Η πλασμαφαίρεση είναι μια ιατρική διαδικασία που χρησιμοποιείται εδώ και χρόνια σε συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις και που βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος, καθώς, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, ο δημοφιλής τραγουδιστής υπέστη ανακοπή κατά τη διάρκεια διαδικασίας σε ιδιωτικό χώρο υγείας στο Κολωνάκι.
Το νοσοκομείο «Ελπίς» ανακοίνωσε ότι ο Μαζωνάκης διακομίστηκε χωρίς αυτόματη αναπνοή και σφυγμό και παρά την καρδιοπνευμονική αναζωογόνηση, δεν κατέστη δυνατή η επαναφορά του.
Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι ότι η αναφορά της πλασμαφαίρεσης στο χρονικό της υπόθεσης δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι αυτή προκάλεσε τον θάνατο.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Οι ακριβείς συνθήκες της ανακοπής και ενδεχόμενη αιτιώδης σχέση αποτελούν αντικείμενο διερεύνησης. Ήδη έχει ξεκινήσει έρευνα για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η διαδικασία.
Τι είναι η πλασμαφαίρεση
Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση, γνωστή διεθνώς ως plasma exchange, είναι μια εξωσωματική ιατρική διαδικασία. Το αίμα περνά από ειδικό μηχάνημα, το οποίο διαχωρίζει το πλάσμα από τα κύτταρα του αίματος. Το πλάσμα απομακρύνεται και αντικαθίσταται με κατάλληλο υγρό, συνήθως λευκωματίνη ή σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, πλάσμα.
Στόχος της διαδικασίας είναι να απομακρυνθούν από την κυκλοφορία παθολογικά αντισώματα, ανοσοσυμπλέγματα ή άλλες ουσίες που συμμετέχουν στον μηχανισμό συγκεκριμένων ασθενειών.
Δεν πρόκειται, επομένως, για μια απλή «θεραπεία ευεξίας» ή μια γενική μέθοδο καθαρισμού του οργανισμού. Η πλασμαφαίρεση αποτελεί καθιερωμένη ιατρική πράξη όταν εφαρμόζεται για συγκεκριμένες θεραπευτικές ενδείξεις.
Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες της American Society for Apheresis (ASFA) αξιολογούν τις διάφορες ενδείξεις ανάλογα με την επιστημονική τεκμηρίωση και τον ρόλο που μπορεί να έχει η θεραπεία σε κάθε νόσο.
Ποιοι είναι οι κίνδυνοι
Όπως κάθε επεμβατική ιατρική διαδικασία, έτσι και η πλασμαφαίρεση δεν είναι απολύτως ακίνδυνη. Μπορεί να προκαλέσει υπόταση, ζάλη, ναυτία, ρίγος ή αίσθημα αδυναμίας. Η χρήση κιτρικού ως αντιπηκτικού μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή πτώση του ασβεστίου, ενώ είναι πιθανές διαταραχές της πήξης, αλλεργικές αντιδράσεις ή επιπλοκές που σχετίζονται με την αγγειακή πρόσβαση.
Η σοβαρότητα των επιπλοκών εξαρτάται από την κατάσταση του ασθενούς, το είδος της διαδικασίας, τον εξοπλισμό και, κυρίως, το περιβάλλον στο οποίο πραγματοποιείται.
Αυτό είναι και ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που αναδεικνύει η υπόθεση Μαζωνάκη: πού πρέπει να πραγματοποιείται μια τόσο σύνθετη ιατρική πράξη και με ποιες προϋποθέσεις;
Εδώ χρειάζεται να γίνει μια βασική διάκριση. Η πλασμαφαίρεση δεν είναι φάρμακο ώστε να διαθέτει «άδεια κυκλοφορίας» από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA). Πρόκειται για μια ιατρική διαδικασία.
Άλλο, επομένως, είναι η αναγνώριση της πλασμαφαίρεσης ως ιατρικής πράξης και άλλο η έγκριση ενός συγκεκριμένου προϊόντος, φαρμάκου ή υλικού που χρησιμοποιείται κατά τη διαδικασία.
Στην Ελλάδα η πλασμαφαίρεση υπάρχει ως καταχωρισμένη ιατρική πράξη στο σύστημα του ΕΟΠΥΥ. Ο σχετικός κωδικός περιλαμβάνει και τη δαπάνη συγκεκριμένης ποσότητας λευκωματίνης, γεγονός που δείχνει ότι η διαδικασία αποτελεί αναγνωρισμένη ιατρική πράξη στο ελληνικό σύστημα υγείας.
Το ζήτημα που εξετάζεται τώρα είναι διαφορετικό και αφορά το αν ο συγκεκριμένος χώρος και οι συγκεκριμένες συνθήκες ήταν κατάλληλοι για την πραγματοποίηση της διαδικασίας.
Για αυτό και έχει τεθεί υπό έλεγχο το καθεστώς λειτουργίας του χώρου όπου πραγματοποιήθηκε η διαδικασία και κατά πόσο διέθετε την απαιτούμενη άδεια για μια τόσο εξειδικευμένη πράξη.
Πλασμαφαίρεση και «αναγεννητικές» θεραπείες
Η υπόθεση φέρνει επίσης στο προσκήνιο έναν ακόμη προβληματισμό: την ολοένα μεγαλύτερη διάδοση θεραπειών που παρουσιάζονται ως «αναγεννητικές», «αντιγηραντικές» ή «αναζωογονητικές».
Το γεγονός ότι μια ιατρική τεχνική είναι επιστημονικά αποδεκτή για συγκεκριμένες παθήσεις δεν σημαίνει ότι κάθε πιθανή χρήση της έχει αποδεδειγμένο όφελος. Η θεραπευτική πλασμαφαίρεση για μια συγκεκριμένη σοβαρή νόσο είναι διαφορετικό πράγμα από τη χρήση μιας παρόμοιας διαδικασίας με σκοπό τη γενική «αναζωογόνηση» ενός υγιούς ανθρώπου.
Και ακριβώς εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μάθημα της υπόθεσης Μαζωνάκη. Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν «η πλασμαφαίρεση είναι επικίνδυνη». Το πραγματικό ερώτημα είναι για ποιον ασθενή, για ποιον σκοπό, με ποια ιατρική ένδειξη, από ποιον και σε ποιον χώρο πραγματοποιείται.
«Οι πολίτες δεν πρέπει να παρασύρονται από εντυπωσιακούς επιστημονικούς όρους και υποσχέσεις “αναζωογόνησης” ή “αντιγήρανσης”. Χρειάζεται να ενημερώνονται προσεκτικά και να ελέγχουν αν μια θεραπεία έχει αξιολογηθεί και εγκριθεί από τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές για τη συγκεκριμένη ένδειξη και αν υπάρχουν επαρκή δεδομένα αποτελεσματικότητας και ασφάλειας. Παράλληλα, είναι αναγκαίο να παρεμβαίνουν οι αρμόδιες αρχές και να ελέγχουν συστηματικά όσα διάφοροι διαφημίζουν και προωθούν ως “θεραπείες”, ιδιαίτερα όταν απευθύνονται απευθείας στο κοινό. Η επιστήμη χρειάζεται αποδείξεις, διαφάνεια και λογοδοσία, όχι εντυπώσεις και εύκολες υποσχέσεις. Στον ΕΜΑ στην επιτροπή των προηγμένων θεραπειών, χρόνια πριν είχαμε αναδείξει το πρόβλημα», αναφέρει σε ανάρτησή της η Καθηγήτρια Βιολογίας/Γενετικής – Νανοϊατρικής, στην Ιατρική Σχολή του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Εθνική Εκπρόσωπος στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΜΑ) στην επιτροπή Προηγμένων Θεραπειών, Μαρία Γαζούλη.
Επίσης, η Ελληνική Εταιρεία Γονιδιακής Θεραπείας και Αναγεννητικής Ιατρικής έχει επανειλημμένα τοποθετηθεί επί του θέματος, τόσο με την ημερίδα «Αλήθειες και Μύθοι για τις Κυτταρικές Θεραπείες», που πραγματοποιήθηκε στις 27 Απριλίου 2026 με στόχο την έγκυρη ενημέρωση του κοινού, όσο και με επίσημες έγγραφες παρεμβάσεις προς τις αρμόδιες αρχές σχετικά με ανάλογες πρακτικές.
Η απάντηση σε όλα τα ερωτήματα θα προκύψουν από την επίσημη διερεύνηση.
Μέχρι τότε, η επιστημονικά ασφαλής θέση είναι μία: η πλασμαφαίρεση αποτελεί υπαρκτή και καθιερωμένη ιατρική διαδικασία, αλλά η αιτιώδης σχέση της συγκεκριμένης διαδικασίας με τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη χωρίς το πόρισμα της ιατρικής και δικαστικής διερεύνησης.
