Εντός του 2027 θα κληθεί η κυβέρνηση να αναμορφώσει τις κλίμακες της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) μετά την εισήγηση του Ελεγκτικού Συνεδρίου που ουσιαστικά θέτει υπό αμφισβήτηση τη συνταγματικότητα του υφιστάμενου συστήματος κρατήσεων, καθώς εντοπίζει παραβιάσεις τόσο της αρχής της ισότητας όσο και της αρχής της αναλογικότητας. Σύμφωνα με πληροφορίες του Dnews η απόφαση αναμένεται να δημοσιοποιηθεί τέλος Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου του 2027 και θα περιλαμβάνει δυο βασικά σημεία: αναδρομικά μόνο σε όσους έχουν προσφύγει και η εισφορά θα πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ (1.468 ευρώ για το 2026) και όχι στο σύνολο του ποσού, όπως συμβαίνει σήμερα.
Όπως εξηγεί ο καθηγητής και πρόεδρος της ΕΝΥΠΕΚΚ Αλ. Μητρόπουλος «η σημερινή κυβέρνηση, αντί να καταργήσει το άδικο αυτό «χαράτσι» τής πρωτομνημονιακής περιόδου, επαναθέσπισε και θωράκισε τη φορο-εισφορά τής ΕΑΣ με τον ν. 5162/2024 (ΦΕΚ Α 198). Η κυβέρνηση της ΝΔ αγνόησε το πάγιο αίτημα όλων των συνταξιούχων για την κατάργησή της, αφού πρόκειται για τον σκληρότερο φόρο επί των συντάξεων που έχει επιβληθεί μέχρι σήμερα στην Ευρώπη.
Η εισήγηση, η οποία συζητήθηκε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θέτει ουσιαστικά υπό αμφισβήτηση τη συνταγματικότητα του υφιστάμενου συστήματος κρατήσεων, καθώς εντοπίζει παραβιάσεις τόσο της αρχής της ισότητας όσο και της αρχής της αναλογικότητας. Εφόσον υιοθετηθεί από το Δικαστήριο, θα ανοίξει ο δρόμος για αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της ΕΑΣ, με σημαντική ελάφρυνση για τους συνταξιούχους που έχουν κύρια σύνταξη ή άθροισμα κύριων συντάξεων πάνω από το όριο απαλλαγής.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Αναδρομικά μόνο για όσους έχουν καταθέσει αγωγές
Το πλέον κρίσιμο στοιχείο για τους συνταξιούχους αφορά την επιστροφή των χρημάτων που έχουν παρακρατηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Συγκεκριμένα, τονίστηκε ότι οι επιστροφές θα πρέπει να περιοριστούν στους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη, προκειμένου να αποφευχθεί μεγάλη δημοσιονομική επιβάρυνση για τα ασφαλιστικά Ταμεία.
Η θέση αυτή δημιουργεί δύο διαφορετικές κατηγορίες συνταξιούχων: από τη μία εκείνους που έχουν καταθέσει αγωγές και διεκδικούν δικαστικά την επιστροφή των χρημάτων τους και από την άλλη όσους δεν έχουν κινηθεί δικαστικά.
Επομένως, δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη η καταβολή αναδρομικών στο σύνολο των 440.000 συνταξιούχων που πληρώνουν ΕΑΣ. Το ζήτημα του χρονικού εύρους και των δικαιούχων των επιστροφών θα κριθεί από το περιεχόμενο της απόφασης και το εύρος της δικαστικής προστασίας που θα αναγνωριστεί.
Στο επίκεντρο ο μη κλιμακωτός υπολογισμός της ΕΑΣ
Παράλληλα σημειώθηκε ότι όταν η σύνταξη υπερβαίνει το όριο ενός κλιμακίου, η αυξημένη κράτηση επιβάλλεται σε ολόκληρο το ποσό και όχι μόνο στο υπερβάλλον τμήμα.
Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 2.000 ευρώ επιβαρύνεται με συντελεστή 6% στο σύνολο της σύνταξης, δηλαδή με 120 ευρώ τον μήνα. Με βάση τη λογική της προσφυγής, ο συντελεστής θα έπρεπε να εφαρμόζεται μόνο στη διαφορά των 532 ευρώ πάνω από το όριο των 1.468 ευρώ.
Η διαφορά αυτή αποτελεί τον πυρήνα της δικαστικής διεκδίκησης, καθώς η εφαρμογή του συντελεστή στο σύνολο της σύνταξης δημιουργεί σημαντικά μεγαλύτερη επιβάρυνση.
Επισημάνθηκε λοιπόν ότι οι οικονομικές απώλειες των συνταξιούχων είναι σημαντικές και ότι ο μη κλιμακωτός υπολογισμός της ΕΑΣ, χωρίς εξαίρεση του ποσού μέχρι το κατώφλι κάθε κλιμακίου, δημιουργεί ζήτημα συνταγματικότητας.
Ποιοι συνταξιούχοι έχουν τις μεγαλύτερες απώλειες
Οι μεγαλύτερες επιβαρύνσεις εντοπίζονται κυρίως σε δύο κατηγορίες συνταξιούχων:
- Σε όσους λαμβάνουν κύριες συντάξεις από 1.784 έως 2.080 ευρώ, καθώς ο συντελεστής της ΕΑΣ αυξάνεται από 3% σε 6%.
- Σε όσους λαμβάνουν υψηλές συντάξεις άνω των 2.200 ευρώ ή έχουν άθροισμα κύριων συντάξεων που ξεπερνά τα 3.500 ευρώ.
Στη δεύτερη κατηγορία οι μηνιαίες κρατήσεις μπορούν να ξεκινούν από 220 ευρώ και να φθάνουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, ανάλογα με το ύψος των συντάξεων και τον εφαρμοζόμενο συντελεστή.
Τι αλλάζει στα κλιμάκια το 2027
Μέχρι να αποσαφηνιστούν οι συνέπειες της δικαστικής απόφασης, το υφιστάμενο σύστημα εξακολουθεί να εφαρμόζεται. Για το 2027 προβλέπεται τιμαριθμοποίηση των ορίων των κλιμακίων κατά 2,8%, ώστε οι ετήσιες αυξήσεις των συντάξεων να μην οδηγούν αυτομάτως σε μετάβαση σε υψηλότερο συντελεστή ΕΑΣ.
Έτσι, το πρώτο κλιμάκιο με συντελεστή 3% θα ξεκινά από τα 1.509,11 ευρώ, ενώ το όριο για τον συντελεστή 6% θα διαμορφωθεί στα 1.832,49 ευρώ. Το ανώτατο κλιμάκιο του 14% θα ξεκινά από τα 3.772,78 ευρώ.
Η τιμαριθμοποίηση, πάντως, δεν συνιστά κατάργηση της ΕΑΣ ούτε αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της. Απλώς αποτρέπει την αυτόματη μετάβαση σε υψηλότερο συντελεστή λόγω των ετήσιων αυξήσεων των συντάξεων.
Η καθαρογραφή της απόφασης στα τέλη Φεβρουαρίου με αρχές Μαρτίου 2027 αποτελεί το μεγάλο ορόσημο για τους συνταξιούχους που επιβαρύνονται με την ΕΑΣ.
Από το περιεχόμενο της απόφασης θα εξαρτηθεί εάν θα υπάρξει αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς, με ελάφρυνση στις μηνιαίες κρατήσεις, αλλά και ποιο θα είναι το εύρος των αναδρομικών επιστροφών.
Για όσους έχουν ήδη καταθέσει αγωγές, η δικαστική εξέλιξη μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τις διεκδικήσεις τους. Αντίθετα, για όσους δεν έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη, δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κατοχυρωμένη προσδοκία επιστροφής χρημάτων.
