Η έκφραση «κάτω από τα ραντάρ» έχει μπει στη ζωή μας, όπως δυστυχώς κι ο πόλεμος. Οι δημοσιολογούντες τη χρησιμοποιούν για να περιγράψουν «αυτό που λανθάνει της προσοχής». Ας τη χρησιμοποιήσουμε λοιπόν για να μιλήσουμε για βιβλία και τους συγγραφείς τους δεν έχουν την τύχη να προβάλλονται από διαύλους που διαμορφώνουν τα μαζικά κριτήρια, είναι όμως σημαντικά και αξίζει, κατά την προσωπική γνώμη του γράφοντος, να τα κρατήσουμε στα χέρια μας αυτό το καλοκαίρι. Εννοείται είναι ένας μικρός κόσμος, ένα μικρό σύνολο από τα τόσα αξιόλογα που κυκλοφορούν, με έμφαση στους Έλληνες δημιουργούς αλλά και με «ξένες» πινελιές.
Παιδικό και νεανικό κοινό
- Κώστας Ζαμπέλης: «Καλό βράδυ ήλιε», από τις εκδόσεις Χάρτινη πόλη
Ένα τρυφερό βιβλίο από τον καθηγητή Φυσικής Κώστα Ζαμπέλη που νανουρίζει ευχάριστα τα παιδιά, ενώ παράλληλα τους μαθαίνει για τους πλανήτες και το ηλιακό μας σύστημα.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
- «Τόποι Μυστηρίου», Αστυνομική σειρά για νεανικό κοινό από τις εκδόσεις Κύφαντα.
Η Αθήνα, το Παλαιό Φάληρο, ο Πειραιάς, η Ελευσίνα, η Καστοριά, η Μήλος, η Κωνσταντινούπολη και η Κομοτηνή, είναι το φόντο όπου στήνουν τις αστυνομικές ιστορίες τους οι έξι συγγραφείς της σειράς. Ο Κώστας Στοφόρος («Το άγαλμα του Πραξιτέλη» και «Οδός Ήβης Αθανασιάδου»), η Εύη Πίνη («Μυστικά κρυμμένα στο μπαούλο»), η Άννα Βασιλειάδη («Τα τρία κλειδιά και το μυστικό του Ευριπίδη» και «Η άγνωστη του Δισπηλιού»), ο Δημήτρης Μάλλης («Αναζητώντας την Κυρά της Φυλακωπής»), η Ιώ Τσοκώνα («Ο Ρωμανός Δ’ Διογένης και το μυστικό της Πρώτης») και η Ευδοκία Ποιμενίδου («Το ρώσικο κειμήλιο και η ψεύτικη πριγκίπισσα») γράφουν συναρπαστικές ιστορίες με πρωταγωνιστές εφήβους για εφήβους (ή και μεγαλύτερους) αναγνώστες.
- «Η Κυρά της Ελευσίνας και άλλες ιστορίες», Εύη Πίνη, από τις εκδόσεις Πατάκης (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών και Βραβείο περιοδικού Ο Αναγνώστης)
Με το μυθιστόρημα της αρχαιολόγου Ε. Πίνη ταξιδεύουμε στην Ελλάδα της Τουρκοκρατίαςτην ίδια εποχή που ταξίδευαν πολλοί Ευρωπαίοι περιηγητές και έψαχναν μανιωδώς για αρχαία. Πραγματικά γεγονότα) ξεδιπλώνονται μέσα στις σελίδες του βιβλίου με πρωταγωνιστές διάσημα αρχαία αγάλματα που κατέληξαν στα μουσεία της Ευρώπης.
Λογοτεχνία για μεγάλους
Πεζογραφία
- «Φοβάμαι ταυρομάχε», Pedro Lemebe, από τις εκδόσεις Καστανιώτη
Χιλή, 1986. Ο Αουγούστο Πινοτσέτ, ο μισητός δικτάτορας της χώρας, διαβλέπει το τέλος της κυριαρχίας του. Εκείνη τη χρονιά, το Πατριωτικό Μέτωπο Μανουέλ Ροδρίγκες προετοιμάζει μια απόπειρα εναντίον του. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα τρομοκρατίας, στις φτωχογειτονιές του Σαντιάγκο, οι αντικαθεστωτικοί αντάρτες προσπαθούν να κρύψουν τον οπλισμό τους. Οι ζωές των ηρώων θα τραβήξουν απρόβλεπτα μονοπάτια, υπάρχει όμως και ένας δρόμος κοινός, αμφίσημος και αμφίβολος, ανάμεσα στο χαμόγελο και στο δάκρυ.
- «Ένα άστρο μπρος και δύο πίσω», Δώρα Χαριτάκη, από τις εκδόσεις «Ακυβέρνητες Πολιτείες»
Το πρώτο βιβλίο της Δώρας Χαριτάκη είναι ένα κολλάζ αναμνήσεων που μας οδηγεί να σκεφτούμε σε βάθος για τις γυναίκες - ρίζες της οικογένειας και τους ρόλους που έχουν στις ζωές μας. Μια φωνή γεμάτη ενσυναίσθηση για όλες τις γυναικείες φωνές που έγραψαν και διαρκώς ξαναγράφουν το παρελθόν και το παρόν μας.
- «Δωσίλογοι και ονειροπόλοι», Ξενοφών Κοντιάδης, από τις εκδόσεις Τόπος
Στη δραματική δεκαετία του 1940, δύο άντρες της αθηναϊκής κοινωνίας ξεκινούν από την ίδια αφετηρία, αλλά ακολουθούν αντίθετους δρόμους. Ο ένας συνεργάζεται με τους Ναζί και καταδικάζεται, ενώ ο άλλος εντάσσεται στην Αντίσταση, γίνεται κομμουνιστής και παίρνει τον δρόμο της προσφυγιάς. Μέσα από τη σύγκρουσή τους, το έργο εξετάζει τις επιλογές και τα διλήμματα στην Ελλάδας της εκείνης της εποχής.
- «Άρωμα Φουζερ», Γιουλη Χρονοπουλου, από τις εκδόσεις Νήσος
25 μικρής έκτασης διηγήματα, αφηγήσεις πολύμορφες για τις ανθρώπινες σχέσεις, για τα σημάδια που άφησαν στιγμές της Ιστορίας, για τη σύγχρονη προσφυγιά, για αντικείμενα που μοιάζουν έμψυχα. Η συλλογή διαπνέεται από μια τρυφερή και ευαίσθητη ματιά στον κόσμοχωρίς, ενυπάρχει στοχασμός και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός.
- «Τα βιβλία που θα γραψω», Τάκης Σιμώτας, από τις εκδόσεις Πανοπτικόν
Συλλογή δοκιμίων που εξερευνά τη διαδικασία της γραφής και τα μελλοντικά συγγραφικά σχέδια, παρουσιάζοντας μια φιλοσοφική ματιά στη δημιουργία, ταξιδεύουμε και μεις μαζί τους.
Ποίηση
- «20», Παντελης Μπουκαλας, από τις εκδόσεις Άγρα
Είκοσι αριθμημένα ποιήματα, τρία ανάριθμα, ένα εισαγωγικό τρίστιχο και ένα καταληκτικό κομμάτι των δεκατριών στίχων απαρτίζουν το «20». Πρόκειται για τα τεκμήρια ενός πολέμου. Κάθε τεκμήριο δοκιμάζει τη δική του εκδοχή φωνής, από τις πολλές που έχει να σου προσφέρει η ελληνική ποίηση για να μιλήσεις το πένθος, το πιο βαρύ απ’ όσα έχουν γραφτεί του ανθρώπου: το πένθος του γονιού για το παιδί του.
- «Συμβόλαιο με τον χρόνο», Κλεοπάτρα Μακρίδου-Robinet από τις εκδόσεις Γκοβόστη.
Ένα εκτεταμένο ποιητικό κείμενο εξομολογητικού χαρακτήρα, στο οποίο η προσωπική μνήμη, η φθορά του σώματος, η εξορία, η κυπριακή πληγή και η ανάγκη της γραφής συνυφαίνονται σε ενιαία υπαρξιακή δοκιμασία.
- «Ως Καλεντάρι Γκαλερί», Σοφία Γιοβάνογλου, από τις εκδόσεις Κουκκίδα
Αποτελεί μια πρωτότυπη ποιητική σύνθεση. Γνωστά τοπωνύμια και αξιοθέατα του Παρισιού, όπως το Café de Flore, το Musée d’Orsay, η Place de la Madeleine, η Νοτρ Νταμ, το Μουλέν Ρουζ, κάνουν την εμφάνισή τους, συνθέτοντας ποιητικά κάδρα που ενεργοποιούν τις αισθήσεις και διασώζουν τη μνήμη.
Τοπική Ιστορία
- Ο Ηλίας Μπιτσάνης είναι η «ζώσα μνήμη» της Μεσσηνίας και όχι μόνο, τα έργα του είναι ελεύθερα στο διαδίκτυο. Σταχυολογούμε:
«Το Νησί (Μεσσήνη) την εποχή του Καποδίστρια»
https://eleftheriaonline.gr/images/3/pdf/to-nisi-tin-epoxi-tou-kapodistria.pdf
«Η μεγάλη σταφιδική εξέγερση του 1935»
https://eleftheriaonline.gr/images/3/pdf/i-megali-stafidiki-exegersi-toy-1935.pdf
«Γερμανοί και ταγματασφαλίτες – Η «διπλή κατοχή στη Μεσσηνία»
- «Στα Σπλάχνα της Σερίφου», Αλεξάνδρα Χριστακάκη, από τις εκδόσεις «Πυξίδα της Πόλης»
Πρόκειται για τις μαρτυρίες των τελευταίων εν ζωή Μεταλλωρύχων της Σερίφου.Τα μεταλλεία στο νησί έκλεισαν οριστικά το 1963.Οι σημερινοί ενήλικες Σερφιωτες ήταν τότε -την δεκαετία 1953-1963- ανήλικοι εργάτες και βίωσαν τον εργασιακό μεσαίωνα και την κλοπή της γης τους από τους εκάστοτε εργολάβους Γερμανούς και Έλληνες.
- «Οι Γενοβέζοι στη Χίο», Κώστας Ζαφείρης, από τις εκδόσεις Άλφα Πι
Ένα χρονικό της γενουατοκρατούμενης Χίου (1346 – 1566) που φωτίζει μια εποχή ξεχασμένη από την επίσημη ιστορία. Με επίκεντρο το νησί της μαστίχας ζωντανεύουν οι συγκρούσεις των ισχυρών της εποχής στην «Άσπρη Θάλασσα», το Αιγαίο.
Δοκίμια
- «Ανελεγξιμότητα», Hartmut Rosa, από τις εκδόσεις Πλήθος
Το βιβλίο καταπιάνεται με την προσπάθεια μας να οργανώσουμε και να διαχειριστούμε τη ζωή, επιδιώκοντας να ελέγχουμε όλο και περισσότερες πλευρές του κόσμου. Ωστόσο, η απόλυτη κυριαρχία πάνω στην πραγματικότητα έχει κόστος:χάνεται η μαγεία, η έκπληξη και η ουσιαστική σύνδεση με τους άλλους, τη φύση καιτα πράγματα.
- «Το πνεύμα της ελπίδας - Κατά της κοινωνίας του φόβου», Hαn Byung-Chul, από τις εκδόσεις Οπερα.
Ο Μπιουνγκ-Τσουλ Χαν αντιστέκεται στα αποκαλυπτικά σενάρια της εποχής και υποστηρίζει μια φιλοσοφία της ελπίδας, ικανή να αναζωογονήσει την αλληλεγγύη, την ενσυναίσθηση και τη δημοκρατία. Όταν απουσιάζει η ελπίδα, η ζωή περιορίζεται σε απλή μηχανική επίλυση προβλημάτων. Ωστόσο, η ελπίδα γεννιέται ακόμη και μπροστά στην απόλυτη απελπισία και αποτελεί βασική δύναμη για την ανθρώπινη δράση και κάθε νέα αρχή.
- «WASTE SIDE STORIES»: Απόβλητοι, Απόβλητα και Μεταβολικά Ρήγματα, Αντώνης Μαυρόπουλος, από τις εκδόσεις Τόπος
Ένα πρωτότυπο υβριδικό βιβλίο που συνδυάζει προσωπικά ταξιδιωτικά βιώματα με έναν μεγάλο πλούτο επιστημονικών γνώσεων γύρω από τις κοινές ρίζες οικονομικήςκαι περιβαλλοντικής κρίσης. Με στρωτή γλώσσα και εκλαΐκευση, ο συγγραφέας διαπραγματεύεται τα πιο καυτά θέματα της εποχής μας με εργαλείο την έννοια τουμεταβολικού ρήγματος, αφήνοντας στον αναγνώστη μία αισιόδοξη επίγευση.
- «Προς τον Γ’ Παγκόσμιο; Πολεμική οικονομία, ΗΠΑ, ΕΕ, Κίνα», Καλτσώνης Δημήτρης/Βατικιώτης Λεωνίδας/Οικονόμου Ηρακλής/Στραβελάκης Νίκος, από τις εκδόσεις Τόπος
Οι φλόγες του πολέμου επεκτείνονται επικίνδυνα. Ήδη από πολλές πλευρές γίνεται λόγος για διολίσθηση προς τον Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι συγγραφείς θέτουν ερωτήματα για τις αιτίες, τον βαθμό του κινδύνου, τη φύση του ανταγωνισμού ΗΠΑ – Κίνας, το εξοπλιστικό πρόγραμμα της ΕΕ, την προϊούσα στρατιωτικοποίηση του διαστήματος. Και το βασικό: Πώς μπορεί να αποτραπεί η πορεία προς την καταστροφή που µας απειλεί;
- «Μουσείο, εκπαίδευση και κοινωνία», Στάθης Γκότσης, από τις εκδόσεις Τόπος
Το βιβλίο πλουτίζει τη συζήτηση για ένα δημοκρατικό, πλουραλιστικό και συμπεριληπτικό μουσείο, ένα ζωντανό και κοινωνικά χρήσιμο μουσείο. Ιδιάιτερα χρήσιμο για τους/τις εκπαιδευτικούς και τη σταθερή αγωνία να ζωντανέψουν το ενδιαφέρον των μαθητών/τριών
- «Μουσεία, τόποι (αυτο)αναφοράς και Παιδείας», Ειρήνη Γαβρηλάκη, από τις εκδόσεις 24 Γράμματα
Αποτελεί σύνθεση προσωπικής διαδρομής, θεωρητικού στοχασμού, αρχειακής καταγραφής και εφαρμοσμένης μουσειοπαιδαγωγικής πράξης. Πρόταση πώς οι μουσειακοί χώροι μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην εκπαιδευτική διαδικασία και στην καλλιέργεια μιας πολύπλευρης, κριτικής και δημοκρατικής παιδείας.
- «Ο έρως και το έθνος. Οι φυλές, οι θρησκείες και η δημοτική ποίηση της αγάπης», Παντελής Μπουκάλας, από τις εκδόσεις ΑΓΡΑ
Το ελληνικό δημοτικό τραγούδι δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ να περιορίσει ή να αποσιωπήσει την ποικιλία του πραγματικού βίου, όπου ο έρωτας είναι πιθανότατο να εκδηλωθεί αδιαφορώντας για τους άρρητους ή και ρητούς κανόνες της εθνικά και θρησκευτικά χρηστής συμπεριφοράς. Η παρρησία του δείχνει ότι έχει τη θέληση και την ικανότητα να αποπαγιδεύεται από τον πεζό δημώδη λόγο, που μοιάζει μονοκόμματος συγκρινόμενος μετο πολυφωνικό τραγούδι.
- «Η συμβολή των γυναικών στην Ελληνική επανάσταση», Ευγενία Κατούφα, από τις εκδόσεις Πολύγραφος press
Καθώς «η ιστορία είναι γραμμένη από άντρες για άντρες», ο ουσιαστικός ρόλος των γυναικών στον αγώνα της παλιγγενεσίας παραμένει ένα μεγάλο μυστικό. Εντυπωσιακά κρυμμένη παραμένει η πολεμική τους δράση, οι προσφορές και οι υπηρεσίες τους. Η Ευγενία Κατούφα, μέσα από τη δική της φεμινιστική ματιά, επιχειρεί να αναδείξει τις πράξεις εκείνες των γυναικών, που έδωσαν ώθηση, ουσιαστική βοήθεια και ηρωικά παραδείγματα στον αγώνα για απελευθέρωση από την τυραννία τεσσάρων αιώνων.
Καλό καλοκαίρι λοιπόν...
Μακάρι τα ενδιαφέροντα και η προσωπική αισθητική να ταιριάξουν με πολλούς και πολλές. Το σίγουρο είναι πως το καλοκαίρι είναι μια καλή ευκαιρία για μια πρώτη «μάχη»: Να φυγούμε από τις οθόνες των smartphones και να γυρίζουμε σελίδες βιβλίων. Καλή ανάγνωση...
(Ο Σπύρος Αλεξίου είναι ιστορικός και συγγραφέας - Το βιβλίο του «Προδομένο Μεσολόγγι» κυκλοφορεί στα βιβλιοπωλεία από τις εκδόσεις «ΤΟΠΟΣ»)
