Αφορμή για την επιστολή, στάθηκε η συγκέντρωση όλων των αρμοδιοτήτων στο γραφείο του πρωθυπουργού. Βάσει των τελευταίων διαθέσιμων στοιχείων του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (Ε.Κ.Κ.Α.), ο αριθμός των ασυνόδευτων παιδιών την 31η Ιανουαρίου ανερχόταν σε 5.463.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν, ότι ο αριθμός αυτός υπολείπεται του πραγματικού, δεδομένου ότι συνεχίζουν να εντοπίζουν τόσο περιπτώσεις μη καταγραφής, όσο και φαινόμενα εσφαλμένης διαπίστωσης της ηλικίας των νεοεισερχόμενων προσφύγων και αιτούντων άσυλο.
Παράλληλα, οι θέσεις μακροχρόνιας φιλοξενίας σε κατάλληλες δομές για ανηλίκους ανέρχονται σε 1.286 στα τέλη Ιανουαρίου 2020, ενώ ένας εκτιμώμενος αριθμός 187 παιδιών βρίσκονται σε καθεστώς κράτησης, γεγονός που επ' ουδενί μπορεί να θεωρηθεί σύμφωνο με το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, όπως τονίζουν οι οργανώσεις, καθώς η πρακτική της «προστατευτικής φύλαξης» ήδη έχει κριθεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) ως αντίθετη στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Το τελευταίο έτος μόνο, το ΕΔΔΑ έχει καταδικάσει την Ελλάδα για την «προστατευτική φύλαξη» ασυνόδευτων παιδιών με διαδοχικές αποφάσεις του. Τέλος, 1.077 ασυνόδευτα παιδιά συνεχίζουν να διαβιούν σε συνθήκες επισφάλειας ή/και αστεγίας, προσθέτουν οι οργανώσεις.
Επιπλέον πολλά από τα παιδιά εξακολουθούν να στερούνται την πρόσβαση σε βασικά αγαθά επιβίωσης, όπως οι υπηρεσίες υγείας και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, καθώς και σε υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής και νομικής υποστήριξης. Παράλληλα, υπάρχουν περιπτώσεις που τα παιδιά αντιμετωπίζουν αποκλεισμό από το δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, κατά παράβαση, μεταξύ άλλων, της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, η οποία αποτελεί νόμο του ελληνικού κράτους από το 1992.
Οι οργανώσεις επισημαίνουν «ένα σοβαρό κενό στο πρόγραμμα Επιτροπείας ασυνόδευτων παιδιών». Όπως εξηγούν:
Το πρόγραμμα αυτό, μέχρι το τέλος του 2019 το υλοποιούσαν Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις. Τώρα πλέον ολοκληρώθηκε, δίχως να ληφθεί μέριμνα για τη συνέχεια λειτουργίας ενός αντίστοιχου προγράμματος. Την 1η Μαρτίου 2020 προβλέπεται η έναρξη εφαρμογής του νέου ρυθμιστικού πλαισίου για την επιτροπεία ασυνόδευτων παιδιών σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του ν. 4554/2018 που ήδη έχει καθυστερήσει σημαντικά, έπειτα από αλλεπάλληλες αναβολές.
Σήμερα, 5 ημέρες πριν την έναρξη του πλαισίου, οι οργανώσεις δεν έχουν λάβει ενημέρωση ούτε για την έναρξη, ούτε και για τον τρόπο λειτουργίας του. Ζητούν την εφαρμογή του Νόμου 4554/2018 για την επιτροπεία ασυνόδευτων παιδιών το συντομότερο δυνατό, με άμεση πρόβλεψη για την κάλυψη της μεταβατικής περιόδου μέχρι την πλήρη εφαρμογή του νομικού πλαισίου, ώστε τα παιδιά να μην μένουν χωρίς Επίτροπο.
Οι οργανώσεις ζητούν από τον πρωθυπουργό ένα ενιαίο σύστημα παιδικής προστασίας, το οποίο θα υποστηρίζει και προστατεύει όλα τα παιδιά, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος και της καταγωγής τους έως τουλάχιστον την ενηλικίωσή τους.
Την άμεση μεταφορά όλων των ασυνόδευτων παιδιών από τα Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης των νησιών στην ενδοχώρα και την παράλληλη αύξηση των θέσεων στέγασης σε δομές φιλοξενίας, με ιδιαίτερη μέριμνα για τη δημιουργία χώρων μη προσωρινού χαρακτήρα και την προώθηση της εφαρμογής των σχημάτων εναλλακτικής στέγασης, όπως της Υποστηριζόμενης Ημι-Αυτόνομης Διαβίωσης και της αναδοχής.
Τον τερματισμό της «προστατευτικής φύλαξης» των παιδιών σε κέντρα κράτησης, αστυνομικά τμήματα και άλλες εγκαταστάσεις σε όλη την Ελλάδα. Την υποχρέωση εξέτασης των αιτημάτων διεθνούς προστασίας όλων των ασυνόδευτων παιδιών, ανεξαρτήτως ηλικίας, με την κανονική και όχι την ταχύρρυθμη διαδικασία.
Οι οργανώσεις που υπογράφουν την επιστολή είναι:
ΑΙΤΗΜΑ, ΑΡΣΙΣ - Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων, Γιατροί Του Κόσμου - Ελληνική αντιπροσωπεία, Caritas Hellas, Δανικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (DRC Greece), Defence for Children International Ελλάδος, Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού, Equal Rights Beyond Borders, Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (ΕΣΠ), ΕΛΙΞ, Help Refugees / Choose Love, HIAS Ελλάδος, Human Rights Watch, Ιατρική Παρέμβαση, International Rescue Committee (IRC), PRAKSIS, Solidarity Now, Terre des Hommes Hellas, Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)
