Βίντεο και φωτογραφίες στον ιταλικό Τύπο δείχνουν για πρώτη φορά μια πολιτοφυλακή - που φέρεται να συνεργάζεται με τη λιβυκή κυβέρνηση - να συμμετέχει σε διακίνηση ανθρώπων στη Μεσόγειο.
Τα βίντεο και οι φωτογραφίες, που κοινοποιήθηκαν στον Guardian, τραβήχτηκαν από δημοσιογράφο της ιταλικής εφημερίδας La Repubblica, ο οποίος είχε συνοδεύσει εθελοντές σε διασωστικό σκάφος που λειτουργεί η ΜΚΟ Mediterranea Saving Humans.
Σε ένα από τα πλάνα, Κούρδοι πρόσφυγες φαίνονται στο νερό κοντά στο διασωστικό σκάφος: Μάρτυρες ανέφεραν πως μέλη της πολιτοφυλακής τους μετέφεραν από κέντρο κράτησης και τους έριξαν στη θάλασσα.
Τα βίντεο, οι φωτογραφίες και μια λεπτομερής αφήγηση των γεγονότων έχουν σταλεί από τη ΜΚΟ σε εισαγγελείς στην Τράπανι της Σικελίας και στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
«Αυτή τη φορά υπάρχουν βίντεο και φωτογραφικές αποδείξεις που δεν μπορούν να συγκαλυφθούν: οι Λίβυοι διακινητές που πέταξαν βίαια δέκα νεαρούς πρόσφυγες στην ανοιχτή θάλασσα, ακριβώς μπροστά από το διασωστικό μας σκάφος, αφού τους κρατούσαν σε στρατόπεδα κράτησης, αποτελούν μέρος του επίσημου στρατιωτικού μηχανισμού της Τρίπολης», ανέφερε η Mediterranea σε δήλωσή της, χρησιμοποιώντας έναν ορισμό της διακίνησης που επεκτείνεται σε κάθε μορφή εκμετάλλευσης ή εξαναγκασμού κατά μήκος μιας διαδρομής λαθρεμπορίου ανθρώπων.
«Το γνωρίζαμε πάντα αυτό, αλλά τώρα τους έχουμε κινηματογραφήσει, τους έχουμε φωτογραφίσει, έχουμε εντοπίσει τις ταυτότητές τους. Ξέρουμε ποιοι είναι».
Το πρώτο σετ από βίντεο και φωτογραφίες, της 18ης Αυγούστου, δείχνει άνδρες σε λιβυκά περιπολικά σκάφη με κουκούλες και στολές που φέρουν το έμβλημα του 80ού Τάγματος Ειδικών Επιχειρήσεων της 111ης Ταξιαρχίας – μιας πολιτοφυλακής με επικεφαλής τον Λίβυο αναπληρωτή υπουργό Άμυνας, Abdul Salam Al-Zoubi.
Ένα δεύτερο σετ βίντεο, που γυρίστηκε ένα 48ωρο αργότερα, δείχνει Ιρακινούς - κουρδικής καταγωγής - στο νερό. Και σε αυτή την περίπτωση, σύμφωνα με μάρτυρες επί του σκάφους της ΜΚΟ, τους έχουν ρίξει στη θάλασσα. Καθώς το σκάφος από το οποίο έπεσαν στο νερό απομακρύνεται, φωτίζεται από τους φακούς των διασωστών και φαίνεται να έχει το ίδιο ανομοιογενώς βαμμένο όριο ανάμεσα στις μαύρες πλευρές και το λευκό κύτος όπως το σκάφος που φάνηκε στις 18 Αυγούστου.
Οι Κούρδοι που περισυνελέγησαν από τη Mediterranea δήλωσαν στο πλήρωμα της ΜΚΟ ότι μόλις λίγες ώρες νωρίτερα είχαν απαχθεί από λιβυκό κέντρο κράτησης. Οι διασωθέντες μάρτυρες υποστήριξαν ότι άλλοι τέσσερις, φοβούμενοι ότι ήταν παγίδα, αρνήθηκαν να ακολουθήσουν τους πολιτοφύλακες και δολοφονήθηκαν.
Η Λιβύη έχει αποτελέσει βασικό σημείο διέλευσης τα τελευταία χρόνια για μετανάστες που φεύγουν από τον πόλεμο και τη φτώχεια στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με δεδομένα του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης (IOM), τον Φεβρουάριο του 2025 περίπου 867.055 άνθρωποι - 44 διαφορετικών εθνικοτήτων - διέμεναν στη Λιβύη.
Στο πιο πρόσφατο θανατηφόρο περιστατικό στη Μεσόγειο, ο IOM ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι ένα σκάφος που μετέφερε Σουδανούς πρόσφυγες τυλίχθηκε στις φλόγες και βυθίστηκε το Σαββατοκύριακο έξω από την ανατολική λιβυκή πόλη Τομπρούκ. Τουλάχιστον 50 άνθρωποι σκοτώθηκαν, ενώ κατευθύνονταν προς την Ελλάδα.
Σύμφωνα με πολλές ανθρωπιστικές οργανώσεις – αλλά και εκθέσεις των Ηνωμένων Εθνών – πολιτοφυλακές, που έχουν συμμαχήσει με την κυβέρνηση στη Λιβύη, εμπλέκονται χρόνια σε παραβιάσεις των δικαιωμάτων των μεταναστών, συμπεριλαμβανομένων της διαχείρισης ή συνεργασίας με κέντρα κράτησης όπου οι άνθρωποι εκβιάζονται, βασανίζονται και υποβάλλονται σε σεξουαλική δουλεία, απαγάγονται για λύτρα, ενώ συνεργάζονται με μονάδες της λιβυκής ακτοφυλακής και συμμετέχουν σε διακίνηση.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι λιβυκές πολιτοφυλακές περιπολούν στη Μεσόγειο από τότε που η κυβέρνηση της Τρίπολης υπέγραψε συμφωνία με την Ιταλία τον Φεβρουάριο του 2017, η οποία της επέτρεψε να επιστρέφει δια της βίας μετανάστες που αναχαιτίζει στα ύδατα στο βόρειο Αφρικανικό κράτος. Η συμφωνία, που προέβλεπε ότι η Ιταλία θα παρείχε χρηματοδότηση και εξοπλισμό, έγινε από τον Marco Minniti, πρώην υπουργό Εσωτερικών από το κεντροαριστερό Δημοκρατικό Κόμμα, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι ροές μεταναστών.
Στις 4 Σεπτεμβρίου, ο Al-Zoubi συναντήθηκε με τον Ιταλό υπουργό Εσωτερικών Matteo Piantedosi, ο οποίος σε επίσημη δήλωση επαίνεσε τη «γόνιμη συνεργασία» της Ιταλίας με τη λιβυκή κυβέρνηση.
Ο Luca Casarini, συνιδρυτής της Mediterranea, κατήγγειλε στον Guardian ότι τα βίντεο, οι φωτογραφίες και οι μαρτυρίες των διασωθέντων «αποδεικνύουν ότι οι πραγματικοί ωφελούμενοι των ιταλικών χρημάτων είναι οι διακινητές ανθρώπων».
