Η διαμάχη μεταξύ του σιιτικού κινήματος του Λιβάνου και του Ισραήλ διαρκεί τα τελευταία τουλάχιστον 40 χρόνια, αναζωπυρώθηκε μετά την έναρξη του ισραηλινού σφυροκοπήματος στη Γάζα και έχει πλέον λάβει τις διαστάσεις μιας σύρραξης πλήρους κλίμακας.
Η Χεζμπολάχ «ανταλλάσσει» επιθέσεις στα νότια λιβανέζικα σύνορα με το Ισραήλ εδώ και σχεδόν ένα χρόνο - από τις 8 Οκτωβρίου όταν ξεκίνησε τις επιθέσεις της σε μια προσπάθεια να αποδυναμώνει τις ισραηλινές δυνάμεις από την επιχείρηση στη Γάζα.
Εκτιμήσεις αναλυτών, ωστόσο, θέλουν τουλάχιστον τα τρία τέταρτα από τα 8.500 διασυνοριακά χτυπήματα του τελευταίου χρόνου να εξαπολύονται από το Ισραήλ. Οι IDF έχουν εξολοθρέυσει έναν σημαντικό αριθμό ανώτερων στελεχών της Χεζμπολάχ, με τελευταίο τον Ibrahim Qubaisi, ενώ τις τελευταίες εβδομάδες έχουν αλλάξει στρατηγική, στοχοθετώντας πλέον ανοιχτά και χιλιάδες αμάχους.
Προκειμένου να γίνει καλύτερα αντιληπτή η σύγκρουση Χεμπολάχ- Ισραήλ, ας ανατρέξουμε στους βασικούς σταθμούς αυτού του μακροχρόνιο πολέμου φθοράς.
1982: Η εισβολή στο Λίβανο και η γέννηση της Χεζμπολάχ
Η ιστορία της Χεζμπολάχ είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ένοπλη αντίσταση κατά του Ισραήλ.
Το σιιτικό ισλαμιστικό κίνημα δημιουργήθηκε τον Ιούνιο του 1982 ως αντίδραση στην εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο. H «Επιχείρηση Ειρήνη για τη Γαλιλαία» ήρθε υποτίθεται ως απάντηση στις επιθέσεις που εξαπέλυε η Οργάνωση για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης (PLO) από το νότο.
Υποστηριζόμενη από το ιρανικό καθεστώς του Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί - το πρότυπο του οποίου υιοθέτησε - η νεοσύστατη Χεζμπολάχ διακηρύσσει τότε πως «ο αγώνας μας θα τελειώσει μόνο όταν αυτή η οντότητα [το Ισραήλ] εξαλειφθεί».
{https://www.youtube.com/watch?v=xNXJNhv3m1E&ab_channel=APArchive}
Παρά την αποχώρηση της διοίκησης της PLO από το Λίβανο στην Τυνησία στο τέλος του καλοκαιριού του 1982, ο ισραηλινός στρατός παραμένει στον Λίβανο - που μαστιζόταν ήδη για επτά χρόνια από εμφύλιο πόλεμο. Καταλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος του νότου της χώρας, αλλά και την πρωτεύουσα Βηρυτό, προσπαθώντας να εγκαταστήσει δική του κυβέρνηση. Πλέον ο πόλεμος έχει κηρυχθεί και επίσημα στη Χεζμπολάχ.
Από το 1985 και μετά, οι συγκρούσεις αυξήθηκαν στο νότιο Λίβανο. Ο Χασάν Νασράλα, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία της πολιτοφυλακής μετά τη δολοφονία του Αμπάς αλ-Μοσάουι από το Ισραήλ το 1992, οργάνωσε τα στρατεύματά του για ανταρτοπόλεμο, στοχεύοντας ισραηλινούς στρατιώτες καθώς και μαχητές του Στρατού του Νοτίου Λιβάνου (SLA) - φιλοϊσραηλινής πολιτοφυλακής που αποτελούνταν από σιίτες και χριστιανούς του Λιβάνου.
2000: Το Ισραήλ αποχωρεί από τον Λίβανο αφήνοντας τη Χεμπολάχ σε θέση ισχύος
Το 1992, μετά τη λήξη του εμφυλίου πολέμου του Λιβάνου (1975-1992), η Χεζμπολάχ εισήλθε στην κοινοβουλευτική ζωή της χώρας, κερδίζοντας οκτώ έδρες στη συνέλευση των 128.
Aκολουθούν νέες πολύνεκρες επιχειρήσεις τους Ισραήλ στον Λίβανο, όπως η «Επιχείρηση Λογοδοσία» (1993) - γνωστή και ως πόλεμος των επτά ημερών - και η «Επιχείρηση Σταφύλια της Οργής» (1996), οι οποίες σκότωσαν εκατοντάδες Λιβανέζους και εκτόπισαν πάνω από 500.000 αμάχους.
Στις 25 Μαΐου 2000, μετά από δύο και πλέον δεκαετίες κατοχής, το Ισραήλ αποσύρθηκε από το νότιο Λίβανο. Με την αποχώρησή του, ουσιαστικά αναγνώρισε την αποτυχία της επέμβασής του στο Λίβανο, αφήνοντας τη Χεζμπολάχ σε θέση ισχύος.
Ο Νασράλα δήλωσε ότι η ημέρα αυτή είναι «μια ιστορική νίκη, η πρώτη από την έναρξη της αραβοϊσραηλινής σύγκρουσης πριν από 50 χρόνια [...] Η εποχή της ήττας για τους Άραβες έχει τελειώσει και η εποχή της νίκης γι' αυτούς αρχίζει, ενώ για τους Σιωνιστές η εποχή των ψεύτικων νικών έχει τελειώσει και η εποχή της ήττας αρχίζει».
2006: Ο πολύνεκρος πόλεμος του Ιουλίου
Τον Ιούλιο του 2006, οι εντάσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ κλιμακώθηκαν και πάλι όταν η λιβανέζικη πολιτοφυλακή εισήλθε στο Ισραήλ σκότωσε τρείς Ισραηλινούς στρατιώτες και απήγαγε ακόμη δύο. Ο επικεφαλής της Χεζμπολάχ ζητούσε τότε ένα διαπραγματευτικό χαρτί για την απελευθέρωση δικών του κρατουμένων.
Το Ισραήλ ανταπέδωσε αμέσως με αεροπορικές επιδρομές, αεροπορικό και ναυτικό αποκλεισμό και χερσαία εισβολή στο νότιο Λίβανο. Στον «πόλεμο του Ιουλίου» - που διήρκησε μόλις 34 μέρες - οι μάχες στοίχισαν τη ζωή σε 1.200 Λιβανέζους, κυρίως αμάχους, και εκτόπισαν ένα εκατομμύριο ανθρώπους. Από την ισραηλινή πλευρά, ο αριθμός των νεκρών ανήλθε σε 165, κυρίως στρατιωτικούς, ενώ 500.000 άνθρωποι εκτοπίστηκαν.
Οι ανθρώπινες απώλειες για τις δύο πλευρές δεν είχαν υπάρξει πότε μέχρι τότε τόσο μεγάλες σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.
2012: Η επλοκή στον πόλεμο της Συρίας
Όταν το 2011 ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος στη Συρία - μεταξύ του στρατού και ομάδων που αντιτίθενται στο καθεστώς του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ - η Χεζμπολάχ τάχθηκε στο πλευρό της συριακής κυβέρνησης, αποκαλώντας την επανάσταση «συνωμοσία για την καταστροφή της συμμαχίας με τον Άσαντ εναντίον του Ισραήλ».
Πρόκειται για κίνηση που επικρίθηκε από πολλούς πρώην Άραβες υποστηρικτές της καθώς κι έναν από τους ιδρυτές της ομάδας, τον ανώτερο κληρικό Subhi al-Tufayli.
Αναλαμβάνοντας τον έλεγχο αρκετών συριακών χωριών και πολεμώντας στο πλευρό του συριακού στρατού, η Χεζμπολάχ επιβεβαίωσε την αλλαγή της στρατηγικής της τοποθέτησης στην περιοχή. Συμμετέχοντας σε αυτή τη σύρραξη, το Ισραήλ ήταν ένας έμμεσος εχθρός, που μάλιστα απάντησε το 2013 με αεροπορικές επιδρομές σε περιοχές υπό τον έλεγχο της Χεζμπολάχ, παρά τη διακηρυγμένη «ουδετερότητά» του.
2023: Ο πόλεμος που μαίνεται
Κάπως έτσι φτάνουμε στον Οκτώβριο του 2023, όταν η Χεζμπολάχ εξαπολύει μια επίθεση με ρουκέτες κατά του Ισραήλ για να υποστηρίξει τη Γάζα, η οποία βομβαρδίζεται από το Τελ Αβίβ.
Στο Λίβανο 97.000 άνθρωποι εγκαταλείπουν ξανά τις εστίες τους, ενώ 566 άνθρωποι σκοτώνονται - μεταξύ των οποίων τουλάχιστον 133 άμαχοι. Περίπου 60.000 Ισραηλινοί απομακρύνονται από τη συνοριακή γραμμή του βορρά, ενώ το Ισραήλ πραγματοποιεί επιθέσεις σε Λίβανο και Συρία, σκοτώνοντας αρκετούς ανώτερους ηγέτες της Χεζμπολάχ και της Χαμάς.
Η Χεζμπολάχ παίζει στη συνέχεια σημαντικό ρόλο σε αυτό που θεωρήθηκε ως ένα από τα πιο επικίνδυνα σημεία της σύγκρουσης, αφού το Ισραήλ κατηγορήθηκε για το χτύπημα του προξενικού κτιρίου του Ιράν στη Δαμασκό την 1η Απριλίου 2024.
Όταν το Ιράν απάντησε στο Ισραήλ δύο εβδομάδες αργότερα, η Χεζμπολάχ θα στηρίξει την Τεχεράνη. Στις 28 Ιουλίου, 12 παιδιά και νέοι ενήλικες από τη Συρία δολοφονούνται σε ένα γήπεδο ποδοσφαίρου στα κατεχόμενα από το Ισραήλ Υψίπεδα του Γκολάν, ένα περιστατικό που έδωσε το έναυσμα για κλιμάκωση.
Το Ισραήλ και η Χεζμπολάχ αρνούνται την ευθύνη για το περιστατικό, αλλά το Τελ Αβίβ χρησιμοποιεί την τραγωδία ως αιτία για τη δολοφονία του διοικητή της Χεζμπολάχ Φουάντ Σουκρ στη νότια Βηρυτό λίγες ημέρες αργότερα.
Η δολοφονία του Σουκρ, καθώς και εκείνη του πολιτικού ηγέτη της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια, μέσα σε λίγες ημέρες, αφήνει την περιοχή σε κατάσταση συναγερμού.
Με πληροφορίες από Le Monde και Al Jazeera
