Το εμβόλιο κατά της Covid-19 φαίνεται να προσφέρει πολύ ευρύτερα οφέλη από την προστασία απέναντι στη λοίμωξη, σύμφωνα με νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Internal Medicine.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι ο εμβολιασμός συνδέεται με σημαντική μείωση του κινδύνου εμφάνισης σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων, όπως έμφραγμα και εγκεφαλικό, καθώς και με λιγότερες νοσηλείες και θανάτους.
Η έρευνα παρακολούθησε περισσότερους από ένα εκατομμύριο βετεράνους των ΗΠΑ που έλαβαν αντιγριπικό εμβόλιο σε εγκαταστάσεις του συστήματος υγείας Veterans Affairs το 2024. Περίπου το ένα τρίτο από αυτούς έλαβε παράλληλα και εμβόλιο κατά της Covid-19.
Είναι ήδη γνωστό ότι η λοίμωξη από SARS-CoV-2 αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών καρδιαγγειακών επιπλοκών. Κατά τη διάρκεια των οκτώ μηνών που ακολούθησαν τον εμβολιασμό, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσοι είχαν λάβει εμβόλιο κατά της Covid-19, είτε τεχνολογίας mRNA, είτε άλλου τύπου παρουσίασαν περίπου 38% χαμηλότερο κίνδυνο εμφάνισης σημαντικών καρδιαγγειακών συμβάντων που σχετίζονται με Covid-19.
Το όφελος ήταν ακόμη μεγαλύτερο για άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών και για όσους έπασχαν από χρόνιες παθήσεις, όπως νεφρική ή πνευμονική νόσο.
Αυτό που εξέπληξε τους ερευνητές ήταν ότι ο εμβολιασμός συνδέθηκε και με σχεδόν 24% μείωση όλων των καρδιαγγειακών συμβάντων, όχι μόνο εκείνων που καταγράφηκαν σε ασθενείς με επιβεβαιωμένη διάγνωση Covid-19.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, το εύρημα αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί στην αποτροπή περίπου 3.500 σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων και 2.400 θανάτων ετησίως ανά ένα εκατομμύριο ανθρώπους.
Ο επικεφαλής της μελέτης, ο κλινικός ερευνητής και γιατρός Ziyad Al-Aly από το Πανεπιστήμιο Washington στο Σεντ Λούις, εκτιμά ότι το φαινόμενο οφείλεται εν μέρει στο γεγονός ότι πολλές λοιμώξεις Covid-19 δεν καταγράφονται ποτέ επίσημα.
Όπως εξηγεί, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται αδιαθεσία αλλά δεν υποβάλλονται σε διαγνωστικό έλεγχο. Εβδομάδες αργότερα μπορεί να καταλήξουν στα επείγοντα με κάποιο καρδιαγγειακό επεισόδιο, το οποίο στην πραγματικότητα σχετίζεται με προηγούμενη λοίμωξη SARS-CoV-2 χωρίς ποτέ να αναγνωριστεί ως τέτοια.
Δεν καταγράφονται οι επαναλοιμώξεις
Ο καρδιολόγος Robert Califf, πρώην επίτροπος του Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA), σχολίασε τα ευρήματα σε συνοδευτικό άρθρο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, πολλές μελέτες τα τελευταία χρόνια δείχνουν ότι διάφοροι εμβολιασμοί φαίνεται να μειώνουν τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων, συμπεριλαμβανομένων των καρδιαγγειακών νόσων.
Ο Califf συμφώνησε επίσης ότι η δραστική μείωση των διαγνωστικών τεστ Covid-19 δυσκολεύει πλέον την ακριβή καταγραφή των επαναλοιμώξεων, κάτι που καθιστά δύσκολη την πλήρη κατανόηση του πραγματικού αντίκτυπου του ιού.
Ο Al-Aly υπογραμμίζει ότι, παρά την αίσθηση πως η πανδημία ανήκει στο παρελθόν, ο SARS-CoV-2 εξακολουθεί να κυκλοφορεί ευρέως στον πληθυσμό. Όπως αναφέρει, υπάρχει ακόμη ένα «κύμα» λοιμώξεων που περνά σε μεγάλο βαθμό απαρατήρητο, προκαλώντας προβλήματα στην καρδιά τα οποία συχνά δεν συνδέονται ποτέ με την αρχική λοίμωξη επειδή οι ασθενείς δεν εξετάζονται.
Τα αποτελέσματα της μελέτης αποκτούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον αν ληφθεί υπόψη ότι μία από τις πρώτες ανησυχίες γύρω από τα εμβόλια mRNA ήταν η πιθανότητα εμφάνισης μυοκαρδίτιδας, δηλαδή φλεγμονής του καρδιακού μυός. Η συγκεκριμένη παρενέργεια παρατηρήθηκε κυρίως σε νεαρούς άνδρες.
Ωστόσο, πολυάριθμες μελέτες έχουν δείξει ότι η μυοκαρδίτιδα που συνδέεται με τον εμβολιασμό είναι σημαντικά ηπιότερη από τη μυοκαρδίτιδα που μπορεί να προκληθεί από την ίδια τη λοίμωξη Covid-19.
Οι επιστήμονες έχουν προτείνει διάφορους μηχανισμούς μέσω των οποίων η Covid-19 επηρεάζει την καρδιαγγειακή υγεία. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η αυξημένη φλεγμονώδης αντίδραση που προκαλεί η λοίμωξη, αλλά και η άμεση βλάβη στους καρδιακούς ιστούς από τον ιό.
Παράλληλα, η λοίμωξη αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης long Covid και άλλων επίμονων συμπτωμάτων. Παρόλα αυτά, η εμβολιαστική κάλυψη για τις επικαιροποιημένες δόσεις Covid-19 στους ηλικιωμένους παραμένει σημαντικά χαμηλότερη από εκείνη του εμβολίου της γρίπης.
Προστασία από σοβαρή νόσο
Σε δεύτερη μελέτη που δημοσιεύθηκε επίσης στο JAMA Internal Medicine, ο Ryan Wiegand και ερευνητές των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ (CDC) αξιολόγησαν την αποτελεσματικότητα των εμβολίων Covid-19 για την περίοδο 2024-2025.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι εμβολιασμένοι είχαν μικρότερη πιθανότητα να καταφύγουν σε τμήμα επειγόντων περιστατικών ή σε δομές επείγουσας φροντίδας λόγω Covid-19. Για τους ενήλικες από 18 ετών και άνω η αποτελεσματικότητα του εμβολίου έναντι σοβαρής νόσου έφτασε το 41%.
Την ίδια ημέρα δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open και μια ευρωπαϊκή μελέτη, χρηματοδοτούμενη από το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC), η οποία κατέληξε σε παρόμοια συμπεράσματα για την περίοδο 2025-2026.
Οι ερευνητές αξιολόγησαν άτομα ηλικίας 60 ετών και άνω σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και διαπίστωσαν ότι τα επικαιροποιημένα εμβόλια παρείχαν περίπου 55% προστασία έναντι συμπτωματικής νόσου κατά τους δύο πρώτους μήνες μετά τον εμβολιασμό.
Παρότι η εμβολιαστική κάλυψη έχει μειωθεί σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι συγγραφείς τονίζουν ότι τα ετήσια εμβόλια προσαρμόζονται στα στελέχη του ιού που κυκλοφορούν κάθε φορά, γεγονός που αυξάνει την αποτελεσματικότητά τους.
Σύμφωνα με τη μελέτη, ο συνδυασμός χαμηλής εμβολιαστικής κάλυψης και υψηλής αποτελεσματικότητας υποδηλώνει ότι χάνονται σημαντικές ευκαιρίες προστασίας των πιο ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού.
Ερωτηθείς για το πώς θα πρέπει να αξιολογήσει κάποιος προσωπικά την απόφαση να εμβολιαστεί, ο Califf δήλωσε ότι για τα άτομα χαμηλού κινδύνου που παραμένουν επιφυλακτικά απέναντι στα εμβόλια, τα οφέλη μπορεί να φαίνονται σχετικά μικρά σε απόλυτους αριθμούς.
Ωστόσο, τόνισε ότι τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ξεκάθαρα πως τα οφέλη υπερτερούν των κινδύνων. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, τόσο ο ίδιος όσο και οι άνθρωποι που τον περιβάλλουν επιλέγουν να κάνουν τις επικαιροποιημένες δόσεις, ενώ για τα άτομα υψηλού κινδύνου θεωρεί τον εμβολιασμό ιδιαίτερα σημαντικό.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Al-Aly υπογράμμισε ότι κάθε άνθρωπος οφείλει να σταθμίσει προσωπικά τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα του εμβολιασμού. Όμως, όσον αφορά ειδικά την καρδιαγγειακή υγεία, ιδιαίτερα για τους ηλικιωμένους και όσους πάσχουν από υποκείμενα νοσήματα, η παράλειψη του εμβολιασμού ισοδυναμεί με την απώλεια ενός σημαντικού επιπέδου προστασίας.
