Η κατάσταση στον Περσικό Κόλπο γίνεται όλο και πιο ανησυχητική μετά την απόφαση του ιρανικού κοινοβουλίου να εγκρίνει το ενδεχόμενο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Πρόκειται για μια στενή θαλάσσια δίοδο, στρατηγικής σημασίας, από την οποία περνά περίπου το 20% του πετρελαίου και του φυσικού αερίου που καταναλώνεται καθημερινά σε όλο τον κόσμο. Η είδηση μεταδόθηκε από το Reuters, που επικαλείται την ιρανική κρατική τηλεόραση Press TV. Η απόφαση αυτή, όμως, δεν είναι τελική· για να εφαρμοστεί, πρέπει να εγκριθεί και από το Ανώτατο Συμβούλιο Ασφαλείας του Ιράν, έναν φορέα που έχει τον τελικό λόγο σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής.
Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα τοπικό ζήτημα. Θα επηρεάσει εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο, καθώς η πλειοψηφία των πετρελαιοφόρων που μεταφέρουν πετρέλαιο από χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κατάρ και το Κουβέιτ περνούν καθημερινά από αυτό το σημείο. Αν το Ιράν προχωρήσει σε αυτή την ενέργεια, οι διεθνείς αγορές θα δεχθούν σοβαρό πλήγμα. Ήδη, η αμερικανική τράπεζα Citigroup προειδοποίησε ότι η τιμή του πετρελαίου Brent θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 90 δολάρια το βαρέλι – μια σημαντική αύξηση σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.
Τέτοια άνοδος στην τιμή του πετρελαίου σημαίνει ότι το κόστος ζωής θα αυξηθεί για τους καταναλωτές, με επιπτώσεις σε καύσιμα, μεταφορές και τρόφιμα.
Ωστόσο, οι ίδιοι οι αναλυτές της Citigroup υποστηρίζουν πως είναι απίθανο να παραμείνουν κλειστά τα Στενά για μεγάλο χρονικό διάστημα. Όπως εξηγούν, ακόμη και αν το Ιράν επιχειρήσει να εμποδίσει προσωρινά τη ναυσιπλοΐα, οι διεθνείς δυνάμεις θα κινητοποιηθούν άμεσα ώστε να αποκατασταθεί η κυκλοφορία. Στο παρελθόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες είχαν δημιουργήσει ναυτικές αποστολές για να προστατεύσουν τα πλοία στην περιοχή, ενώ έχουν υπάρξει και συνοδείες πολεμικών πλοίων για τη διασφάλιση της ασφάλειας των εμπορικών δρομολογίων.
Δεν είναι η πρώτη φορά που το Ιράν απειλεί να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ. Το έχει κάνει και στο παρελθόν, κυρίως όταν δέχεται οικονομικές κυρώσεις από τη Δύση ή όταν θέλει να στείλει πολιτικά μηνύματα. Για παράδειγμα, το 2024, λίγο πριν εξαπολύσει επίθεση με drones και πυραύλους εναντίον του Ισραήλ, οι ιρανικές δυνάμεις κατέλαβαν ένα πλοίο που συνδεόταν με ισραηλινά συμφέροντα. Είχε προηγηθεί κατάσχεση αμερικανικών πλοίων το 2023 και ελληνικών το 2022. Σε κάθε περίπτωση, η Τεχεράνη χρησιμοποιεί την περιοχή σαν μοχλό πίεσης στη διεθνή σκηνή.
Παρά τις απειλές, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι το Ιράν δεν έχει συμφέρον να προχωρήσει σε πλήρες κλείσιμο. Και αυτό γιατί και το ίδιο εξαρτάται από τη θαλάσσια αυτή δίοδο για να εξάγει το δικό του πετρέλαιο. Έχει βέβαια δημιουργήσει ένα νέο τερματικό στα ανατολικά των Στενών, στην περιοχή Τζασκ, ώστε να περιορίσει τη δική του εξάρτηση, αλλά προς το παρόν εξακολουθεί να χρειάζεται την πρόσβαση στον Περσικό Κόλπο.
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο. Από εκεί διέρχεται και μεγάλο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου σε υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), κυρίως από το Κατάρ. Εάν κλείσει αυτή η δίοδος, δεν θα επηρεαστούν μόνο οι τιμές ενέργειας αλλά και η σταθερότητα στην περιοχή, καθώς πολλές χώρες δεν έχουν εναλλακτικές διαδρομές. Για παράδειγμα, το Ιράκ βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά στο λιμάνι της Βασόρας, το οποίο εξαρτάται από την ελεύθερη ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών. Το ίδιο ισχύει για το Κατάρ και το Κουβέιτ.
Αν τελικά επιβεβαιωθεί η απόφαση του Ιράν, οι συνέπειες θα αγγίξουν κάθε χώρα που εξαρτάται από την ενέργεια και το παγκόσμιο εμπόριο.
