Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει φέτος το καλοκαίρι, σε συμπαραγωγή με τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου, την παράσταση «ζ-η-θ, ο Ξένος». Μια επιστροφή στις πηγές: επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες της Οδύσσειας, σε μετάφραση Δημήτρη Μαρωνίτη και σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού, με την οποία συμμετέχει στο Φεστιβάλ Αθηνών Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2025.
Η παραγωγή θα κάνει πρεμιέρα στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, όπου θα παρουσιαστεί την Παρασκευή 11 & Σάββατο 12 Ιουλίου. Με υπέρτιτλους στα αγγλικά.
Μετά τη ΝΕΚΥΙΑ με το ιαπωνικό θέατρο ΝΟ το 2015 και τους Ιχνευτές του Σοφοκλή το 2021, παραστάσεις που θα μας μείνουν αξέχαστες, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός επανέρχεται με μια ακόμα αναπάντεχη δραματουργική πρόταση καθοδηγώντας μια επιστροφή στις πηγές. Μια επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες του έπους που αποκαλύπτει πώς αυτό το ατελεύτητο μυστήριο της προφορικής Αφήγησης (το βαθύ μυστήριο του θεάτρου) έχει τη δυνατότητα να μας εξακοντίζει συναρπαστικά «εκεί που η ιστορία ακόμα συμβαίνει».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
*Τα πρόσθετα αποσπάσματα στη δραματουργία της παράστασης από την Ιλιάδα είναι σε μετάφραση Δ. Ν Μαρωνίτη (Άγρα, 2012) ενώ για τα αποσπάσματα από την Αινειάδα του Βιργιλίου χρησιμοποιήθηκε η μετάφραση του Θεόδωρου Παπαγγελή (Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, 2018).
Επιπλέον, υπάρχουν θραύσματα από τον Κόιντο Σμυρναίο, και από το έργο του «Οι μεθ' Όμηρον λόγοι», μεταφρασμένα ειδικά για την παράσταση από τον Γιάννη Δούκα.
Σημείωμα σκηνοθέτη
Κείμενο για την εποχή του Χαλκού
«Ό,τι ζει στους κόλπους του Έπους έχει μορφή, προσωπική υπόσταση: τα άλογα μιλούν και προφητεύουν, τα ποτάμια αντιδρούν σαν έμψυχες οντότητες, η σύμπτωση προϋποθέτει θεϊκό χέρι.
Αν για τη σημερινή ευαισθησία η Αυγή είναι ένα φαινόμενο φυσικό, για τον Όμηρο είναι προσωποποιημένη εκδήλωση. ΄Ετσι, τη βλέπουμε να σηκώνεται από το κρεββάτι της… […]
Εδώ ο άνθρωπος, δεν έχει υποστεί ακόμα το εσωτερικό τσάκισμα που θα χωρίσει την υπόσταση του σε θνητή και αθάνατη, έλλογη και άλογη. Ζει και ενεργεί σαν αδιάσπαστη ενότητα, σαν ένα ψυχοσωματικό σύνολο (πρωτοφανές και αξεπέραστο για τον δυτικό πολιτισμό) χωρίς διχασμούς».
*Κωστής Παπαγιώργης, «Η ομηρική μάχη», εκδόσεις Καστανιώτης, Αθήνα, 1993, σ. 20-23
«Αλήθεια, τι θυμόμαστε απ’ το έπος;
Σε ποιον βαθμό εκείνη η Εποχή του Χαλκού - οι νόστοι και η πνευματικότητα, η ωμότητα και το ήθος της - θα μπορούσαν, ιδεατά, να συνομιλήσουν, να εγχύσουν κάποιου είδους φως στα δικά μας σημερινά σκιερά;
Κατά πόσον εκείνος, ο πολιτισμός της Αιδούς, η σχέση με τη Φύση, με τον θεό, το θείο και το θαύμα, η σχέση με τον ξένο - ή με εκείνο το βαθύ μυστήριο της φιλοξενίας - μπορεί να έχουν κάποιον λόγο σήμερα, πάνω στον δικό μας, πολιτισμό; Πάνω στις δικές μας σημερινές απορίες;
Μετά τη ΝΕΚΥΙΑ, εκείνη την επίσκεψη στη ραψωδία λ’ σε συνεργασία με το θέατρο ΝΟ της Ιαπωνίας, που παρουσιάστηκε στο Τόκυο πρώτα και μετά, για πρώτη φορά στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου - τώρα ακόμα μια επιστροφή στις πηγές...
Μια επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες του έπους και πώς, αυτό το ατελεύτητο μυστήριο της προφορικής Αφήγησης (το βαθύ μυστήριο του θεάτρου) έχει τη δυνατότητα να μας εξακοντίζει συναρπαστικά «εκεί, που η ιστορία ακόμα συμβαίνει».
Ένας ξένος και Οίος επιπλέον ονομάζεται από τον Όμηρο , δηλαδή μόνος - ένα ανθρώπινο ράκος μετά το ύστατο ναυάγιο του, συντετριμμένο μετά την άνιση πάλη του με το πέλαγος, πεταμένο σε μιαν ακτή … (Αλήθεια, μας θυμίζει τίποτα από το σήμερα αυτή η εικόνα; Την έχει πάρει - έστω ξώφαλτσα - το μάτι μας πουθενά στον σύγχρονο κόσμο που μας περιβρέχει;)
Εδώ, σε μια ξένη ακτή που δεν διάλεξε, του ορίστηκε να αναζητήσει και να ξαναβρεί το σώμα, το πρόσωπο και το όνομά του.
Για 1263 στίχους παραμένει άγνωστος, απρόσωπος, ξένος, και μόνο μετά το πρώτο του δάκρυ - και το μετέπειτα γοερό κλάμα - αρχίζει μια διαδρομή «αναγνώρισης». Προσπαθώντας να τον τιμήσουν, (σε έναν ξένο πάντα υπαινίσσεται η θεότητα), να διασκεδάσουν τις οδύνες του με Ωδές από ιστορίες ηρώων και θεών, δεν γνωρίζουν ότι τραγουδούν τη ζωή του … Κι όταν μέσα από την αξιοπρέπεια των δακρύων ζητά να επιτρέψουν σε εκείνον, έναν ξένο, να συνεχίσει ο ίδιος την ιστορία - μπαίνοντας, δραματικό πρόσωπο πια / είδωλο, στο θέατρο της ζωής του - η «αναγνώριση» δεν θα αργήσει να επιτελεσθεί.
Χάρη σε μια μοναδικής δραματουργικής έμπνευσης ίντριγκα του ποιητή της οδύσσειας, (μοναδική σχεδόν στο παγκόσμιο ρεπερτόριο), τα δάκρυα τον έκαναν θεατή, αφηγητή Ραψωδό, ποιητή - της ίδιας του της ζωής . Μαζί με την «αναγνώριση» ανακτά και το όνομα του…
[Υπάρχει μια απλή και θεμελιώδης, ζωτική επιθυμία που χαρακτηρίζει τη ζωή του ανθρώπου: Να ταξιδέψει, από ένα σημείο Α σε ένα σημείο Β. Ως οδύσσεια - είτε εξωτερικής είτε εσωτερικής γεωγραφίας, (αναρίθμητες και οι περιπτώσεις εσωτερικής οδύσσειας για τους θνητούς) - θα μπορούσε ανεπιφύλακτα να ονομασθεί κάθε ανεπιδίωκτη περιπλοκή ή περιπέτεια αυτής της διαδρομής, προσδιοριζόμενη από ακούσιες, ανεπιθύμητες, απρόοπτες αποκλίσεις του δρόμου. Και είναι δύσκολο να υπάρξει θνητός που να μην έχει βρεθεί - έστω κατ’ αναλογίαν - σε μία τουλάχιστον τοποθεσία/συνθήκη στη ζωή του που να τον προσδιορίζει ως ξένο.
Μπορεί άραγε η συμπάθεια - αυτή με την οποία γενναιόδωρα μπορεί να μας ελεήσει η σκηνική εμπειρία του έπους - να λειτουργήσει σαν μια τρυφερή αφή, μια κατανόηση για το δράμα του «Άλλου»; Τη δυσχερή θέση του ξένου, όπου - όπως διακαώς μας διδάσκει η Ιστορία - τίποτα δεν διασφαλίζει πως ο οποιοσδήποτε από εμάς, δεν θα βρεθεί σε ανάλογη θέση σε μια επόμενη, απότομη στροφή της;]
Το έπος, το έπος μας έμαθε να αναπνέουμε.
Μιχαήλ Μαρμαρινός»
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Μετάφραση: Δημήτρης Μαρωνίτης
Σκηνοθεσία: Μιχαήλ Μαρμαρινός
Δραματουργική επεξεργασία: Ελένη Μολέσκη-Μιχαήλ Μαρμαρινός
Σκηνογραφία: Γιώργος Σαπουντζής
Σχεδιασμός κοστουμιών: Ελευθερία Αράπογλου
Μουσική σύνθεση: Άντης Σκορδής
Χορογραφία: Gloria Dorliguzzo
Σχεδιασμός φωτισμού: Ελευθερία Ντεκώ
Μάσκες: Μάρθα Φωκά
Α΄ βοηθός σκηνοθέτη: Ελένη Μολέσκη
Β΄ βοηθός σκηνοθέτη: Αλεξία Παραμύθα
Βοηθός σκηνογράφου: Kατερίνα Ζυρπιάδου
Βοηθός ενδυματολόγου: Ερνέστα Χατζηλεμονίδου
Βοηθός χορογράφου: Στέλλα Μαστοροστέριου
Βοηθοί φωτισμού: Νάσια Λάζου, Σωτήρης Ρουμελιώτης
Μουσική διδασκαλία: Παναγιώτης Μπάρλας
Συνεργάτης από πλευράς ΚΘΒΕ για σκηνικά και κοστούμια: Δανάη Πανά
Oργάνωση παραγωγής: Εύα Κουμανδράκη
Φωτογραφίες: Mike Rafail (That Long Black Cloud)
ο ξένος και εμείς
ξένος: Χάρης Φραγκούλης
εμείς/Φαίακες: Γαλάτεια Αγγέλη, Κλέλια Ανδριολάτου, Γιάννης Βάρσος, Νικόλας Γραμματικόπουλος, Ηλέκτρα Γωνιάδου, Λένια Ζαφειροπούλου, Νεκτάριος Θεοδώρου, Νίκος Καπέλιος, Κωστής Καπελλίδης, Νίκος Κουκάς, Τίτος Μακρυγιάννης, Ερατώ Μαρία Μανδαλενάκη, Χριστίνα Μπακαστάθη, Κλειώ- Δανάη Οθωναίου, Χρήστος Παπαδημητρίου, Στέλλα Παπανικολάου, Φωτεινή Τιμοθέου, Γιάννης Τομάζος, Έλενα Τοπαλίδου, Χάρης Φραγκούλης, Γιάννης Χαρίσης
Μουσικοί επί σκηνής-τσέλο: Εύη Καζαντζή, Άλμπα Λυμτσιούλη, Αλίκη Μάρδα
Πρεμιέρα: Επίδαυρος, Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου
Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου 2025
Παρασκευή 11 & Σάββατο 12 Ιουλίου
Θεσσαλονίκη, Θέατρο Δάσους
Σάββατο 30 & Κυριακή 31 Αυγούστου
Εισιτήρια
«ζ-η-θ, ο ξένος»-ΑΡΧΑΙΟ ΘΕΑΤΡΟ ΕΠΙΔΑΥΡΟΥ
Παρασκευή 11 & Σάββατο 12/07, στις 21.00
Διακεκριμένη Ζώνη: 55€
Α΄ Ζώνη: 50€
Β΄ Ζώνη: 30€
Β΄ Ζώνη: Μαθητικό έως 18 ετών: 13€, Άνω των 65 ετών: 22€, Ομαδικό εισιτήριο:22€
Άνω Διάζωμα: 25€, 20 €, 15€ {Περιορισμένης Ορατότητας: 10€, Νεανικό (έως 28 ετών), για πολύτεκνους (γονείς και παιδιά): Μείωση 20% επί της αρχικής τιμής, Ομαδικό εισιτήριο: 15€}
ΑΜΕΑ: 5€, Άνεργοι: 5€ (Στο Άνω Διάζωμα με την επίδειξη της σχετικής κάρτας)
Δημότες Λυγουριού: Άνω Διάζωμα (Παρασκευή 11/07): 5€
Ατέλειες ΣΕΗ & θεατρολόγων: Άνω Διάζωμα
*Η προβλεπόμενη έκπτωση του μαθητικού εισιτηρίου στη Β΄Ζώνη καθώς και του νεανικού εισιτηρίου στο Άνω Διάζωμα ισχύει και για τις πολύτεκνες οικογένειες (γονείς και παιδιά)
Εκπτωτικό πακέτο εισιτηρίων:
Αγορά τεσσάρων εισιτηρίων (ανά παράσταση) στην τιμή των τριών εκτός διακεκριμένης και Α’ Ζώνης. Ισχύουν μόνο για Παρασκευή
Δυνατότητα μεταφοράς με λεωφορείο προς και από την Επίδαυρο
Οι θεατές που θέλουν να παρακολουθήσουν την παράσταση «ζ- η- θ, ο Ξένος». Μια επιστροφή στις πηγές: επίσκεψη σε τρεις ραψωδίες της Οδύσσειας, που θα παρουσιαστεί, στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου στις 11 & 12 Ιουλίου, μπορούν να εξασφαλίσουν τη μεταφορά τους προς και από την Επίδαυρο με εισιτήριο που κοστίζει 19,5 €.
Η αγορά εισιτηρίων μεταφοράς γίνεται μέσω του site more και τη σελίδα της παράστασης
Η κράτηση του εισιτηρίου λεωφορείου μπορεί να γίνεται μέχρι την μέρα της παράστασης 3 ώρες πριν, δηλαδή στις 14:00.
Τα λεωφορεία θα αναχωρούν τις ημέρες των παραστάσεων στις 17.00 από το μετρό του Ελαιώνα.
H επιστροφή γίνεται 30' λεπτά μετά το τέλος της παράστασης. Τα λεωφορεία επιστρέφουν στην Αθήνα και σταματούν στο μετρό Συντάγματος και Ελαιώνα.
Σημαντική σημείωση: Τα εισιτήρια για τη μεταφορά αγοράζονται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ μέσω διαδικτύου και όχι από τα φυσικά σημεία πώλησης του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου.
