Για έντεκα ημέρες (5-15 Νοεμβρίου), η Θεσσαλονίκη έγινε ξανά μία μεγάλη κινηματογραφική αίθουσα κι η πολιτιστική πρωτεύουσα των Βαλκανίων. Το 67ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της πόλης αποτελεί έναν ζωντανό διάλογος ανάμεσα στις γενιές, στις τέχνες, στις κοινωνίες και στις διαφορετικές εκδοχές του κόσμου μας.
Από τις 258 ταινίες στις φυσικές αίθουσες, τις 58 διαδικτυακές προβολές κι όλες τις παράλληλες εκδηλώσεις κρατώ δέκα συν μία στιγμές που αποτύπωσαν το πνεύμα της φετινής διοργάνωσης.
1. Η Θεσσαλονίκη που ξαναβρήκε τον κινηματογραφικό της ρυθμό
Οι ουρές στο Ολύμπιον, οι συζητήσεις στο Λιμάνι, οι παρέες που έτρεχαν από αίθουσα σε αίθουσα. Αυτή είναι η βαθύτερη δύναμη του Φεστιβάλ: μετατρέπει ολόκληρη την πόλη σε τόπο συνάντησης. Για λίγες ημέρες ποικίλες γλώσσες γίνονται υπότιτλοι σε μια κοινή ανθρώπινη εμπειρία.
2. Έναρξη με τον «Μινώταυρο»
Ο “Μινώταυρος” του Αντρέι Ζβιάγκιντσεφ άνοιξε την αυλαία της διοργάνωσης για να μας θυμίσει ότι το μεγάλο σινεμά δε φοβάται να μπει στον λαβύρινθο της ανθρώπινης ύπαρξης. Η συναυλία του Παύλου Παυλίδη που ακολούθησε στην Αποθήκη Γ΄ ένωσε εικόνα και μουσική, τέχνη και συλλογικό βίωμα.
3. Η έρημος του Όλιβερ Λάσε
Το μεγάλο αφιέρωμα «Καλώς ήρθατε στην έρημο», με guest curator τον Όλιβερ Λάσε, μίλησε για την εσωτερική μας έρημο, για την απομόνωση, την αναζήτηση προσανατολισμού και την ανάγκη επανεκκίνησης.
4.Ο Νίκος Γραμματικός κι η μνήμη μιας γενιάς
Η απονομή του τιμητικού Χρυσού Αλέξανδρου στον Νίκο Γραμματικό ήταν μία από τις πιο συγκινητικές στιγμές. Το έργο του είναι συνδεδεμένο με ανθρώπους στο περιθώριο, με φιλίες, απώλειες και όνειρα που αρνούνται να σβήσουν. Η επιστροφή στους «Απόντες» και η προβολή των «Νυχτολούλουδων» με όρους καθολικής προσβασιμότητας απέδειξαν ότι η κινηματογραφική μνήμη παραμένει ζωντανή όταν ανοίγεται σε όλους.
5.Ο Σταύρος Ξαρχάκος και η μουσική που έγινε συλλογική μνήμη
Η τιμητική βράβευση του Σταύρου Ξαρχάκου ξεπέρασε τα όρια μιας κινηματογραφικής εκδήλωσης. Η μουσική του έδωσε φωνή σε μια ολόκληρη εποχή. Η προβολή του «Ρεμπέτικου» μας επανέφερε σε ένα έργο που η προσωπική διαδρομή συναντά την Ιστορία και η τέχνη γίνεται μνήμη ενός λαού.
6. Μία ακόμα συνάντηση Στεφάν Μπριζέ - Βενσάν Λιντόν με την «Μικρή καλή στρατιώτη»
Κοινωνικό σινεμά σε μία εποχή εξαθλίωσης των εργαζομένων. Μία εποχή που ξεπερνάει χρονικά τη δεκαετία και βρίσκει τους ανθρώπους στη Γαλλία και πάλι στους δρόμους. «Πίεση υπάρχει παντού», ακούγεται ξανά και ξανά. Η διαφημιστική καμπάνια πρέπει να ισορροπεί συνεχώς ανάμεσα σε αυτά που θέλει να δει η πλειοψηφία, που αδυνατεί να νικήσει στερεότυπα και προκαταλήψεις. Τα νούμερα εξαντλούν, η ισορροπία χάνεται, η καλή στρατιώτης πασχίζει να μείνει άνθρωπος, όρθια, το ποτάμι για την ίδια δεν έχει όμως πια επιστροφή. Η σύγκρουση είναι μοιραία όπως κι οι συνέπειές της.
Μέσα σε όλο αυτό το αδιέξοδο η κα Μορέλ και κυρίες σαν αυτήν είναι στους δρόμους μαζί με τους φοιτητές για μια δίκαιη ζωή, για μια ζωή με αξιοπρέπεια χωρίς φόβο στους χώρους εργασίας. Για να κερδίσει το καλό το κακό, γιατί αυτό θα συμβεί μόνο με προσπάθεια και αγώνες και όχι όσο αποδεχόμαστε μοιρολατρικά το παρόν χωρίς εναλλακτική.
7. Το «Μαύρο χρήμα για λευκές νύχτες» των Κριστίνα Γκρόζεβα και Πέταρ Βαλτσάνοφ
Ελλάδα και Βουλγαρία έχουν δυστυχώς πλέον τεράστιες ομοιότητες και αυτό επιβεβαιώνουν όλοι οι δείκτες της Eurostat. Βλέπουμε τη διαφθορά να κυριαρχεί. «Όλοι κλέβουν έστω και λίγο» και μετά η θεία δίκη που άλλους τους κάνει να αναθεωρήσουν και άλλους τους αφήνει απλά... αμετανόητους στον βούρκο. Το όνειρο γίνεται εφιάλτης, οι συνέπειες αλυσιδωτές, ένοχα μυστικά αποκαλύπτονται. Οι μικροαστοί ως γρανάζια του συστήματος που δε συγχωρεί την αλλαγή, ακόμα κι αν αυτή είναι προς το καλύτερο. Οι άνθρωποι τελικά είτε αλλάζουν, είτε όχι, αναζητούν την κάθαρση στο υγρό στοιχείο, στο νερό.
8.Η δυναμική επιστροφή του ελληνικού σινεμά
Επτά ελληνικές ταινίες απέσπασαν συνολικά 22 βραβεία και διακρίσεις. Ο Χρυσός Αλέξανδρος «Θόδωρος Αγγελόπουλος» απονεμήθηκε στη Ζακλίν Λέντζου για το «Μία μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα», μία ταινία που συνδέει την ενηλικίωση με την απώλεια, τον ρεαλισμό με το μεταφυσικό και την καθημερινότητα με την ποίηση.
9.Τα «Σωματίδια της σκόνης» και το βραβείο της ΠΕΚΚ
Ως μέλος της Πανελλήνιας Ένωσης Κριτικών Κινηματογράφου, ξεχωρίζω ιδιαίτερα τη βράβευση της ταινίας «Τα σωματίδια της σκόνης» του Αργύρη Γερμανίδη. Ένα τολμηρό, χειροποίητο έργο, που συνδυάζει αρχειακό υλικό, κατασκευασμένα τεκμήρια και λογοτεχνικές αναφορές, υπενθυμίζοντας ότι το σινεμά παραμένει μια κιβωτός ονείρων και μνήμης.
10.Η Αγορά ως επένδυση στο αύριο
Το Crossroads Co-production Forum, το Agora Works in Progress και οι συναντήσεις επαγγελματιών αποδεικνύουν ότι ένα σύγχρονο Φεστιβάλ οφείλει να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για να γεννηθούν οι επόμενες. Η Αγορά είναι ένα παραγωγικό οικοσύστημα πολιτισμού, εξωστρέφειας και νέων θέσεων εργασίας.
+1. Η νέα γενιά που γέμισε τις αίθουσες
Η σημαντικότερη στιγμή δεν καταγράφεται σε κανένα επίσημο πρόγραμμα. Είναι οι νέοι άνθρωποι που περίμεναν στην ουρά, συζήτησαν μετά την προβολή, διαφώνησαν, συγκινήθηκαν, ανακάλυψαν μία ταινία που ίσως αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουν τον κόσμο. Διασκέδασαν, φλέρταραν και ένιωσαν τη μαγεία της ιεροτελεστίας.


































