Οι λιβυκές πολιτοφυλακές έχουν εντείνει τις επιθέσεις κατά μεταναστών και εργαζομένων σε ανθρωπιστικές οργανώσεις στη Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια, σύμφωνα με νέα έκθεση της ΜΚΟ Sea-Watch.
Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τρίτη, καταγράφει 60 βίαια περιστατικά από το 2016 με δράστες μέλη λιβυκών πολιτοφυλακών, συμπεριλαμβανομένης της Λιβυκής Ακτοφυλακής.
Τουλάχιστον 54 από αυτά συνέβησαν σε διεθνή ύδατα εντός των ζωνών έρευνας και διάσωσης της Μάλτας ή της Λιβύης, σύμφωνα με τη Sea-Watch.
Τα καταγεγραμμένα περιστατικά έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, από μόλις τρία το 2016 σε 11 το 2023 και 11 το 2024, με ακόμη εννέα να έχουν εντοπιστεί τους πρώτους εννέα μήνες του 2025. Η ΜΚΟ προειδοποιεί ότι ο αριθμός των μη αναφερόμενων περιστατικών εκτιμάται σημαντικά υψηλότερος.
Τα ευρήματα εγείρουν νέα ερωτήματα για τη συνεργασία και τη χρηματοδότηση της ΕΕ στον έλεγχο της μετανάστευσης με τη Λιβύη, ενόψει των συναντήσεων των ευρωπαίων αξιωματούχων με τις αντίπαλες αντιπροσωπείες της ανατολικής και δυτικής Λιβύης στη Βαρσοβία και τις Βρυξέλλες αυτήν την εβδομάδα.
Ορισμένοι ευρωβουλευτές ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διακόψει πλήρως τη συνεργασία με τη Τρίπολη. Σε επιστολή τους προς τους Επιτρόπους Μετανάστευσης και Μεσογείου, που είδε το POLITICO τη Δευτέρα, επικαλούνται «σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της εμπορίας ανθρώπων, της καταναγκαστικής εργασίας, της πείνας, της σεξουαλικής βίας και των βασανιστηρίων» από τις λιβυκές αρχές.
Η στήριξη της ΕΕ «ενθάρρυνε [τη Λιβυκή Ακτοφυλακή] να διαπράξει περαιτέρω κακοποιήσεις», αναφέρει η επιστολή, ζητώντας άμεση διακοπή της χρηματοδότησης της ΕΕ προς τις λιβυκές δυνάμεις ασφαλείας και ανακατεύθυνση της υποστήριξης προς την κοινωνία των πολιτών και τους οργανισμούς του ΟΗΕ.
Η έκκληση των ευρωβουλευτών ακολουθεί κοινή έκκληση πολλών ΜΚΟ τον Σεπτέμβριο για την αναστολή της συνεργασίας μετά από αρκετές επιθέσεις στη θάλασσα.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι υπερασπίζονται τη συνεργασία με τις λιβυκές αρχές ως «αναγκαία» για τη διάσωση ζωών στη θάλασσα, ενώ η Επιτροπή έχει απορρίψει τις εκκλήσεις για τερματισμό της εμπλοκής με τη βορειοαφρικανική χώρα.
Η Λιβύη - σημαντικός κόμβος διέλευσης μεταναστών από την Αφρική, τη Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία - βρίσκεται σε πολιτική διάσπαση μετά την ανατροπή του Μουαμάρ Καντάφι το 2011. Η χώρα κυβερνάται από δύο αντίπαλες φατρίες: μια αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση στην Τρίπολη (δυτική Λιβύη) και μια άλλη, ευθυγραμμισμένη με τη Ρωσία, στη Βεγγάζη (ανατολική Λιβύη).
Η Λιβυκή Ακτοφυλακή υπόκειται τυπικά στην κυβέρνηση της Τρίπολης, αλλά στην πράξη λειτουργεί μέσω ενός χαλαρού δικτύου πολιτοφυλακών με ελάχιστο κεντρικό έλεγχο, ορισμένες από τις οποίες έχουν επανειλημμένα κατηγορηθεί για εμπορία ανθρώπων, λαθρεμπόριο και βίαιες κακοποιήσεις στη θάλασσα.
Την Κυριακή, η ναυτική ΜΚΟ Alarmphone ανέφερε ότι ένα σκάφος με πάνω από 100 άτομα δέχτηκε πυρά στη ζώνη έρευνας και διάσωσης της Μάλτας, με επιβάτες να καταγγέλλουν δύο θανάτους και επιθέσεις από τη Λιβυκή Ακτοφυλακή. Τη Δευτέρα, οι ένοπλες δυνάμεις της Μάλτας δήλωσαν ότι δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν ούτε να διαψεύσουν τα πυρά, σημειώνοντας ότι ένα παρακολουθούμενο αλιευτικό σκάφος δεν εξέπεμψε σήμα κινδύνου.
Τον Αύγουστο το σκάφος διάσωσης Ocean Viking δέχτηκε πυρά από λιβυκό περιπολικό, με την επίθεση που διήρκησε 20 λεπτά να προκαλεί ζημιές στη γέφυρα και τον εξοπλισμό διάσωσης. Έναν μήνα αργότερα, άλλο λιβυκό σκάφος άνοιξε πυρ κατά του Sea-Watch 5 κατά τη διάρκεια επιχείρησης διάσωσης. Και στις δύο περιπτώσεις, τα περιπολικά της Λιβυκής Ακτοφυλακής είχαν δωρηθεί από την Ιταλία μέσω του χρηματοδοτούμενου από την ΕΕ προγράμματος διαχείρισης μετανάστευσης SIBMMIL.
Η Sea-Watch ανέφερε ότι από το 2016 περισσότεροι από 169.000 άνθρωποι έχουν αναχαιτιστεί στη θάλασσα και επαναπροωθηθεί δια της βίας στη Λιβύη, όπου ο ΟΗΕ έχει τεκμηριώσει συστηματική κράτηση, κακοποίηση και βασανιστήρια.
«Κάθε μία από αυτές τις αναχαιτίσεις συνιστά παραβίαση θεμελιωδών δικαιωμάτων και είναι ενσωματωμένη σε ένα σύστημα που διαπράττει εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», αναφέρει η έκθεση.
