Όσον αφορά την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει το σχέδιο νόμου κι αναφέρεται σε «πρόσφατη όξυνση της προσφυγικής κρίσης», ο Συνήγορος του Πολίτη υποστηρίζει ότι «η εκτίμηση αυτή δεν φαίνεται να συνάδει με τα στοιχεία που δημοσιοποιούνται από τη γενική γραμματεία Ψηφιακής Πολιτικής για τους αριθμούς εισόδου παράτυπων μεταναστών από τα θαλάσσια σύνορα, αλλά ούτε και με τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη μείωση του αριθμού των νεοεισερχομένων, ως αποτέλεσμα της εφαρμογής της Κοινής Δήλωσης ΕΕ-Τουρκίας». Προσθέτει δε, πως «σύμφωνα με πρόσφατο σχετικό δελτίο τύπου της ΕΕ, της 4ης Δεκεμβρίου, «κατά μήκος της διαδρομής της ανατολικής Μεσογείου, οι αφίξεις μειώθηκαν κατά 97% μετά τη δήλωση ΕΕ- Τουρκίας, και σήμερα το ποσοστό αυτό είναι κατά 90% χαμηλότερο απ' ό,τι στην περίοδο αιχμής, το 2015». Παρατηρούμε δε, ότι τα τελευταία δύο χρόνια, οι αριθμοί παράτυπων μεταναστών/αιτούντων άσυλο στη χώρα (στα νησιά και στην ενδοχώρα) που δίνονται στη δημοσιότητα, κυμαίνονται σταθερά κοντά στους 60.000».
Επιπλέον ο Συνήγορος του Πολίτη, τονίζει ότι «με ειδική έκθεσή του από το 2017, είχε επισημάνει ότι η διαχείριση του μεταναστευτικού/προσφυγικού φαινομένου χρήζει πάγιων και συνεκτικών ρυθμίσεων, ιδίως όσο απομακρυνόμαστε από την έξαρση των μεικτών ροών του 2015, δεδομένου ότι τα ζητήματα υποδοχής, στέγασης, διαδικασιών ασύλου κλπ., είναι πλέον πιο προβλέψιμα και επομένως διαχειρίσιμα. Η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού φαινομένου στα τέλη του 2018 με όρους έκτακτης ανάγκης, εμφανίζεται ως εσωτερική αντίφαση της ανάγκης συνεκτικής οργάνωσης της Διοίκησης. Η παράταση του καθεστώτος εκτάκτου αναδεικνύει τις αδυναμίες στην εφαρμογή ενός ολοκληρωμένου σχεδίου διαχείρισης».
Ειδικότερα όσον αφορά το άρθρο 6 του νομοσχεδίου, σύμφωνα με το οποίο προτείνεται για λόγους επείγοντος δημοσίου συμφέροντος η νομιμοποίηση συμβάσεων μίσθωσης, ο Συνήγορος του Πολίτη υπογραμμίζει ότι «η εκ των υστέρων αυτή νομιμοποίηση πράξεων και ανάληψης υποχρεώσεων, είναι υπέρ το δέον γενική και αόριστη, αφού φαίνεται να καταλαμβάνει, όχι μόνο μισθώσεις, αλλά και εν γένει δαπάνες του υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής. Εάν χρειάζεται μια αποσπασματική ρύθμιση που να εισάγει εξαίρεση από νόμιμες διαδικασίες, αυτή, σκόπιμο είναι να περιοριστεί στο απολύτως αναγκαίο μέτρο.
Τέλος, όσον αφορά το άρθρο 7 παρ. 3 σχετικά με την παράταση για ένα ακόμη έτος - έως τις 31.12.2019 - της ειδικής ταχύρρυθμης διαδικασίας εξέτασης αιτήματος ασύλου στα σύνορα, του άρθρ. 60 παρ. 4 του ν. 4375/2016, ο Συνήγορος του Πολίτη σημειώνει ότι «θα πρέπει παράλληλα, ωστόσο, να ληφθούν σοβαρά υπ' όψιν τα πρακτικά προβλήματα που δημιουργούνται στην πράξη για τα θεμελιώδη δικαιώματα, από τον τρόπο που εφαρμόζεται η Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας, με την επιβολή του γεωγραφικού περιορισμού στα νησιά, ζήτημα που αναλύεται διεξοδικά στην γνώμη που υποβάλαμε στο αρμόδιο υπουργείο και στη Βουλή των Ελλήνων τον Απρίλιο 2018 για το Ν.4540/2018».
