Την επομένη της νίκης του Ντόναλντ Τραμπ στις εκλογές του 2024, οι 10 πλουσιότεροι άνθρωποι στον κόσμο, μεταξύ των οποίων εννέα Αμερικανοί, αύξησαν τον πλούτο τους κατά σχεδόν 64 δισεκατομμύρια δολάρια - στη μεγαλύτερη αύξηση που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα στην ιστορία.
Έκτοτε ο ανίερος «γάμος» του Τραμπ με δισεκατομμυριούχους επενδυτές, CEOs τεχνολογικών κολοσσών και Χριστιανούς εθνικιστές έχει επιτρέψει μια - άνευ προηγουμένου - ολιγαρχική επίθεση στην αμερικανική δημοκρατία.
Κι ενώ κάποτε η κορπορατική ελίτ των Ηνωμένων Πολιτειών προσπαθούσε να εκμεταλλευτεί τις επαφές της με την κυβέρνηση για να πλουτίσει, πλέον κανείς δεν χρειάζεται μεσάζοντες.
Τις πρώτες 50 ημέρες της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ υπέγραψε περισσότερα εκτελεστικά διατάγματα από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο στην πρόσφατη ιστορία. Παρά τον καταιγισμό των εκτελεστικών μέτρων, όμως, κανένα από αυτά δεν στόχευε στην ανακούφιση των Αμερικανών, που χάνουν την πρόσβαση σε βασικά προνοιακά προγράμματα, ενώ παράλληλα βρίσκονται αντιμέτωποι με την αυξανόμενη ανεργία και τον πληθωρισμό.
Στην ομιλία του στις 4 Μαρτίου στην κοινή συνεδρίαση του Κογκρέσου, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι «αγωνίζεται για να ξανακάνει την Αμερική οικονομικά προσιτή». Οι Ρεπουμπλικάνοι ωστόσο προωθούν ήδη την έγκριση ενός φορολογικού σχεδίου, το οποίο θα περικόψει πάνω από ένα τρισεκατομμύριο από τις δαπάνες για προγράμματα - όπως το Medicaid και η επισιτιστική βοήθεια - προκειμένου να καλυφθούν τα «κενά» από τις φοροαπαλλαγές σε εταιρείες και υπερπλούσιους.
Όπως γράφουν χαρακτηριστικά οι Liz Theoharis and Noam Sandweiss-Back στο The Nation, «ζούμε σε μια νέα Χρυσή Εποχή, με μια πρωτοφασιστική και θρησκευτικά οπισθοδρομική διοίκηση δισεκατομμυριούχων, που νομοθετούν για τους δισεκατομμυριούχους».
Σε λίγους μόλις μήνες, τα ηγετικά στελέχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος - πετώντας στα σκουπίδια την όποια πολιτική ορθότητα - έχουν κάνει κάτι παραπάνω από σαφή την ατζέντα τους κατά των μεταναστών, των μαύρων και εν γένει των φτωχών. Οι συνέπειες για τους πλέον ευάλωτους είναι κοσμογονικές.
Οι επιθέσεις είναι πολύπλευρες: Οι επιχορηγήσεις για την αγροτική ανάπτυξη, οι τράπεζες τροφίμων και τα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος έχουν περικοπεί στο όνομα του «τερματισμού των ριζοσπαστικών και σπάταλων κυβερνητικών προγραμμάτων DEI». Οργανώσεις που σώζουν ζωές σε φτωχές και περιθωριοποιημένες κοινότητες έχουν μπλοκαριστεί από κάθε χρηματοδότηση. Η έλλειψη στέγης ποινικοποιείται και οι πολιτικές για την Πρώτη Κατοικία κατασυκοφαντούνται. Το Υπουργείο Παιδείας, το οποίο ιστορικά παρείχε κρίσιμους πόρους για τους μαθητές με χαμηλό εισόδημα και τα άτομα με αναπηρία, οδηγείται σε διάλυση, ενώ οι βάρβαρες συνθήκες στα υπερπλήρη κέντρα κράτησης μεταναστών έχουν επιδεινωθεί.
Κονδύλια ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη χρηματοδότηση υπηρεσιών ψυχικής υγείας και καταπολέμησης του εθισμού έχουν ανακληθεί. Ακόμα χειρότερα, αυτές και άλλες πρωτοβουλίες της νέας αμερικανικής κυβέρνησης μπορεί να αποδειχθούν η αιχμή του δόρατος. Οι πόλεμοι των δασμών και οι περικοπές στο Medicare, το Medicaid, την κοινωνική ασφάλιση και το SNAP (πρόγραμμα για την επισιτιστική ανασφάλεια) απειλούν να καταστρέψουν τις ζωές των φτωχών - όπως και την παγκόσμια οικονομία.
«Αυτή η ρευστή συγκυρία αντιπροσωπεύει μια πρωτοφανή, ακόμη και υπαρξιακή, απειλή για την αμερικανική δημοκρατία, αλλά βασίζεται σε δεκαετίες νεοφιλελεύθερης λεηλασίας και οικονομικής λιτότητας, που εφάρμοσαν τόσο συντηρητικοί όσο και φιλελεύθεροι πολιτικοί».
Πριν από τις εκλογές του 2024, υπήρχαν περισσότεροι από 140 εκατομμύρια άνθρωποι που ζούσαν σε συνθήκες φτώχειας ή μια κρίση μακριά - μια απώλεια εργασίας, μια έξωση, ένα ιατρικό πρόβλημα ή μια καταβολή χρέους- από την οικονομική καταστροφή.
Σε αυτή την πλούσια χώρα, 45 εκατομμύρια άνθρωποι βιώνουν τακτικά την πείνα και την επισιτιστική ανασφάλεια, ενώ πάνω από 80 εκατομμύρια άνθρωποι είναι ανασφάλιστοι ή υποασφαλισμένοι, δέκα εκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς στέγη ή βιώνουν χρόνια στεγαστική ανασφάλεια.
Την ίδια ώρα οι πλουσιότεροι συσσωρεύουν όλο και περισσότερο πλούτο.
Ο οικονομολόγος Gabriel Zucman ανέλυσε την τεράστια αύξηση του πλούτου των πλουσιότερων Αμερικανών το 2024 - ύψους ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων - και διαπίστωσε πως κατέχουν πλέον ένα ποσό ρεκόρ του συνολικού πλούτου της χώρας. Το μερίδιό τους, μάλιστα, αυξάνεται πιο γρήγορα από ποτέ.
Σύμφωνα με την ανάλυση, χρειάστηκαν περισσότερα από 40 χρόνια για το κορυφαίο 0,00001% των Αμερικανών να αυξήσει το μερίδιό του στο συνολικό πλούτο από 0,1% το 1982 σε 1,2% το 2023. Το 2024 ωστόσο αυτό το 0,00001% - ή αλλιώς 19 οικογένειες - είδε το μερίδιό του στο συνολικό πλούτο να αυξάνεται σε 1,8%. Στα 19 «νοικοκυριά» περιλαμβάνονται μερικά γνωστά ονόματα, όπως ο Έλον Μασκ, ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ, ο Τζεφ Μπέζος, ο Στήβεν Σβάρτσμαν και ο Γουόρεν Μπάφετ.
Υπενθυμίζεται πως το Forbes δημοσίευσε τη λίστα των δισεκατομμυριούχων του κόσμου για το 2025 νωρίτερα αυτό το μήνα, αποκαλύπτοντας πως περισσότεροι από 3.000 δισεκατομμυριούχοι διαθέτουν συνολικά 16 τρισεκατομμύρια δολάρια - κάτι που τους καθιστά τη μεγαλύτερη και πλουσιότερη τάξη δισεκατομμυριούχων που έχει υπάρξει ποτέ.
* Με πληροφορίες από The Nation, Oxfam America και Wall Street Journal.
