Η μεγαλύτερη εταιρεία κατασκευής πυραύλων στην Ευρώπη, η MBDA, πουλά βασικά εξαρτήματα για βόμβες που έχουν σταλεί κατά χιλιάδες στο Ισραήλ και χρησιμοποιήθηκαν σε πολλαπλές αεροπορικές επιδρομές, όπου, σύμφωνα με έρευνες, σκοτώθηκαν παιδιά και άμαχοι Παλαιστίνιοι.
Με τις ανησυχίες να αυξάνονται σχετικά με τον βαθμό στον οποίο οι ευρωπαϊκές εταιρείες ενδέχεται να επωφελούνται από την καταστροφή της Γάζας, έρευνα του Guardian σε συνεργασία με τα ανεξάρτητα ειδησεογραφικά πρακτορεία Disclose και Follow the Money εξετάζει την «αλυσίδα» εφοδιασμού πίσω από τη βόμβα GBU-39 και τους τρόπους με τους οποίους χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Η MBDA διαθέτει ένα εργοστάσιο στην Αλαμπάμα των ΗΠΑ, το οποίο παράγει «πτερύγια» που τοποθετούνται στη βόμβα GBU-39, η οποία κατασκευάζεται από την Boeing. Αυτά ξεδιπλώνονται μετά την εκτόξευση, επιτρέποντας στη βόμβα να κατευθυνθεί προς τον στόχο της.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, τα έσοδα της αμερικανικής εταιρείας MBDA Incorporated διακινούνται μέσω της MBDA UK, με έδρα το Χερτφορτσάιρ της Αγγλίας, η οποία στη συνέχεια μεταβιβάζει τα κέρδη στον όμιλο MBDA, με έδρα τη Γαλλία. Η MBDA διανέμει σχεδόν 350 εκατομμύρια λίρες σε μερίσματα κάθε χρόνο στους τρεις μετόχους της – τη μεγαλύτερη αμυντική εταιρεία της Βρετανίας BAE Systems, τη γαλλική Airbus και την ιταλική Leonardo.
Τον Σεπτέμβριο, ο υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, Ντέιβιντ Λάμι, ανέστειλε ορισμένες άδειες εξαγωγής όπλων προς το Ισραήλ, επικαλούμενος τον κίνδυνο «σοβαρών παραβιάσεων» του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου. Ο Λάμι δήλωσε ότι η κίνηση αυτή είχε ως στόχο «είδη που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στην τρέχουσα σύγκρουση στη Γάζα».
Με αποδείξεις...
Χρησιμοποιώντας πληροφορίες από ανοιχτές πηγές και αναλύσεις από ειδικούς σε θέματα όπλων, η έρευνα επιβεβαίωσε 24 περιπτώσεις όπου η βόμβα GBU-39 χρησιμοποιήθηκε σε επιθέσεις που προκάλεσαν τον θάνατο αμάχων. Σε κάθε μία από αυτές τις επιθέσεις υπήρχαν παιδιά μεταξύ των θυμάτων. Πολλές από τις επιθέσεις πραγματοποιήθηκαν νύχτα, χωρίς προειδοποίηση, σε σχολικά κτίρια και καταυλισμούς όπου είχαν βρει καταφύγιο οικογένειες προσφύγων.
Ορισμένες από αυτές τις επιθέσεις εξετάστηκαν από τα Ηνωμένα Έθνη και την ανθρωπιστική οργάνωση Amnesty International, χαρακτηρίζοντάς τες «πιθανά εγκλήματα πολέμου».
Η MBDA επιβεβαίωσε ότι είχε συμβόλαιο με την Boeing για τα πτερύγια και δήλωσε ότι «συμμορφώνεται με όλους τους εθνικούς και διεθνείς νόμους που ισχύουν για το εμπόριο όπλων στις χώρες στις οποίες δραστηριοποιείται, οι οποίες έχουν όλες πολιτικές εξαγωγών και εφαρμόζουν αυστηρά καθεστώτα ελέγχου των εξαγωγών».
Οι ακτιβιστές δήλωσαν ότι η υπόθεση καταδεικνύει τα όρια της απόφασης του Ηνωμένου Βασιλείου να αναστείλει ορισμένες αποστολές όπλων προς το Ισραήλ. Τα μέτρα της βρετανικής κυβέρνησης έχουν και άλλους περιορισμούς: ισχύουν μόνο για στρατιωτικό εξοπλισμό που εξάγεται από τη Βρετανία, κάτι που σημαίνει ότι ο αμερικανικός βραχίονας της MBDA μπορεί να συνεχίσει να προμηθεύει τη Boeing από το εργοστάσιό της στην Αλαμπάμα.
Το κοριτσάκι που επέζησε από βομβιστική επίθεση σε καταφύγιο
Στις 26 Μαΐου, περίπου στις 2 τα ξημερώματα, μια βόμβα έπληξε την οροφή του σχολείου Fahmi al-Jarjawi στην ιστορική συνοικία της πόλης της Γάζας, όπου δεκάδες οικογένειες είχαν βρει καταφύγιο και εκείνη την ώρα κοιμόντουσαν. Οι τοπικές υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ανέφεραν ότι εκείνη τη νύχτα 36 άτομα, τα μισά παιδιά, σκοτώθηκαν εκείνη τη νύχτα, καθώς το κτίριο τυλίχθηκε στις φλόγες. Σε βίντεο φαίνεται η σιλουέτα ενός μικρού κοριτσιού μέσα από τη φωτιά, σκοντάφτοντας στην προσπάθειά τους να βρει διέξοδο.
{https://www.facebook.com/reel/1879386836247244}
Το παιδί ήταν η πεντάχρονη Hanin al-Wadie, η οποία τελικά επέζησε.
Εβδομάδες αργότερα, νοσηλευόταν ακόμα στο νοσοκομείο, με εγκαύματα δευτέρου και τρίτου βαθμού και βαθύ ψυχικό τραύμα. Οι γονείς της και η μοναδική αδελφή της σκοτώθηκαν στην επίθεση.
Καθισμένος δίπλα της ο θείος της, Αχμέντ αλ-Βαντί, μίλησε για ό,τι θυμόταν. «Το πρώτο πράγμα που θυμάται είναι ότι ούρλιαξε όταν άκουσε τον ήχο των πυραύλων και είδε τη φωτιά γύρω της», είπε. «Όταν περπατά, λέει ότι φοβάται να πατήσει πάνω στα πτώματα. Φανταστείτε ένα παιδί σε αυτή την κατάσταση να βλέπει τους γονείς του μπροστά του μέσα στη φωτιά, να τους βλέπει με τα μάτια του».
Η Αχμέτ, που είναι νοσοκόμα, είπε ότι χρειαζόταν θεραπείες που κανένα νοσοκομείο στη Γάζα δεν μπορούσε να της προσφέρει – πλαστική χειρουργική στο πρόσωπο και στα χέρια της, καθώς και ψυχολογική υποστήριξη. Τις τελευταίες ημέρες, κατάφερε να εξασφαλίσει την μεταφορά της στην Ιορδανία.
Βρέθηκαν θραύσματα βόμβας GBU-39
Ειδικοί στα όπλα εντόπισαν αργότερα θραύσματα βόμβας GBU-39 στα συντρίμμια. Βίντεο που τραβήχτηκε στον τόπο του συμβάντος έδειχνε καθαρά τα πτερύγια, τα οποία συχνά αποκόπτονται όταν η βόμβα χτυπά τον στόχο της.
Ο Trevor Ball, συνεργάτης της Armaments Research Services, η οποία λαμβάνει χρηματοδότηση από την ΕΕ, έχει συντάξει τον δικό του κατάλογο επιθέσεων στις οποίες χρησιμοποιήθηκε η βόμβα αυτή. Είπε ότι μπορεί να αναγνωριστεί από τα πτερύγιά της, τα οποία φέρουν την ένδειξη «NO LIFT ON WINGS» (Μη ανυψώνετε τα φτερά), και από το ουραίο τμήμα της, το οποίο έχει υποδοχές για πτερύγια και διακριτικά μπουλόνια.
{https://www.youtube.com/watch?v=ZEa3io3_OEI}
Η GBU-39 φτάνει στο Ισραήλ στο πλαίσιο του προγράμματος στρατιωτικής βοήθειας των ΗΠΑ, το οποίο παρέχει επιχορηγήσεις και δάνεια για την αγορά όπλων. Αγορασμένες απευθείας από την Boeing Company, αλλά και μεταφερθείσες από τα αποθέματα του αμερικανικού στρατού, περίπου 4.800 έχουν αποσταλεί από τις 7 Οκτωβρίου 2023. Η πιο πρόσφατη αποστολή 2.166 βομβών ανακοινώθηκε τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους, την ίδια στιγμή που ο ΟΗΕ ανέφερε ότι σχεδόν το 70% της Γάζας είχε μετατραπεί σε ερείπια.
Επαληθεύτηκαν 24 επιθέσεις με βόμβες GBU-39
Η GBU-39 εκτοξεύεται από μαχητικά αεροσκάφη. Με σχετικά ελαφρύ φορτίο, κάτω των 250 λιβρών, μπορεί να καταστρέψει έναν ή δύο ορόφους ενός κτιρίου. Η χρήση της έχει ενθαρρυνθεί από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών - και τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν - επειδή θεωρήθηκε προτιμότερη από τις πολύ βαρύτερες βόμβες που χρησιμοποιήθηκαν για να ισοπεδώσουν τη Γάζα τους πρώτους μήνες του πολέμου.
Ωστόσο, σε κλειστό χώρο, δημιουργεί μια θανατηφόρα πυρκαγιά. Στις 24 περιπτώσεις που επαληθεύτηκαν για το δημοσίευμα, οι οποίες χρονολογούνται από τον Νοέμβριο του 2023 έως τον Μάιο του 2025, ο αριθμός των θανάτων που αναφέρθηκε ήταν πάνω από 500, συμπεριλαμβανομένων τουλάχιστον 100 παιδιών.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι ο ισραηλινός στρατός αύξησε δραματικά τη χρήση των GBU-39 το 2024. Σε μία επίθεση στη Ράφα ένα μικρό παιδί και μια γυναίκα αποκεφαλίστηκαν από θραύσματα των εκρηκτικών.
Από τις επιβεβαιωμένες επιθέσεις, 16 ήταν εναντίον σχολείων. Αν και τα κτίρια δεν λειτουργούν πλέον ως εκπαιδευτικά ιδρύματα, έχουν μετατραπεί σε καταφύγια για τον εκτοπισμένο πληθυσμό της Γάζας. Οι άλλες επιθέσεις ήταν σε καταυλισμούς με σκηνές, οικογενειακές κατοικίες και σε ένα τζαμί κατά τη διάρκεια της πρωινής προσευχής.
Η εφημερίδα The Guardian έστειλε επιστολή στον IDF με λεπτομερείς περιγραφές εννέα επιθέσεων. Ένας εκπρόσωπος αρνήθηκε να σχολιάσει τις μεμονωμένες περιπτώσεις, λέγοντας ότι δεν είχε τον χρόνο ή τις πληροφορίες που απαιτούνται για να εξετάσει τους ισχυρισμούς. Ωστόσο, επέμεινε ότι ο IDF δεν είχε ως στόχο αμάχους ή πολιτικές υποδομές.
Εμπόριο όπλων
Στο διαφημιστικό υλικό για το σύστημα πτερύγιων Diamond Back, η MBDA το περιγράφει ως «βασικό εξάρτημα» της βόμβας Boeing. Οι ειδικοί σε θέματα όπλων αναφέρουν ότι η GBU-39 πωλείται πάντα με τα πτερύγια της και η MBDA είναι ο μόνος γνωστός προμηθευτής.
Δεν υπάρχουν δημόσιοι οικονομικοί λογαριασμοί για την MBDA Inc, επομένως τα κέρδη και τα έσοδα που παράγει δεν είναι ορατά. Ωστόσο, τα έσοδά της ενοποιούνται στη θυγατρική του Ηνωμένου Βασιλείου. Στη συνέχεια τα κέρδη μεταφέρονται στον όμιλο MBDA.
Τον περασμένο Σεπτέμβριο, καθώς ο αριθμός των νεκρών στη Γάζα αυξήθηκε σε περισσότερους από 40.000, ο υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας ανέστειλε 29 άδειες εξαγωγής όπλων προς το Ισραήλ, λέγοντας ότι υπήρχε «σαφής κίνδυνος» να χρησιμοποιηθεί ο εξοπλισμός για τη διάπραξη «σοβαρών παραβιάσεων» του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.
Ωστόσο, η απαγόρευση έχει περιορισμένο εύρος. Οι ειδικοί λένε ότι η κυβέρνηση δεν έχει την εξουσία να εμποδίσει τις πωλήσεις από επιχειρήσεις με έδρα στο εξωτερικό, ακόμη και αν ανήκουν στον ίδιο όμιλο με μια βρετανική εταιρεία.
Η αμερικανική θυγατρική MBDA Inc δεν επηρεάζεται από την απαγόρευση και έχει ξεχωριστό διοικητικό συμβούλιο. Λειτουργεί σύμφωνα με την τοπική νομοθεσία και υπόκειται στους ελέγχους όπλων των ΗΠΑ.
«Η MBDA κερδίζει από τον εξοπλισμό του Ισραήλ», δήλωσε ο Sam Perlo-Freeman, συντονιστής έρευνας στην Εκστρατεία κατά του Εμπορίου Όπλων. «Αυτό που θα μπορούσε να κάνει η MBDA αν δεν ήθελε να είναι συνένοχη στον εξοπλισμό του Ισραήλ είναι να πουλήσει την MBDA Inc. Θα υποστηρίζαμε την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να λάβει όλα τα μέτρα που είναι στη διάθεσή της για να σταματήσει τη γενοκτονία. Πέρα από το εμπάργκο όπλων, αυτό περιλαμβάνει κυρώσεις σε εταιρείες που εξοπλίζουν το Ισραήλ και απαγόρευση των βρετανικών επενδύσεων σε τέτοιες εταιρείες».
Μια τέτοια απαγόρευση θα ξεπερνούσε ακόμη και τους όρους του εμπάργκο που επιβλήθηκε στη Ρωσία μετά την επίθεσή της στην Ουκρανία. Στην περίπτωση του Ισραήλ, η βρετανική και άλλες δυτικές κυβερνήσεις έχουν υιοθετήσει μια πιο ήπια προσέγγιση. Για παράδειγμα, ο Λάμι επέτρεψε μια εξαίρεση, ώστε βρετανικές εταιρείες, συμπεριλαμβανομένης της BAE Systems, να μπορούν να συνεχίσουν να παράγουν εξαρτήματα του μαχητικού αεροσκάφους F-35 για το Ισραήλ.
Παρά τις σκληρές δηλώσεις και τις απειλές για περισσότερες κυρώσεις μετά την παραβίαση της εκεχειρίας από το Ισραήλ τον Μάρτιο, και τα ευρήματα του ΟΗΕ ότι οι μέθοδοι πολέμου στη Γάζα συνιστούν γενοκτονία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες δεν έχουν λάβει περαιτέρω μέτρα για να εμποδίσουν τις εγχώριες εταιρείες όπλων να αποκομίζουν κέρδη.
Με πληροφορίες από Guardian
