συνεχώς ότι αυτόν τον χειμώνα μπορεί να έχουμε λιγότερες από τις συνηθισμένες βροχοπτώσεις και ότι βρισκόμαστε ήδη σε ξηρασία.
«Την επόμενη άνοιξη και το καλοκαίρι, αν δεν λάβουμε τις βροχοπτώσεις που χρειαζόμαστε, θα υπάρξουν σοβαρές συνέπειες για εμάς εδώ στην Αγγλία. Θα αντιμετωπίσουμε σοβαρούς περιορισμούς στο νερό και αυτό θα κάνει τη ζωή όλων πολύ δύσκολη».
Η Υπηρεσία Περιβάλλοντος έχει ήδη προειδοποιήσει την Αγγλία να προετοιμαστεί για ξηρασία που θα συνεχιστεί έως το 2026, εκτός εάν υπάρξουν σημαντικές βροχοπτώσεις το φθινόπωρο και τον χειμώνα.
Η υπουργός υδάτων, Emma Hardy, δήλωσε ότι υπάρχει «αυξανόμενη πίεση στους υδάτινους πόρους μας». Γι' αυτό το λόγο, η κυβέρνηση αυτή αναλαμβάνει αποφασιστικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της ανάπτυξης εννέα νέων δεξαμενών για να βοηθήσει στην εξασφάλιση της μακροπρόθεσμης ανθεκτικότητας στο νερό.
Αλλά απλώς «η υπόσχεση πολύ μεγάλων δεξαμενών που δεν θα τεθούν σε λειτουργία για μερικές δεκαετίες δεν πρόκειται να λύσει το πρόβλημα άμεσα», δήλωσε η Κλόουκ.
«Θα πρέπει να επικεντρωθούμε στην επαναχρησιμοποίηση του νερού, χρησιμοποιώντας λιγότερο νερό εξαρχής, διαχωρίζοντας το πόσιμο νερό από τα ανακυκλωμένα νερά που θα μπορούσαμε να χρησιμοποιήσουμε, χρησιμοποιώντας λύσεις βασισμένες στη φύση και σκεφτόμενοι τον τρόπο με τον οποίο χτίζουμε αναπτύξεις», είπε.
«Απλώς δεν κάνουμε αυτά τα πράγματα αρκετά γρήγορα για να συμβαδίσουμε με αυτές τις μακροπρόθεσμες τάσεις». Η τάση ξήρανσης της Ευρώπης θα έχει «εκτεταμένες» επιπτώσεις, πλήττοντας την επισιτιστική ασφάλεια, τη γεωργία και τα οικοσυστήματα που εξαρτώνται από το νερό, ιδίως τα οικοσυστήματα που τροφοδοτούνται από υπόγεια ύδατα», σύμφωνα με τον Shamsudduha. Τα συρρικνούμενα αποθέματα της Ισπανίας, είπε, θα μπορούσαν να επηρεάσουν άμεσα το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την Ισπανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες για φρούτα και προϊόντα.
Τα είδη των κλιματικών επιπτώσεων που παρατηρούνται εδώ και καιρό σε όλο τον παγκόσμιο νότο, από τη νότια Ασία έως την Αφρική και τη Μέση Ανατολή, είναι τώρα «πολύ πιο κοντά στο σπίτι», με την κλιματική αλλαγή «να επηρεάζει σαφώς την ίδια την Ευρώπη».
«Πρέπει να αποδεχτούμε ότι η κλιματική αλλαγή είναι πραγματική, συμβαίνει και μας επηρεάζει», είπε ο Shamsudduha, ζητώντας καλύτερη διαχείριση των υδάτων και άνοιγμα σε «νέες, ακόμη και μη συμβατικές» ιδέες, συμπεριλαμβανομένης της εκτεταμένης συλλογής όμβριων υδάτων σε χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο.
Παγκοσμίως, εμφανίζονται εστίες ξήρανσης σε όλη τη Μέση Ανατολή, την Ασία, τη Νότια Αμερική, κατά μήκος της δυτικής ακτής των ΗΠΑ και σε περιοχές του Καναδά, με τη Γροιλανδία, την Ισλανδία και το Σβάλμπαρντ να παρουσιάζουν επίσης δραματική ξήρανση. τάσεις.
Στο Ιράν, η Τεχεράνη πλησιάζει στην «ημέρα μηδέν», όταν δεν θα υπάρχει διαθέσιμο νερό βρύσης, και σχεδιάζεται η διανομή νερού με δελτίο. Ο πρόεδρος της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, έχει δηλώσει ότι εάν η διανομή αποτύχει, η Τεχεράνη μπορεί να χρειαστεί να εκκενωθεί.
Τι συμβαίνει στην Ελλάδα
Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης κηρύχθηκαν και επίσημα Αττική, Λέρος και Πάτμος καθώς η λειψυδρία απειλεί τα αποθέματα νερού και όπως τονίζεται αυτή η κίνηση «αποτελεί την ύστατη ευκαιρία της Πολιτείας να ολοκληρώσει με ταχύτητα και αποφασιστικότητα έργα αντιμετώπισης» πριν να είναι αργά.
Όπως έγινε γνωστό ολοκληρώθηκε το απόγευμα της Παρασκευής (28.11.2025) η διαδικασία κήρυξης κατάστασης έκτακτης ανάγκης λόγω λειψυδρίας σε Αττική, Λέρο και Πάτμο, με τις υπογραφές των σχετικών Υπουργικών Αποφάσεων από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρο Παπασταύρου.
«Κατάσταση έκτακτης ανάγκης λειψυδρίας» σημαίνει ότι, λόγω της σημαντικής μείωσης των αποθεμάτων νερού στους ταμιευτήρες της Αττικής, το ΥΠΕΝ – με τη γνωμοδότηση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), κατόπιν αιτήματος της ΕΥΔΑΠ – αναγνωρίζει ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για διαχείριση των υδατικών πόρων.
Η κήρυξη της Αττικής σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης λειψυδρίας είναι μια διαδικασία που στηρίζεται σε υδρολογικά δεδομένα και επιστημονικά κριτήρια, ενώ στην πράξη δίνει προτεραιότητα στην υλοποίηση κρίσιμων έργων υποδομής (ταμιευτήρες, δίκτυα, ενίσχυση αποθεμάτων), ώστε να θωρακιστεί η επάρκεια νερού μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα και να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη εξυπηρέτηση της ύδρευσης και της άρδευσης.
Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης αποτελεί την ύστατη ευκαιρία της Πολιτείας να ολοκληρώσει με ταχύτητα και αποφασιστικότητα έργα αντιμετώπισης λειψυδρίας και να θωρακίσει την Αττική πριν να είναι πολύ αργά.
{https://exchange.glomex.com/video/v-del6uh1rjzo9?integrationId=40599y14juihe6ly}
