Τα χτεσινά κωμικοτραγικά γεγονότα στο αεροδρόμιο της Βεγγάζης θα μπορούσαν να θεωρηθούν case study της αδυναμίας, της έλλειψης διορατικότητας και της ανυποληψίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η «κυβέρνηση» του πολέμαρχου Χαφτάρ δήλωσε ότι είναι ανεπιθύμητη στην επικράτεια που ελέγχει, η αντιπροσωπεία της ΕΕ που αποτελούνταν από τον επίτροπο Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ Μάγκνους Μπρούνερ, τον Ιταλό υπουργό Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι, τον Μαλτέζο ομόλογό του Μπάιρον Καμιλέρι και τον υπουργό Μεταναστευτικής Πολιτικής Θάνο Πλεύρη. Η διακοίνωση έγινε στο αεροδρόμιο της Βεγγάζης ενώ η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία είχε αφιχθεί, κάτι που είναι πρωτοφανές.
Πρόκειται ασφαλώς για εξευτελισμό της ΕΕ ο οποίος οφείλεται σε τέσσερις βασικούς παράγοντες:
Προχειρότητα
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
1. Ο πρώτος και προφανής παράγοντας είναι η ελλιπής (για να το πούμε όσο πιο… μαλακά γίνεται) οργάνωση της ευρωπαϊκής αποστολής. Προφανώς η «κυβέρνηση» του Χαφτάρ θεώρησε ότι η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία δεν την αναγνώρισε ισότιμα με την άλλη «κυβέρνηση» της Λιβύης που εδρεύει στην Τρίπολη. Τα ζητήματα όμως αυτά είναι γνωστά και κανονικά θα έπρεπε να είχαν διευθετηθεί πολύ πριν φτάσει η ευρωπαϊκή αντιπροσωπεία στην Βεγγάζη. Αν δεν είχαν διευθετηθεί, δεν θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει ποτέ η αποστολή. Η προχειρότητα που αναδεικνύει ο τραγέλαφος της Βεγγάζης, δεν συνάδει με τη σοβαρότητα που θα ανέμενε κανείς από το διπλωματικό μηχανισμό της ΕΕ.
Διάλυση
2. Ο δεύτερος παράγοντας είναι η διαλυτική κατάσταση που επικρατεί στη Λιβύη ή, για να είμαστε ακριβέστεροι, η παγίωση του χάους. Ο εμφύλιος στη Λιβύη ξεκίνησε το 2011 και δεν λέει να σταματήσει. Οι δυτικοί βομβάρδισαν τον Καντάφι αλλά δεν είχαν κανένα σχέδιο για την επομένη μέρα, με αποτέλεσμα την επικράτηση του χάους κι εντέλει τη διχοτόμηση της χώρας με δύο «κυβερνήσεις» των οποίων η κυριαρχία είναι αβέβαιη στα εδάφη που ελέγχουν. Είναι αστείο να μιλάμε για κανονικές κυβερνήσεις και κανονική διπλωματία στη Λιβύη. Όπως λέει ένα βαθύς γνώστης του γεωπολιτικού παιχνιδιού, «διπλωματία στη Λιβύη είναι να πηγαίνεις με τσάντες με λεφτά και να τα μοιράζεις για να κερδίσεις εύνοια».
Αδιέξοδο με τη μετανάστευση
3. Ο τρίτος παράγοντας είναι ότι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν «ανάγκη» τους πολέμαρχους της Λιβύης για να ελέγξουν τις μετακινήσεις προσφύγων και μεταναστών. Από τη στιγμή που εργαλειοποίηση της μετανάστευσης και η καλλιέργεια του σχετικού ηθικού πανικού έχει εξελιχθεί στο πιο αποτελεσματικό μέσο για να κερδίσει κανείς ψήφους στην ΕΕ, οδηγούμαστε σε συνδιαλλαγές για να εξευμενιστούν οι πολέμαρχοι και να καταστείλουν με βαναυσότητα τους μετανάστες. Η διαπραγμάτευση με μη νόμιμες «κυβερνήσεις» με στόχο να ενεργήσουν κατά τρόπο που παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, συνιστά τον ορισμό της καταπάτησης των περίφημων «ευρωπαϊκών αξιών». Η ΕΕ συντηρεί ένα παράλογο και απάνθρωπο γαϊτανάκι: Διάλυση ολόκληρων χωρών, μεταναστευτικά ρεύματα, δημιουργία όλο και πιο ακριβών μηχανισμών βίας για τον περιορισμό τους.
Η αδυναμία της ΕΕ
4. Ο τέταρτος παράγοντας είναι ότι ο Χαφτάρ ταπεινώνει τη ΕΕ γιατί μπορεί. Αισθάνεται ότι τον έχει ανάγκη για τη μετανάστευση κι έτσι έχει τη δυνατότητα να την εκβιάζει και να της επιδεικνύει δημόσια την περιφρόνησή του. Είναι ενδεικτικό άλλωστε το πρώτο σχόλιο από τον επίτροπο Μετανάστευσης και Εσωτερικών Υποθέσεων Μάγκνους Μπρούνερ: «Οι συναντήσεις που είχαν προγραμματιστεί στη Βεγγάζη τελικά δεν μπόρεσαν να πραγματοποιηθούν»,
Πέρα από τη μετανάστευση, ο Χαφτάρ και ο κάθε Χαφτάρ βλέπει μια Ευρώπη η οποία έχει την πιο χαμηλού επιπέδου ηγεσία στην Ιστορία της και σέρνεται πίσω από τον Τραμπ. Μια Ευρώπη ανυπόληπτη η οποία δεν προσκαλείται καν στις διαπραγματεύσεις για την Ουκρανία. Ο Χαφτάρ βρίσκει και τα κάνει.
