Νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications ρίχνει φως στο ερώτημα: πώς κόβουμε τις κακές συνήθειες; Όλα οφείλονται σε μία χημική ουσία στον εγκέφαλο, απαντούν οι επιστήμονες.
Νευροεπιστήμονες στο Ινστιτούτο Επιστήμης και Τεχνολογίας της Οκινάουα (OIST), διεξήγαγαν έρευνα σε ποντίκια και αποκάλυψαν πως εντόπισαν έναν βασικό μηχανισμό στον εγκέφαλο που τα βοηθά να προσαρμοστούν όταν οι συνθήκες αλλάζουν ξαφνικά. Τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να βελτιώσουν την κατανόηση, που έχουν οι άνθρωποι για τις συνθήκες που δυσκολεύουν την δυνατότητά τους να κόψουν μία κακιά συνήθεια, συμπεριλαμβανομένου του εθισμού, της ιδεοψυχαναγκαστικής διαταραχής (OCD) και της νόσου του Πάρκινσον.
«Οι μηχανισμοί του εγκεφάλου πίσω από την αλλαγή των συμπεριφορών παραμένουν ασαφείς, επειδή η προσαρμογή σε ένα δεδομένο σενάριο είναι νευρολογικά περίπλοκη. Απαιτεί διασύνδεση της δραστηριότητας σε πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου», εξήγησε ο συν-συγγραφέας της μελέτης, ο καθηγητής Jeffery Wickens, επικεφαλής της Μονάδας Έρευνας Νευροβιολογίας στο OIST.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
«Προηγούμενη εργασία έχει δείξει ότι οι χολινεργικοί ενδιάμεσοι νευρώνες, τα εγκεφαλικά κύτταρα που απελευθερώνουν έναν νευροδιαβιβαστή, ο οποίος ονομάζεται ακετυλοχολίνη, εμπλέκονται στην ενεργοποίηση της ευελιξίας της συμπεριφοράς. Στη μελέτη αυτή καταφέραμε να χρησιμοποιήσουμε προηγμένες τεχνικές απεικόνισης για να δούμε την απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών σε πραγματικό χρόνο και να εμβαθύνουμε στους θεμελιώδεις μηχανισμούς πίσω από την ευελιξία της συμπεριφοράς».
Η ακετυλοχολίνη είναι ένας από τους κύριους νευροδιαβιβαστές του ανθρώπινου οργανισμού. Λειτουργεί ως «αγγελιοφόρος» στο νευρικό σύστημα και είναι απολύτως απαραίτητη για τη διατήρηση της μνήμης, της μάθησης και του ελέγχου των μυών.
Πώς αντιδρά ο εγκέφαλος στην απροσδόκητη απογοήτευση
Οι ερευνητές, για την μελέτη τους, εκπαίδευσαν ποντίκια να πλοηγούνται σε έναν εικονικό λαβύρινθο. Τα ποντίκια έμαθαν ποια διαδρομή θα οδηγούσε σε μια ανταμοιβή και σταδιακά ανέπτυξαν μια αξιόπιστη στρατηγική για την επίτευξή της. Στη συνέχεια, οι επιστήμονες άλλαξαν τους κανόνες.
Αφού άλλαξε η δίοδος της ανταμοιβής, τα ποντίκια απέτυχαν φυσικά να λάβουν την ανταμοιβή που περίμεναν. Στη συνέχεια οι ερευνητές παρακολούθησαν τη δραστηριότητα μέσα στον εγκέφαλο των ζώων καθώς αντιδρούσαν σε αυτό το αναπάντεχο για εκείνα αποτέλεσμα.
«Σε επίπεδο νευρώνων, παρατηρήσαμε μια σημαντική αύξηση στην απελευθέρωση ακετυλοχολίνης σε ορισμένες περιοχές του εγκεφάλου. Την ίδια ώρα συμπεριφορικά, είδαμε περισσότερα ποντίκια να εμφανίζουν αυτό που είναι γνωστό ως συμπεριφορά "χαλαρής μετατόπισης", αλλάζοντας τις επιλογές τους στον λαβύρινθο μετά από την αποτυχία ανταμοιβής», είπε ο δρ. Gideon Sarpong, επικεφαλής της μελέτης.
«Όσο μεγαλύτερη ήταν η αύξηση της ακετυλοχολίνης, τόσο πιο πιθανό ήταν τα ποντίκια να αλλάξουν τις μελλοντικές τους επιλογές. Τα αποτελέσματα της έρευνάς μας κατέδειξαν τη σημασία της ακετυλοχολίνης στην διακοπή της κακής συνήθειας και στη δυνατότητα λήψης νέων επιλογών» πρόσθεσε.
Η ακετυλοχολίνη βοηθά στην απεξάρτηση από παλιές συνήθειες
Για να ελέγξουν εάν η χημική αυτή ουσία ήταν πραγματικά υπεύθυνη για αυτήν την ευελιξία στη συμπεριφορά των υποκειμένων υπό μελέτη, η ομάδα των ερευνητών μείωσε την ικανότητα των ποντικιών να παράγουν τον νευροδιαβιβαστή. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές. Τα ποντίκια έδειξαν πολύ λιγότερη συμπεριφορά απώλειας-μετατόπισης, καθιστώντας τα λιγότερο πιθανό να προσαρμόσουν τις αποφάσεις τους μετά από ένα απροσδόκητο αποτέλεσμα. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι η ακετυλοχολίνη παίζει ουσιαστικό ρόλο στην υποβοήθηση της προσαρμογής του εγκεφάλου όταν αλλάζουν οι συνθήκες.
Ένα ενδιαφέρον σημείο, κατά τους ερευνητές είναι ότι δεν αντέδρασαν όλες οι ομάδες χολινεργικών ενδιάμεσων νευρώνων με τον ίδιο τρόπο. Ενώ οι περισσότεροι απελευθέρωσαν περισσότερη ακετυλοχολίνη, ορισμένες μικρές συστάδες κυττάρων έδειξαν ελάχιστη αλλαγή ή ακόμα και μείωση της δραστηριότητας.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτό ενδέχεται να βοηθήσει στη διατήρηση πληροφοριών σχετικά με προηγούμενες επιτυχημένες συμπεριφορές. Ο δρ. Sarpong τόνισε πως «αυτό δείχνει ότι τα ποντίκια μπορεί να μην ξεχνούν απαραίτητα την προηγούμενη "οδό" της ανταμοιβής, αλλά να διατηρούν αυτές τις πληροφορίες σε περίπτωση που αλλάξουν ξανά οι συνθήκες».
Επιπτώσεις για τον εθισμό, την ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή και τη νόσο του Πάρκινσον
Οι ερευνητές στη μελέτη τους τόνισαν ακόμα ότι η ευελιξία στη συμπεριφορά, περιλαμβάνει ένα πολύ μεγαλύτερο δίκτυο από έναν και μόνο νευροδιαβιβαστή ή τύπο εγκεφαλικού κυττάρου. Πολλαπλές περιοχές του εγκεφάλου και συστήματα χημικής σηματοδότησης συνεργάζονται για να βοηθήσουν ποντίκια και ανθρώπους να προσαρμοστούν σε μεταβαλλόμενες καταστάσεις. Ωστόσο, τα νέα ευρήματα παρέχουν ένα σημαντικό κομμάτι του παζλ, όπως σημειώνει ο καθηγητής Wickens, «καθώς η δραστηριότητα του σώματος, όπου συγκρατούνται αυτοί οι χολινεργικοί ενδιάμεσοι νευρώνες, είναι ένα κεντρικό συστατικό αυτού του συστήματος».
«Τα επίπεδα ακετυλοχολίνης συχνά μεταβάλλονται στις θεραπείες για νευροψυχιατρικές διαταραχές όπως η νόσος του Πάρκινσον ή η σχιζοφρένεια, επομένως η κατανόηση της λειτουργίας αυτού του νευροδιαβιβαστή είναι απαραίτητη για τη θεραπεία πολλών νευροψυχιατρικών διαταραχών», σημείωσε ο καθηγητής. Συμπλήρωσε ακόμα πως «ειδικότερα, με καταστάσεις όπως ο εθισμός και η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή βλέπουμε μια δυσκολία στην διακοπή των κακών συνηθειών και στην αλλαγή της συμπεριφοράς. Έτσι, η κατανόηση των μηχανισμών της ευελιξίας της συμπεριφοράς μπορεί μια μέρα να μας βοηθήσει να αναπτύξουμε καλύτερες θεραπείες» σημείωσε.
Με πληροφορίες του Science Daily
