Η προσωπική ατζέντα του Έλον Μασκ - και ιδίως η επιμονή του στην προώθηση ακροδεξιών κομμάτων - προκαλεί την οργή των ηγετών της Ευρώπης που βρίσκονται πλέον μπροστά σε ένα σοβαρό δίλημμα: Να απαντήσουν στον δισεκατομμύριουχο γίγαντα της τεχνολογίας ή να πάνε «με τα νερά» του Τραμπ;
Η πρόσφατη απόφαση του Μασκ να φιλοξενήσει τη Γερμανίδα Άλις Βάιντελ σε ζωντανή μετάδοση στο X ήταν ο τελευταίος κρίκος μιας αλυσίδας προσπαθειών του να παρέμβει στα πολιτικά πράγματα της Ευρώπης.
Απαντώντας σε πιέσεις που δέχθηκε για το θέμα, η Κομισιόν διευκρίνισε τη Δευτέρα πως ο ιδρυτής της SpaceX - και σύντομα ψηλόβαθμο στέλεχος της νέας κυβέρνησης Τραμπ - θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να θεωρηθεί πως ενισχύει αθέμιτα το ακροδεξιό AfD ενόψει των εκλογών της 23ης Φεβρουαρίου.
«Θα δούμε στο πλαίσιο της τρέχουσας διαδικασίας εάν οι κίνδυνοι που προκύπτουν από μια τέτοια ζωντανή μετάδοση έχουν αναλυθεί και αξιολογηθεί προσεκτικά σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις» - υποστήριξε ο εκπρόσωπος της αρμόδιας Επιτροπής Τόμας Ρενιέ.
Ο Γάλλος πρόεδρος έσπευσε να κατηγορήσει τον Μασκ ότι «το παρατράβηξε» με την έντονη υποστήριξή του προς το AfD:
«Πριν από δέκα χρόνια, ποιος θα μπορούσε να το φανταστεί ότι ο ιδιοκτήτης ενός από τα μεγαλύτερα κοινωνικά δίκτυα στον κόσμο θα υποστήριζε ένα νέο διεθνές αντιδραστικό κίνημα και θα παρενέβαινε άμεσα στις εκλογές [..] στη Γερμανία».
Ο Μασκ δεν είναι απλώς κάποιο τρολ
Όπως σημειώνει ο Stephen Collinson στο CNN, παρά την εκκεντρικότητα του ως προσωπικότητα ο Έλον Μασκ δεν είναι απλώς κάποιο τρολ.
Είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος στον κόσμο, κατέχει μερικές από τις πιο στρατηγικές και επιδραστικές επιχειρήσεις του πλανήτη και διαχειρίζεται ένα πανίσχυρο δίκτυο κοινωνικών μέσων. Ο Μασκ αποδεικνύει ξανά και ξανά την τεράστια επιρροή του και κινητοποιεί προβοκάτορες ανά τον κόσμο ως «ένα είδος υπερεθνικού μη κρατικού υπερ-δρώντα».
Την ίδια ώρα ο πρωτοπόρος της Tesla και της SpaceX δεν είναι απλώς ένας ισχυρός «μοναχικός λύκος» - αλλά ένας σύμβουλος του στενού κύκλου της νέας αμερικανικής κυβέρνησης και επικεφαλής του τμήματος Κυβερνητικής Αποτελεσματικότητας.
Κάπως έτσι είναι εύλογο να αναρωτηθεί κανείς πού σταματά η προσωπική πολιτική του Μασκ και πού αρχίζει η επίσημη εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.
Ατζέντα Τραμπ ή ατζέντα Μασκ;
Οι επιθέσεις του σε εκλεγμένους αξιωματούχους με τους οποίους διαφωνεί θα μπορούσαν όλο και περισσότερο να γίνονται αντιληπτές ως προσπάθεια της μελλοντικής κυβέρνησης των ΗΠΑ να παρέμβει στην πολιτική άλλων κυρίαρχων κρατών προκειμένου να αποσταθεροποιήσει τις κυβερνήσεις τους.
Οι τελευταίες κινήσεις του θέτουν όλο και πιο επιτακτικά το ερώτημα αν εργάζεται υπό την καθοδήγηση του Τραμπ, αν θεωρείται από τον εκλεγμένο πρόεδρο ως μια «χρήσιμη εμπροσθοφυλακή της πρόκλησης σοκ» ή αν θα μπορούσε σύντομα να καταλήξει να ενοχλεί τον 47ο πρόεδρο.
«Θα υπηρετήσει ο Μασκ την ατζέντα της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ, λειτουργώντας ως διαπιστευμένος του;» - διερωτάται η Lindsay Gorman, CEO και ανώτερη συνεργάτης στο German Marshall Fund. «Ή θα προωθήσει το δικό του όραμα για την παγκόσμια τάξη, το οποίο θα μπορούσε να ευθυγραμμίζεται με τον Τραμπ σε ορισμένα σημεία, αλλά όχι σε όλα.
»Και αν ναι, πού θα ισορροπούσε αυτή η διαμάχη;»
Πρόβλημα η χειραγώγηση του Χ, όχι o «διάλογος» με το Afd
Προς το παρόν πάντως η επιθετικότητα Μασκ προβληματίζει έντονα από τον Εμανουέλ Μακρόν και τον Κιρ Στάρμερ - τον οποίο πυροβολεί επί βδομάδες - έως τον Νορβηγό Γιόνας Γκαρ Στέρε και σύσσωμη την γερμανική κυβέρνηση, η οποία διαμαρτύρεται για προσπάθεια χειραγώγησης του εκλογικού αποτελέσματος του Φλεβάρη.
Στην τελευταία αυτή περίπτωση, το «μπαλάκι» βρίσκεται στο γήπεδο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεδομένου ότι αυτή είναι υπεύθυνη για την επιβολή της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) - δηλαδή τον νέο ευρωπαϊκό νόμο που διέπει πλέον τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και απειλεί με πρόστιμα που φτάνουν το 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών ή ακόμη και τον προσωρινό αποκλεισμό.
Σύμφωνα με όσα γράφουν στο Politico οι Pieter Haeck and Nicholas Vinocur, το βασικό πρόβλημα που θα αντιμετώπιζε νομικά ο Μασκ στο πλαίσιο της DSA δεν αφορά τόσο το περιεχόμενο όσο το βαθμό στον οποίο η έκθεση σε μια τόσο μεγάλη πλατφόρμα όπως η X θα έδινε στο AfD ένα αθέμιτο πλεονέκτημα έναντι των αντιπάλων του πριν από τη ψηφοφορία.
Η Γερμανίδα ευρωβουλευτής των Πρασίνων Αλεξάνδρα Γκιζ προσδιορίζει το πρόβλημα ως εξής:
«Η συνομιλία του Έλον Μασκ με την ηγέτιδα του AfDp;Άλις Βάιντελ στο Χ καλύπτεται από την ελευθερία της έκφρασης. Η αλγοριθμική χειραγώγηση του X, [η οποία] κατακλύζει σκόπιμα τα γερμανικά timelines του X με ακροδεξιά προπαγάνδα, ενώ "εξαφανίζει" το προοδευτικό περιεχόμενο, δεν είναι».
Πολιτική βούληση αλλά και «στοίχημα»
Η δίωξη ενός δισεκατομμυριούχου θα ήταν ήδη αρκετά δύσκολη υπόθεση, ωστόσο το γεγονός πως σε 13 ημέρες ο Μασκ θα γίνει κι επίσημα μέλος της αμερικανικής κυβέρνησης περιπλέκει τα πράγματα.
«Ο Μασκ πρέπει να θεωρηθεί ότι εκπροσωπεί τον πρόεδρο των ΗΠΑ όταν στοιχηματίζει εναντίον της ηγεσίας ευρωπαϊκών κρατών - συμμάχων της Αμερικής μέχρι χθες», έγραψε σε ηλεκτρονικό μήνυμα η πρώην Ολλανδή ευρωβουλευτής και συνεργάτης του Πανεπιστημίου Στάνφορντ Μαριέτε Σάακε.
Αυτό σημαίνει πως απειλώντας τον Μασκ με έρευνες ή ακόμη και με πρόστιμο, οι Βρυξέλλες διακινδυνεύουν τώρα μια μεγάλη αντιπαράθεση με την Ουάσινγκτον.
«Το αν η Κομισιόν θα επιλέξει εντέλει να (αντι)δράσει θα κριθεί από έναν συνδυασμό τεχνικών στοιχείων αλλά και πολιτικής βούλησης», τονίζει ο Felix Kartte, ανώτερος συνεργάτης του γερμανικού Ιδρύματος Mercator. «Το ερώτημα είναι ουσιαστικά αν οι ηγέτες της ΕΕ είναι έτοιμοι να επιλέξουν την αντιπαράθεση με την κυβέρνηση Τραμπ πριν αυτή αναλάβει επίσημα τα καθήκοντά της».
