Από την Ιταλία έως την Ελλάδα και την Πορτογαλία, η χρήση φαρμάκων GLP-1 εκτός των ενδείξεων, όπως το Ozempic και το Mounjaro, με στόχο την απώλεια βάρους δημιουργεί μια ακμάζουσα ιδιωτική αγορά και ένα διαρκές δίλημμα δημόσιας υγείας.
Οι συγκεκριμένες ενέσεις αρχικά αναπτύχθηκαν για τη θεραπεία του διαβήτη τύπου 2, ωστόσο τροφοδοτούν μια βιομηχανία απώλειας βάρους πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, ωθούμενη από την ιδιωτική ζήτηση, τη διαφημιστική εκστρατεία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα κανονιστικά κενά.
Η νέα «υστερία για απώλεια βάρους» ξεκίνησε στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι τιμές των φαρμάκων παραμένουν οι υψηλότερες, ωστόσο πολλοί είναι πρόθυμοι να πληρώνουν 1.300 δολάρια κάθε μήνα, χωρίς ασφαλιστική κάλυψη.
Η Ευρώπη δεν ξέφυγε από αυτή την τάση - όχι μόνο από άτομα με ιατρικές παθήσεις και παχυσαρκία, αλλά και όσους επιθυμούν να αποκτήσουν ένα σώμα έτοιμο... για την παραλία.
Ωστόσο, ποιο τίμημα πληρώνουν οι Ευρωπαίοι για το σώμα των ονείρων τους;
Ελλάδα: Αυξανόμενη ζήτηση, αυστηροί κανόνες
Η τάση είναι έντονη και στην Ελλάδα, όπου η χρήση φαρμάκων κατά της παχυσαρκίας αυξήθηκε κατά 82,5% το 2024, με συνολικές δαπάνες 93 εκατομμυρίων ευρώ. Η δημοτικότητα του Ozempic έχει εκτοξευθεί, ενώ από τον Νοέμβριο του 2024 εισήχθη στην αγορά και το Mounjaro.
Ωστόσο, οι κανόνες στην Ελλάδα παραμένουν από τους αυστηρότερους στην Ευρώπη. Η συνταγογράφηση αυτών των φαρμάκων για περιστατικά παχυσαρκίας τεχνικά απαγορεύεται, εκτός από περιπτώσεις που κινδυνεύει η ζωή κάποιου. Οι γιατροί πρέπει να αποδείξουν τη διάγνωση του διαβήτη για να τα συνταγογραφήσουν, καθιστώντας σχεδόν αδύνατες τις νόμιμες συνταγές για απώλεια βάρους.
Όμως, αυτή η κανονιστική ακαμψία δεν έχει επιβραδύνει τη... φρενίτιδα. Οι πωλήσεις του Mounjaro φτάνουν τις 12.000 μονάδες τον μήνα και οι μειώσεις τιμών -όπως η πτώση κατά 23% που ανακοίνωσε η Pharmaserve-Lilly τον Φεβρουάριο- αναμένεται να επιταχύνουν τη χρήση του φαρμάκου, είτε νόμιμα είτε όχι.
Ιταλία: Δεκαπλάσια αύξηση
Η ιδιωτική αγορά φαρμάκων GLP-1 στην Ιταλία σημείωσε έκρηξη το 2024, φτάνοντας το εκπληκτικό ποσό των 26 δισεκατομμυρίων ευρώ σε δαπάνες για φάρμακα κατά της παχυσαρκίας, μια υπερδεκαπλάσια αύξηση σε σύγκριση με το 2020. Σύμφωνα με το Pharma Data Factory (PDF), οι ιδιωτικές δαπάνες για φάρμακα GLP-1 διπλασιάστηκαν από 52 εκατομμύρια ευρώ το 2023 σε πάνω από 115 εκατομμύρια ευρώ το 2024.
Δεδομένου ότι το κόστος αυτών των φαρμάκων μέχρι στιγμής δεν καλύπτεται από το εθνικό σύστημα υγείας της Ιταλίας, το μεγαλύτερο μέρος των δαπανών προέρχεταιαπό τις τσέπες των ασθενών.
Υπάρχει, ωστόσο, μία εξέλιξη σε επίπεδο πολιτικής. Ο πρόσφατος νόμος αριθ. 741, ο οποίος αναγνωρίζει την παχυσαρκία ως χρόνια ασθένεια, μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μελλοντική αποζημίωση.
Πορτογαλία: Ελλείψεις αποθεμάτων
Στην Πορτογαλία, μόνο κατά τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2025, δαπανήθηκαν σχεδόν 20 εκατομμύρια ευρώ σε ενέσιμα σκευάσματα με βάση το GLP-1, όπως η τιρζεπατίδη (Mounjaro) και η σεμαγλουτίδη (Wegovy) - και τα δύο έχουν εγκριθεί επίσημα για τη θεραπεία της παχυσαρκίας.
Μόλις σε δύο μήνες του 2024, πωλήθηκαν πάνω από 10.000 μονάδες τιρζεπατίδης, ενώ το Wegovy, που κυκλοφόρησε τον Απρίλιο του 2025, έχει συγκεντρώσει πωλήσεις 6.800 μονάδων σε έναν μόνο μήνα. Με κάθε ένεση Wegovy να κοστίζει 244,80 ευρώ, η τάση δεν δείχνει σημάδια επιβράδυνσης.
Το Ozempic, αν και δεν έχει εγκριθεί επίσημα για την απώλεια βάρους, συνεχίζει να χρησιμοποιείται ευρέως. Η δημοτικότητά του έχει οδηγήσει σε ελλείψεις αποθεμάτων στα φαρμακεία και έχει αναγκάσει την εθνική αρχή φαρμάκων να ξεκινήσει ελέγχους κυκλωμάτων, σε συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων.
Η αποζημίωση παραμένει ένα σημείο τριβής. Παρά το αυξανόμενο ενδιαφέρον και την εκτεταμένη χρήση, η Πορτογαλία εξακολουθεί να μην επιδοτεί τα ενέσιμα φάρμακα κατά της παχυσαρκίας και το κόστος επιβαρύνει τους καταναλωτές - πολλοί παρακινούνται από την κουλτούρα των influencers και τις «μεταμορφώσεις» διάσημων.
Ισπανία: Αύξηση 65%
Η ισπανική φαρμακευτική αγορά είδε τον κύκλο εργασιών για φάρμακα απώλειας βάρους να ξεπερνά τα 484 εκατομμύρια ευρώ το 2024 - αύξηση 65%, από 293 εκατομμύρια ευρώ το 2023. Οι μονάδες που πωλήθηκαν αυξήθηκαν από 3,2 εκατομμύρια σε 4,8 εκατομμύρια, αντανακλώντας αύξηση άνω του 50% σε όγκο.
Ωστόσο, παρά την αύξηση αυτή, η Διυπουργική Επιτροπή Τιμών Φαρμάκων και Προϊόντων Υγείας δεν παρακολουθεί τις δαπάνες ειδικά για φάρμακα κατά της παχυσαρκίας. Αυτό που είναι γνωστό: Η συνολική λιανική δαπάνη φαρμάκων στην Ισπανία ανέρχεται σε 412 ευρώ κατά κεφαλήν, 21% κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ (500 ευρώ), σύμφωνα με την Έκθεση Φαρμακευτικών Δαπανών του 2024.
Στην Ισπανία, το κράτος καλύπτει το κόστος των φαρμάκων και αυτά για την παχυσαρκία πρέπει να συνταγογραφούνται από ειδικούς. Αυτό το κανονιστικό εμπόδιο έχει ως στόχο να διασφαλίσει την κατάλληλη χρήση, περιορίζοντας ωστόσο την πρόσβαση.
Γερμανία: Αυξανόμενη ζήτηση, περιορισμένη πρόσβαση
Στη Γερμανία, η ζήτηση για φάρμακα απώλειας βάρους όπως το Wegovy και το Mounjaro αυξάνεται ραγδαία - ωστόσο μόνο ένα μέρος του κόστους καλύπτει το κράτος. Τα φάρμακα GLP-1 κοστίζουν έως και 300 ευρώ τον μήνα και για τους περισσότερους ο λογαριασμός... καλύπτεται από την τσέπη τους.
Το σύστημα δημόσιας ασφάλισης υγείας της Γερμανίας εξαιρεί τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για απώλεια βάρους, ταξινομώντας τα ως «θεραπείες τρόπου ζωής». Ωστόσο, υπάρχουν εξαιρέσεις. Στις αρχές του 2024, οι αρχές κατέστησαν το Wegovy επιλέξιμο για αποζημίωση — αλλά μόνο σε περιπτώσεις όπου η παχυσαρκία ενέχει σοβαρό καρδιαγγειακό κίνδυνο.
Παρά αυτούς τους περιορισμούς, η αγορά ακμάζει. Οι πωλήσεις φαρμάκων GLP-1 στη Γερμανία αναμένεται να υπερδιπλασιαστούν έως το 2030, φτάνοντας τα 700 εκατομμύρια ευρώ. Με περισσότερο από το μισό ενήλικο πληθυσμό να είναι υπέρβαρος, η πίεση στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής αυξάνεται για την επέκταση της πρόσβασης.
Πολωνία: Εύκολη πρόσβαση (και) μέσω τηλεϊατρικής
Την ώρα που ορισμένες χώρες περιορίζουν την πρόσβαση, η Πολωνία... ανοίγει την αγκαλιά της. Το Ozempic αποζημιώνεται για διαβητικούς ασθενείς (28 ευρώ), ωστόσο μπορεί κάποιος να το εξασφαλίσει μέσω τηλεϊατρικής μετά από εξ αποστάσεως συμβουλευτική συνεδρία - ακόμη και αν δεν πάσχει από διαβήτη.
Η τιμή του Ozempic είναι 94 ευρώ και η ζήτηση είναι υψηλή.
Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο
Η Γαλλία μελετά να δίνει αποζημίωση για το Mounjaro σε περιορισμένες περιπτώσεις παχυσαρκίας, αλλά προς το παρόν, ούτε το Mounjaro ούτε το Wegovy καλύπτονται από το κράτος.
Αντίθετα, το NHS του Ηνωμένου Βασιλείου καλύπτει και τα δύο φάρμακα, με την επιλεξιμότητα να περιορίζεται σε ασθενείς που παραπέμπονται σε εξειδικευμένες υπηρεσίες διαχείρισης βάρους. Το Wegovy έγινε διαθέσιμο μέσω του NHS το 2023 και το Mounjaro ακολούθησε το 2024.
Σε όλη την Ευρώπη, τα δημόσια συστήματα υγειονομικής περίθαλψης είναι αντιμέτωπα με ένα αυξανόμενο δίλημμα. Τα φάρμακα αυτά σχεδιάστηκαν για χρόνιες ασθένειες, όπως ο διαβήτης, ωστόσο ασκεί πίεση η αυξανόμενη ζήτηση για απώλεια βάρους.
Αν και η παχυσαρκία αναγνωρίζεται ολοένα και περισσότερο ως χρόνια πάθηση, οι ρυθμιστικές πολιτικές και οι πολιτικές αποζημίωσης δυσκολεύονται να συμβαδίσουν. Αυτή η αναντιστοιχία έχει δημιουργήσει μια αυξανόμενη σκιώδη αγορά... Και κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί αν αυτό που φθάνει στα χέρια ορισμένων, είναι το σωστό σκεύασμα.
Με πληροφορίες από Euronews.com
