Μετά από εβδομάδες εντατικών διαπραγματεύσεων μεταξύ των κορυφαίων εμπορικών αξιωματούχων τους, η Ευρωπαϊκή Ένωση και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέληξαν την Κυριακή σε μια συμφωνία-πλαίσιο που προβλέπει δασμούς της τάξης του 15% στις ευρωπαϊκές εξαγωγές, αν και με εξαιρέσεις.
Το deal «έκλεισε» λίγο πριν τον νέο γύρο συνομιλιών ΗΠΑ - Κίνας, ενώ χρειάστηκε τελικά την προσωπική συνάντηση των ηγετών της Ουάσινγκτον και των Βρυξελλών.
Όπως σημειώνουν οι Jonathan Josephs και Peter Hoskins στο BBC, το ίδιο έχει παρατηρηθεί και σε άλλες συμφωνίες που έχει διαπραγματευτεί ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ - η προσωπική του εμπλοκή ήταν το στοιχείο που τις προώθησε μέχρι την τελική γραμμή.
Η συμφωνία είναι κρίσιμη και για τις δύο πλευρές, καθώς πολλές επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας εξαρτώνται από αυτό που η ΕΕ αποκαλεί «τη μεγαλύτερη διμερή σχέση εμπορίου και επενδύσεων στον κόσμο».
{https://x.com/RapidResponse47/status/1949527667478319115}
Η κυβέρνηση Τραμπ πανηγυρίζει τη συμφωνία ως μια μεγάλη νίκη - και σε μεγάλο βαθμό είναι. Ωστόσο, δεν αποτελεί απόλυτη ήττα ούτε για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
«Ολόκληρος ο ευρωπαϊκός Τύπος σήμερα επαινεί τον πρόεδρο, εντυπωσιασμένος από τη συμφωνία που διαπραγματεύτηκε για λογαριασμό των Αμερικανών», δήλωσε ο αντιπρόεδρος JD Vance σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
«Αύριο τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης θα έχουν σίγουρα τίτλους όπως "Ο Ντόναλντ Τραμπ πήρε μόνο το 99,9% από αυτά που ζήτησε"», πρόσθεσε.
{https://x.com/JDVance/status/1949625295020945748}
Η παρηγοριά για την ΕΕ είναι πως θα αντιμετωπίζει πλέον δασμό 15% από τις ΗΠΑ, αντί για τον απειλούμενο 30%.
Ωστόσο, παραμένει μια σημαντική υποχώρηση, καθώς ο νέος δασμός είναι πολύ υψηλότερος από αυτόν που ίσχυε πριν από την αποκαλούμενη «Ημέρα Απελευθέρωσης» του Τραμπ τον Απρίλιο - και δεν είναι τόσο ευνοϊκός όσο το 10% που ισχύει για το Ηνωμένο Βασίλειο.
Οι Βρυξέλλες είναι ικανοποιημένες από το γεγονός ότι ο χαμηλότερος δασμός θα ισχύσει για σημαντικές ευρωπαϊκές εξαγωγές, όπως τα φαρμακευτικά προϊόντα και οι ημιαγωγοί.
Επίσης οι ευρωπαίοι κατασκευαστές αυτοκινήτων θα πληρώνουν 15% φόρο εισαγωγής στις ΗΠΑ, αντί για τον παγκόσμιο δασμό 25% που επιβλήθηκε στις αρχές Απριλίου.
Αντίστοιχα όμως, όπως δήλωσε ο Τραμπ, η ΕΕ θα «ανοίξει τις χώρες της με μηδενικούς δασμούς» για τις αμερικανικές εξαγωγές.
Το ευρωπαϊκό ατσάλι και αλουμίνιο θα συνεχίσουν να υπόκεινται σε δασμό 50% όταν εξάγονται στις ΗΠΑ.
Η αδύναμη διαπραγματευτική θέση της ΕΕ χαρίζει στον Τραμπ την «πίτα»
Η ΕΕ πέρασε εβδομάδες προσπαθώντας να παρουσιαστεί ως σκληρός διαπραγματευτής, προετοιμάζοντας αντίμετρα και προειδοποιώντας ότι μπορεί να τα εφαρμόσει.
Τα απειλούμενα μέτρα θα επηρέαζαν προϊόντα αξίας 100 δισ. ευρώ ($117,6 δισ.) που εξάγονται από τις ΗΠΑ στην ΕΕ. Τον Μάιο δημοσιεύθηκε ένας κατάλογος 217 σελίδων με πιθανούς στόχους, που περιλάμβανε από ζώα εκτροφής έως εξαρτήματα αεροσκαφών και ουίσκι. Ωστόσο, οι Βρυξέλλες προσήλθαν στις συνομιλίες με μειονεκτική διαπραγματευτική θέση.
Η χρονική συγκυρία είναι εξάλλου μακριά από ιδανική για να διακινδυνεύσει ένα εμπορικό πόλεμο με τη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου: Η οικονομική ανάπτυξη της Ευρώπης είναι εδώ και καιρό υποτονική και μόλις την προηγούμενη εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προειδοποίησε ότι «το περιβάλλον παραμένει εξαιρετικά αβέβαιο, κυρίως λόγω εμπορικών εντάσεων».
Αυτή η συμφωνία αφαιρεί μέρος αυτής της αβεβαιότητας και τελικά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που διαπραγματεύεται εκ μέρους των 27 κρατών-μελών, έκρινε πως αξίζει το τίμημα - ακόμη κι αν οι δασμοί 15% του προέδρου Τραμπ μειώσουν τον όγκο των εξαγωγών λόγω απώλειας ανταγωνιστικότητας.
Η Ευρώπη εξαρτάται επίσης σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ στον τομέα της ασφάλειας. Οι διαπραγματευτές της ΕΕ είχαν κατά νου την πιθανότητα ο Τραμπ να διακόψει τη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις από την περιοχή ή ακόμη και να εγκαταλείψει το ΝΑΤΟ.
Για τον Τραμπ - που απολαμβάνει ακόμη τη νίκη της συμφωνίας για τους δασμούς με την Ιαπωνία την περασμένη εβδομάδα - η νέα ανακοίνωση αποτελεί ακόμη ένα σημαντικό επίτευγμα.
Η συμφωνία αναμένεται να αποφέρει περίπου $90 δισ. (€83 δισ., £67 δισ.) σε δασμολογικά έσοδα στις ΗΠΑ, με βάση τα περσινά στοιχεία εμπορίου.
Στο πλαίσιο της συμφωνίας, η ΕΕ θα αγοράσει ενεργειακά προϊόντα και όπλα από τις ΗΠΑ αξίας εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι η ΕΕ θα αυξήσει τις επενδύσεις της στις ΗΠΑ κατά $600 δισ., συμπεριλαμβανομένων αμερικανικών στρατιωτικών εξοπλισμών, και θα δαπανήσει $750 δισ. για ενέργεια.
Η φον ντερ Λάιεν «αναγνώρισε» το επιχείρημα Τραμπ
Εδώ και χρόνια, ο Αμερικανός πρόεδρος καταφέρεται εναντίον αυτού που θεωρεί άδικες εμπορικές πρακτικές της Ευρώπης.
Το πρώτο του επιχείρημα είναι το εμπορικό έλλειμμα. Πέρυσι, οι ΗΠΑ αγόρασαν αγαθά αξίας $236 δισ. περισσότερα από την ΕΕ απ’ ό,τι πούλησαν.
Ο Τραμπ βλέπει αυτό το έλλειμμα με έναν απλοϊκό τρόπο, ως αμερικανικό πλούτο που φεύγει αδικαιολόγητα από τη χώρα. Στην πραγματικότητα όμως, το διεθνές εμπόριο είναι πολύ πιο περίπλοκο.
Το δεύτερο παράπονο αφορά τις αυστηρές ευρωπαϊκές ρυθμίσεις - από τα αυτοκίνητα έως τα κοτόπουλα - που καθιστούν δυσκολότερη την πώληση αμερικανικών προϊόντων στην ΕΕ, σε σύγκριση με την αντίστροφη ροή.
Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναγνώρισε την ανάγκη αντιμετώπισης του ελλείμματος.
Ανακοινώνοντας τη συμφωνία, δήλωσε: «Πρέπει να το εξισορροπήσουμε. Έχουμε μια εξαιρετική εμπορική σχέση. Είναι τεράστιος ο όγκος των συναλλαγών που έχουμε μαζί. Γι’ αυτό θα την κάνουμε πιο βιώσιμη».
Αυτή η συμφωνία δείχνει πόσο σοβαρά παίρνει ο πρόεδρος Τραμπ την επαναδιαπραγμάτευση των εμπορικών σχέσεων των ΗΠΑ - της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου - με όλους τους άλλους.
Δεδομένου ότι η ΕΕ αποτελείται από 27 πολύ διαφορετικές χώρες, η συμφωνία αυτή θεωρείται από τις πιο δύσκολες που θα μπορούσαν να επιτευχθούν. Έρχεται λίγες ημέρες μετά από άλλη μια σημαντική συμφωνία των ΗΠΑ με την Ιαπωνία, ενώ έχουν προηγηθεί συμφωνίες με το Ηνωμένο Βασίλειο, το Βιετνάμ και την Ινδονησία.
Ο επόμενος σταθμός Τραμπ
Τα άλλα μεγάλα deals που παραμένουν τώρα ανοιχτά είναι με τους τρεις μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ: το Μεξικό, τον Καναδά και την Κίνα. Και με τον πρόεδρο των ΗΠΑ σε διάθεση για συμφωνίες, θα μπορούσε να υπάρξει θετική εξέλιξη για την παγκόσμια οικονομία τις επόμενες 48 ώρες.
Για τρίτη φορά μέσα σε τρεις μήνες, ΗΠΑ και Κίνα διεξάγουν εμπορικές συνομιλίες στη Στοκχόλμη τη Δευτέρα και την Τρίτη. Στην παρούσα συγκυρία υπάρχει η προσδοκία πως οι αυξημένοι δασμοί μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου μπορεί να ανασταλούν για ακόμη 90 ημέρες.
Πριν από λίγες ημέρες, άλλωστε, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ «τα πηγαίνουν πολύ καλά με την Κίνα» και άφησε να εννοηθεί ότι το βασικό σημείο τριβής - οι εξαγωγές σπάνιων γαιών - έχει ξεπεραστεί.
Με τα βασικά σημεία της συμφωνίας με την ΕΕ πλέον δεδομένα, οι διαπραγματευτές της Ουάσινγκτον προσέρχονται ενισχυμένοι στις συνομιλίες με το Πεκίνο.
Αξίζει να σημειωθεί πάντως πως η Κίνα μέχρι στιγμής έχει υιοθετήσει πιο αδιάλλακτη στάση σε σχέση με άλλους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ. Και αν οι συνομιλίες μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών αποτύχουν, το παγκόσμιο εμπόριο μπορεί να εξακολουθήσει να αντιμετωπίζει σοβαρές αναταράξεις τους επόμενους μήνες.
