Οι προαιρετικές ολόσωμες μαγνητικές τομογραφίες φαίνεται πως αποτελούν μία «τάση» στα social media για την υγεία. Αποτελούν όμως καλή ιδέα;
Η Νετάνα Μάρκοβιτς, παθολόγος, ειδικευόμενη στην αιματολογία/ ογκολογία, παραδέχεται ότι έχει μπει στον πειρασμό να κάνει κάτι τέτοιο, έχοντας στο μυαλό την αύξηση των ποσοστών καρκίνου, ιδιαίτερα στους ανθρώπους κάτω των 50 ετών. Σε άρθρο της στη Washington Post, σημειώνει ότι στα social media ο ένας μετά τον άλλον οι influencer και οι διάσημοι φαίνεται πως καταφεύγουν σε μια ολόσωμη μαγνητική που υπόσχεται ότι εντοπίζει από καρδιοπάθειες, έως οστεοαρθρίτιδα και καρκίνο.
Ένας από τους λόγους που η μαγνητική τομογραφία αποτελεί ένα ελκυστικό διαγνωστικό εργαλείο είναι το γεγονός πως δεν περιλαμβάνει ιονίζουσα ακτινοβολία, όπως άλλες εξετάσεις- για παράδειγμα η αξονική τομογραφία- γεγονός που την κάνει να φαίνεται ιδιαίτερα ασφαλής. Όμως, υπάρχουν άλλες πιθανές επιπτώσεις, επισημαίνει η γιατρός.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Για έναν υγιή άνθρωπο χωρίς συγκεκριμένα συμπτώματα, προς το παρόν δεν υπάρχουν επαρκείς αποδείξεις ότι τα οφέλη της ολόσωμης μαγνητικής τομογραφίας δικαιολογούν το μεγάλο κόστος και τους πιθανούς κινδύνους. Το Αμερικανό Κολέγιο Ραδιολογίας ρητά συνιστά να μην γίνεται ολόσωμη μαγνητική σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα, παράγοντες κινδύνου ή οικογενειακό ιστορικό που να υποδηλώνουν την πιθανότητα υποκείμενης νόσου.
Είναι αλήθεια πως αυτή η εξέταση μπορεί να εντοπίσει καρκίνο και άλλες παθήσεις. Ωστόσο, δεν έχουν διεξαχθεί αυστηρές τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες δοκιμές ή άλλες μελέτες που να αποδεικνύουν ότι σώζουν ζωές, όπως για παράδειγμα ισχύει για τις μαστογραφίες.
Πέρα από την έλλειψη δεδομένων, υπάρχουν άλλοι τρεις λόγοι που η Νετάνα Μάρκοβιτς δεν θα έκανε ολόσωμη μαγνητική τομογραφία και δεν τη συνιστά για τη συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων.
Έλλειψη σημαντικών λεπτομερειών
Αυτό που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουν για τις ολόσωμες μαγνητικές- και που το μάρκετινγκ συνήθως το παραλείπει- είναι πως στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για απεικόνιση όλου του σώματος. Δεν υπάρχει καν αυστηρός ιατρικός όρος για το τι ακριβώς συνιστά μια ολόσωμη μαγνητική τομογραφία. Στην πράξη, συνήθως γίνεται από το κρανίο έως το ύψος των μηρών, αλλά αυτό μπορεί να διαφέρει.
Ακόμα κι αν ένα σημείο περιλαμβάνεται στην εξέταση, αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα ότι απεικονίζεται με μεγάλη λεπτομέρεια, τονίζει η γιατρός. Για παράδειγμα, η ολόσωμη μαγνητική τομογραφία δεν παρέχει ικανοποιητική εικόνα των εντέρων ή των μαστών. Μια στοχευμένη εξέταση αυτών των σημείων, που μπορεί να ζητήσει ο γιατρός μας στο πλαίσιο ελέγχου για καρκίνο ή για συγκεκριμένη ανησυχία, είναι ειδικά σχεδιασμένη ώστε να εντοπίζει ακόμα και μικρές ή δυσδιάκριτες ανωμαλίες σε αυτές τις περιοχές. Αυτό σημαίνει ότι ενώ μια μαγνητική όλου του σώματος μπορεί να εντοπίσει μεγάλες, εμφανείς αλλοιώσεις σε αυτούς τους ιστούς, εύκολα θα μπορούσε να παραβλέψει ανωμαλίες που δεν είναι καν ιδιαίτερα ανεπαίσθητες, συμπεριλαμβανομένων προχωρημένων μορφών καρκίνου, τονίζει η Μάρκοβιτς.
Μπορεί να δημιουργήσει μια ψευδαίσθηση ασφάλειας
Ένας μεγάλος φόβος που εκφράζει η γιατρός είναι ότι οι άνθρωποι μπορεί να παρερμηνεύσουν μια καθαρή μαγνητική τομογραφία, η οποία θα τους καθησυχάσει και θα αγνοήσουν συμπτώματα ή άλλες συνιστώμενες εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου, που υποστηρίζονται από ισχυρά επιστημονικά δεδομένα.
Επίσης, οι ολόσωμες μαγνητικές τομογραφίες μπορεί να οδηγήσουν σε λάθη. Σε δικαστική υπόθεση που είναι σε εξέλιξη, υποστηρίζεται ότι δεν εντοπίστηκαν αλλοιώσεις στα αιμοφόρα αγγεία ενός άνδρα, που θα υποδείκνυαν αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού. Ο άνδρας υπέστη εγκεφαλικό οχτώ μήνες μετά την εξέταση.
Θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε υπερβολικό αριθμό εξετάσεων
Όταν ξεκινάμε τον προληπτικό έλεγχο σε μεγάλο αριθμό υγιών ενηλίκων οι οποίοι δεν έχουν συμπτώματα, αναμένονται υψηλά ποσοστά ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων, ασαφών ευρημάτων και υπερδιαγνώσεων, υπογραμμίζει η Μάρκοβιτς.
Αυτά τα ευρήματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περιττές εξετάσεις και ιατρικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνεπάγονται έκθεση σε ακτινοβολία, όπως οι αξονικές τομογραφίες και επεμβατικών διαδικασιών, για παράδειγμα βιοψίες, που επίσης ενέχουν κινδύνους. Επιπλέον, μπορούν να προκαλέσουν περιττό άγχος για την υγεία και να προκαλέσουν σπατάλη χρόνου και χρημάτων.
Τι προτείνει εναλλακτικά
Αντί για ολόσωμη μαγνητική τομογραφία, για ένα άτομο μέσου κινδύνου, χωρίς συμπτώματα, που θέλει να ενεργεί προληπτικά για την υγεία του, η Νετάνα Μάρκοβιτς συνιστά:
- Εστιάστε στις συνιστώμενες εξετάσεις προσυμπτωματικού ελέγχου για τον γενικό πληθυσμό- όπως το τεστ ΠΑΠ, η μαστογραφία και η κολονοσκόπηση- που υποστηρίζονται από υψηλής ποιότητας επιστημονικά δεδομένα και έχει αποδειχθεί ότι προλαμβάνουν τον καρκίνο. Επίσης, συζητήστε με τον γιατρό σας εάν είναι κατάλληλος για εσάς ο έλεγχος για καρκίνο του προστάτη.
- Κάντε εξετάσεις για αυξημένα ποσοστά σακχάρου και παρακολουθείτε στενά τη χοληστερόλη σας.
- Να γνωρίζετε το οικογενειακό ιστορικό σας και συζητήστε με τον γιατρό σας για τον προσωπικό και γενετικό κίνδυνό σας, προκειμένου να καταλάβετε εάν συνιστώνται πρόσθετες εξετάσεις.
- Αναφέρετε όποιο νέο ή ανησυχητικό σύμπτωμα στον γιατρό σας, ώστε να μπορεί να σας προτείνει τις καλύτερα στοχευμένες διαγνωστικές εξετάσεις.
Η Νετάνα Μάρκοβιτς καταλήγει επισημαίνοντας ότι οι κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν τη διενέργεια ολόσωμης μαγνητικής τομογραφίες για συγκεκριμένα σύνδρομα υψηλού κινδύνου προδιάθεσης για καρκίνου, όπως το σύνδρομο Li- Fraumeni. Αυτή η εξέταση θα μπορούσε επίσης να είναι χρήσιμη για ανθρώπους που ήδη έχουν διαγνωστεί με κάποιες μορφές καρκίνου και σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μη ογκολογικής φύσης. Αλλά, καταλήγει, σε αυτές τις περιπτώσεις, οι γιατροί μας θα μας ζητήσουν να κάνουμε την εξέταση, αντί εμείς να αποφασίσουμε να την κάνουμε προαιρετικά.
