Το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα της 28ης Φεβρουαρίου 2023 αντιμετωπίστηκε από τις Αρχές με βάση την 4η έκδοση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρωπίνων Απωλειών. Η 30ή Δεκεμβρίου 2022 υπήρξε η ημερομηνία έναρξης ισχύος της 4ης έκδοσης.
Οι ιατροδικαστικές εξετάσεις στις σορούς των θυμάτων έγιναν με βάση το συγκεκριμένο Σχέδιο. Το επιχειρησιακό σκέλος, ωστόσο, του σχεδίου ήταν και παραμένει απόρρητο. Μάλιστα, σύμφωνα με τις εξηγήσεις των τριών Λαρισαίων ιατροδικαστών, οι ίδιοι δεν περιλαμβάνονταν στους αποδέκτες αυτού του απόρρητου σχεδίου. «Από την πρώτη στιγμή ενεργοποιήθηκε από τον Γενικό Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας το Ειδικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρωπίνων Απωλειών». Η παραπάνω δήλωση περιλαμβάνεται αυτολεξεί στο με ημερομηνία 01 Μαρτίου 2023 Δελτίο Τύπου Πυροσβεστικού Σώματος που εκδόθηκε σε συνέχεια της έκτακτης ενημέρωσης από τους Εκπροσώπους Τύπου Π.Σ. & ΕΛ.ΑΣ.
Επικεφαλής στο Γενικό Νοσοκομείο της Λάρισας, όπου έγιναν οι ταυτοποιήσεις των σορών, ήταν ο διοικητής ενδεκαμελούς ομάδας της Εθνικής Ομάδας Αντιμετώπισης Θυμάτων Καταστροφών (ΕΟΑΘΥΚ). Ο διοικητής της Ομάδας, στην κατάθεσή του στην Εισαγγελία Εφετών, τόσο τον Νοέμβριο του 2024 όσο και σε συμπληρωματική κατάθεση στον Εφέτη Ανακριτή τον Ιούνιο του 2025, επικαλέστηκε τα διεθνή πρωτόκολλα της INTERPOL για τη διαχείριση του πολύνεκρου δυστυχήματος.
Την ίδια ώρα, βέβαια, δεν έγινε ούτε καν χαρτογράφηση του χώρου του δυστυχήματος, παρότι η INTERPOL DVI (Disaster Victim Indentification Guide) το προβλέπει σαφώς. Δεν έγιναν, επίσης, ούτε τοξικολογικές εξετάσεις στις σορούς των θυμάτων. Οι ιατροδικαστές της Λάρισας ισχυρίστηκαν στις έγγραφες εξηγήσεις τους το 2024 πως οι τοξικολογικές εξετάσεις δεν θα εισέφεραν οτιδήποτε στην υπόθεση. Αυτή, όμως, ήταν μια απόφαση που έλαβαν μόνοι τους ή καθ’ υπόδειξη των εμπλεκομένων στο απόρρητο σχέδιο; Και ποιοι ήταν αυτοί;
Προανάκριση
Αμέσως μετά το δυστύχημα, η πρώτη Αρχή που φτάνει επί τόπου είναι η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Προφανώς λόγω της έκρηξης και της φωτιάς. Την προανάκριση αναλαμβάνει η Πυροσβεστική Υπηρεσία. Άλλωστε, οι δύο πρώτες Συντονιστικές Ομάδες Πολιτικής Προστασίας (στις 2:30 και στις 4:30 τα ξημερώματα της 1ης Μαρτίου) συγκαλούνται με πρωτοβουλία του τότε διοικητή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Αργότερα, όμως, ως προανακριτική αρχή εμφανίζεται το Αστυνομικό Τμήμα Τεμπών, για να καταλήξει η προανάκριση της υπόθεσης τελικά στα χέρια της Τροχαίας. Είναι, όμως, αυτή η αλλαγή σύμφωνη με τα πρωτόκολλα της INTERPOL; Αν δεν είναι, ποιος ή ποιοι και γιατί αποφασίζουν ότι το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως τροχαίο;
Ιατροδικαστές
Τις πρώτες πρωινές ώρες μετά το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα και ενώ έχει τεθεί σε ισχύ το Γενικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών, με την επωνυμία «Ξενοκράτης», φτάνουν στο Γενικό Νοσοκομείο οι τρεις Λαρισαίοι ιατροδικαστές. Λειτουργούν, σύμφωνα με όσα οι ίδιοι δήλωσαν στις έγγραφες εξηγήσεις τους στην Εισαγγελία Εφετών, υπό τις γενικές οδηγίες της Ομάδας Αντιμετώπισης Θυμάτων Καταστροφών. Μάλιστα, σε δηλώσεις της στον Τύπο, η προϊσταμένη της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας Λάρισας, λίγες μέρες μετά το δυστύχημα, μιλάει για μια «καλά οργανωμένη ομάδα». Αυτή η ομάδα αναλαμβάνει την ταυτοποίηση των σορών και οι ιατροδικαστές εξετάζουν τις σορούς για να εντοπίσουν την αιτία θανάτου. Και οι τρεις ιατροδικαστές επισημαίνουν ότι δεν προχώρησαν σε τοξικολογικές εξετάσεις, καθώς κρίθηκε (;) ότι δεν θα εισέφεραν στην υπόθεση του δυστυχήματος.
Ωστόσο, στη συμπληρωματική κατάθεση στον Εφέτη Ανακριτή τον Ιούνιο του 2025, ο διοικητής της ΟΑΘΥΚ κάνει λόγο για τοξικολογικές εξετάσεις. Συγκεκριμένα, κατέθεσε ότι «…Εν συνεχεία, μέχρι περίπου και την τέταρτη μέρα, ανευρίσκονταν σωροί και ανθρώπινα υπολείμματα και, ήδη από την πρώτη μέρα μέχρι και την τελευταία μέρα δράσης της ομάδας, σε συνεργασία με τους ιατροδικαστές και την Τροχαία Λάρισας, διενεργήθηκαν οι απαραίτητες ενέργειες στο νεκροτομείο, νεκροψίας, νεκροτομής, λήψης δειγμάτων βιολογικού υλικού και αποστολή αυτών στα εγκληματολογικά εργαστήρια τόσο για την ταυτοποίηση των νεκρών όσο και για την περαιτέρω αξιοποίηση αυτών από την προανακριτική αρχή (τοξικολογικές εξετάσεις)».
Αβίαστα, συνεπώς, προκύπτει το ερώτημα: ποιος λέει αλήθεια και ποιος ψέματα; Έγιναν ή όχι τοξικολογικές εξετάσεις; Και, αν διενεργήθηκαν, σε ποιους έγιναν και γιατί δεν παραδόθηκαν τα αποτελέσματά τους;
Οι εξηγήσεις των «3»
Τα μέλη της ΟΑΘΥΚ έμειναν, σύμφωνα με όσα κατέθεσε ο διοικητής, έντεκα (11) ημέρες στη Λάρισα, μετά το δυστύχημα. Από τις πρώτες πρωινές ώρες, ωστόσο, στην Ιατροδικαστική Υπηρεσία Λάρισας φτάνει και ο προϊστάμενος των Ιατροδικαστικών Υπηρεσιών όλης της χώρας, κ. Ν. Καρακούκης. Επίσης, φτάνουν άλλοι δύο ιατροδικαστές από τη Θεσσαλονίκη, ενώ τον κ. Καρακούκη συνοδεύουν και δύο συνάδελφοί του από την Αθήνα. Στο πλαίσιο, ωστόσο, της δικογραφίας, που αρχειοθετήθηκε προσωρινά από την Εισαγγελία Εφετών, καταθέτουν μόνο οι τρεις Λαρισαίοι. Για ποιο λόγο δεν κρίθηκε σκόπιμο να δώσουν τις δικές τους εξηγήσεις όλα τα μέλη του κλιμακίου των ιατροδικαστών; Ο προϊστάμενος των ιατροδικαστικών υπηρεσιών γνώριζε για το απόρρητο σχέδιο ή και αυτός δεν ήταν στους αποδέκτες του σχεδίου;
Το Γενικό Σχέδιο Διαχείρισης Ανθρωπίνων Απωλειών
Η 4η έκδοση του Ειδικού Σχεδίου Διαχείρισης Ανθρώπινων Απωλειών καταρτίστηκε στο πλαίσιο εφαρμογής της Υπουργικής Απόφασης 1299/7-4-2003. Αφορά στη διαχείριση συμβάντων με πολυάριθμούς θανόντες. Στο πλαίσιο εφαρμογής του εν λόγω σχεδίου, το οποίο έχει ημερομηνία έγκρισης την 30ή Δεκεμβρίου 2022, εμπλέκονται οι κατά τόπους αρμόδιες προανακριτικές αρχές (Αστυνομία, Πυροσβεστική στην περίπτωση του συγκεκριμένου δυστυχήματος).
Το Επιχειρησιακό Σχέδιο Οργάνωσης και Λειτουργίας της Ομάδας Αναγνώρισης Θυμάτων Καταστροφών είναι εμπιστευτικό και δεν περιλαμβάνεται στην έγκριση της 4ης έκδοσης του Σχεδίου. Η συγκεκριμένη 4η έκδοση φέρει την υπογραφή του τότε Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, κ. Παπαγεωργίου, ο οποίος είναι κατηγορούμενος για την υπόθεση του μπαζώματος του τόπου του δυστυχήματος. Μπορεί να ήταν δηλαδή μέρος του συνολικού «απόρρητου» σχεδίου και το μπάζωμα;
Στην 4η έκδοση του Σχεδίου γίνεται σαφής αναφορά στις αρμοδιότητες των ιατροδικαστικών υπηρεσιών. Για την ακρίβεια, ο αρμόδιος ιατροδικαστής, που βρίσκεται στο σημείο του συμβάντος, μετά από αίτημα της Αρμόδιας Προανακριτικής Αρχής συνεργάζεται με την αρμόδια κατά τόπο προανακριτική αρχή για την καταγραφή των θανόντων, του προσδιορισμού του χώρου συγκέντρωσής τους και επιλαμβάνεται των ιατροδικαστικών ενεργειών. Η προϊσταμένη πάντως της ιατροδικαστικής υπηρεσίας Λάρισας, σε δηλώσεις της έξω από το νοσοκομείο νωρίς το πρωί της 1ης Μαρτίου, είχε πει ότι με εντολή του υπουργείου Δικαιοσύνης βρισκόταν κλιμάκιο ιατροδικαστών από την Αθήνα με επικεφαλής τον κ. Καρακούκη.
Γιατί κρίθηκε αχρείαστη η Anubis
Ένα ακόμη σημαντικό ερώτημα σχετίζεται με την ομάδα Anubis. Είναι η ειδική ομάδα με τους εκπαιδευμένους σκύλους, οι οποίοι μπορούν να εντοπίσουν νεκρούς ακόμη και 15 χρόνια μετά.
H ύπαρξη απόρρητων σχεδίων («Ξενοκράτης» ή «Πανδώρα») αντιμετώπισής του δυστυχήματος είναι γεγονός που μπορεί να εξηγήσει την άρνηση των αρχών στην Anubis Coldcase K9 Team να βοηθήσει τις πρώτες ώρες μετά τη σύγκρουση, με υπηρεσίες, μάλιστα, που αποδείχθηκαν πολύτιμες εννέα μήνες μετά; Όπως δήλωσε δημόσια ο νόμιμος εκπρόσωπος της ομάδας, κ. Βαγγέλης Αλεξανδρής, έθεσαν αφιλοκερδώς τις υπηρεσίες τους, από τις πρώτες ώρες της τραγωδίας, εγγράφως, στη διάθεση των αρχών, της πολιτικής προστασίας και πυροσβεστικής, πλην όμως ο εκπρόσωπος της πυροσβεστικής απάντησε ότι η παρουσία τους «θα επιβαρύνει το σημείο στο οποίο εξάλλου άρχισε η διαδικασία αποκάθαρσης».
«Τα δείγματα αίματος δεν είναι απόβλητα…»
Άλλες πληροφορίες πάντως αναφέρουν πως στην υπόθεση των Τεμπών εφαρμόστηκαν τα πρωτόκολλα covid, τα οποία όμως είχαν σταματήσει να ισχύουν από τον Μάϊο του 2023. Επιπλέον, ουδέποτε αφορούσαν τις ιατροδικαστικές υπηρεσίες, αφού οι ιατροδικαστικές εξετάσεις γίνονταν σε όλες τις άλλες υποθέσεις.
Σε κάθε περίπτωση πάντως, όπως τόνιζαν ανώτερες δικαστικές πηγές, δεν ήταν δυνατό να καταστραφούν τα βιολογικά δείγματα που φυλάσσονται από την ιατροδικαστική υπηρεσία ως πειστήρια όσο απαιτεί η αποδεικτική διαδικασία. «Τα δείγματα αίματος δεν είναι απόβλητα για να καταστραφούν», τονίζουν δικαστικές πηγές και προσθέτουν ότι «δεν είναι δυνατό να λαμβάνεται μια τέτοια απόφαση χωρίς προηγούμενη όχληση της υπηρεσίας που φυλάσσει τα δείγματα και μάλιστα αναιτιολόγητα, χωρίς να αναφέρονται σαφώς οι λόγοι που επιβάλλουν την καταστροφή τους».
