Η ιδέα ότι η μείωση της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να προστατεύσει τον εγκέφαλο μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο μοιάζει να βγαίνει από ταινία επιστημονικής φαντασίας.
Ωστόσο, νέα μελέτη δείχνει ότι η τεχνητή πρόκληση υποθερμίας μέσω φαρμακευτικής αγωγής θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση για τον περιορισμό των εγκεφαλικών βλαβών.
Μείωση θερμοκρασίας σώματος μέσω γνωστών φαρμάκων
Κινέζοι ερευνητές από το Beijing Institute for Brain Disorders και άλλους επιστημονικούς φορείς ανέπτυξαν μια μέθοδο που μειώνει τη θερμοκρασία του σώματος χωρίς τη χρήση πάγου ή εξωτερικών συστημάτων ψύξης, χρησιμοποιώντας έναν συνδυασμό δύο ήδη γνωστών φαρμάκων, ο οποίος προκαλεί ελεγχόμενη υποθερμία τόσο σε πειραματόζωα όσο και σε ανθρώπους.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα αποτελέσματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Science Translational Medicine, έδειξαν ότι η μείωση της θερμοκρασίας επιβραδύνει τον μεταβολισμό των κυττάρων και καθυστερεί την εμφάνιση των βλαβών που προκαλεί το εγκεφαλικό επεισόδιο.
Παράλληλα, η πρώτη κλινική δοκιμή σε ασθενείς έδειξε ότι η θεραπεία είναι ασφαλής και καλά ανεκτή, ανοίγοντας τον δρόμο για μεγαλύτερες μελέτες.
Θεραπευτική στρατηγική η υποθερμία
Η υποθερμία θεωρείται εδώ και χρόνια μια πιθανή θεραπευτική στρατηγική για σοβαρές παθήσεις, καθώς η πτώση της θερμοκρασίας μειώνει τις μεταβολικές απαιτήσεις των κυττάρων.
Στην περίπτωση του εγκεφάλου, αυτό θα μπορούσε να περιορίσει τις καταστροφικές βιοχημικές διεργασίες που ενεργοποιούνται όταν διακόπτεται η αιμάτωση κατά τη διάρκεια ενός εγκεφαλικού επεισοδίου.
Σήμερα η ελεγχόμενη υποθερμία εφαρμόζεται ήδη σε ορισμένους ασθενείς μετά από καρδιακή ανακοπή, προκειμένου να περιοριστεί η εγκεφαλική βλάβη. Ωστόσο, η μέθοδος χρησιμοποιείται κυρίως σε ασθενείς που βρίσκονται σε κώμα, καθώς ένας άνθρωπος που έχει τις αισθήσεις του αντιδρά φυσιολογικά στην ψύξη με έντονο ρίγος και με άλλους μηχανισμούς που δυσκολεύουν τη θεραπεία. Επιπλέον, οι παραδοσιακές τεχνικές ψύξης μπορεί να προκαλέσουν σημαντική καταπόνηση του οργανισμού.
Οι ερευνητές αναζήτησαν λοιπόν έναν διαφορετικό τρόπο πρόκλησης υποθερμίας και επέλεξαν τον συνδυασμό της χλωροπρομαζίνης, ενός αντιψυχωσικού πρώτης γενιάς, και της προμεθαζίνης, ενός αντιισταμινικού φαρμάκου που χρησιμοποιείται επί δεκαετίες στην κλινική πράξη.
Θεραπεία σε ποντίκια
Αρχικά δοκίμασαν τη θεραπεία σε ποντίκια και σε πιθήκους Ρέζους που είχαν υποστεί εγκεφαλικό επεισόδιο. Και στα δύο ζωικά μοντέλα η φαρμακευτική αγωγή φάνηκε να προστατεύει τον εγκέφαλο, περιορίζοντας τη νευρολογική βλάβη και τις επιπλοκές.
Ακολούθησε κλινική δοκιμή Φάσης Ι σε 32 ασθενείς με οξύ ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο, τη συχνότερη μορφή εγκεφαλικού που προκαλείται από απόφραξη αγγείου στον εγκέφαλο. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε ομάδες που έλαβαν είτε placebo, είτε μία από τέσσερις διαφορετικές δόσεις του φαρμακευτικού συνδυασμού.
Οι μελέτες Φάσης Ι έχουν ως βασικό στόχο την αξιολόγηση της ασφάλειας μιας νέας θεραπείας και όχι την πλήρη επιβεβαίωση της αποτελεσματικότητάς της. Στην περίπτωση αυτή, όλες οι δοσολογίες αποδείχθηκαν ασφαλείς και καλά ανεκτές από τους ασθενείς. Επιπλέον, οι ερευνητές κατέγραψαν βιοδείκτες που υποδήλωναν επιβράδυνση του μεταβολισμού σε όλες τις ομάδες θεραπείας, ενώ μόνο η υψηλότερη δόση κατάφερε να μειώσει σταθερά τη θερμοκρασία του σώματος.
Παρότι τα αποτελέσματα προέρχονται ακόμη από προκλινικές μελέτες και από μια μικρή δοκιμή ασφαλείας, οι επιστήμονες θεωρούν ότι τα στοιχεία είναι αρκετά ισχυρά ώστε να προχωρήσουν σε μεγαλύτερες κλινικές μελέτες Φάσης ΙΙ.
Όπως αναφέρουν, η επιτυχής μετάφραση των αποτελεσμάτων από τα τρωκτικά και τους πιθήκους στους ανθρώπους αποτελεί σημαντική ένδειξη ότι η συγκεκριμένη θεραπευτική προσέγγιση μπορεί να έχει πραγματικές κλινικές εφαρμογές.
Οι ερευνητές εκτιμούν επίσης ότι η φαρμακευτικά επαγόμενη υποθερμία δεν θα μπορούσε να περιοριστεί μόνο στην αντιμετώπιση του εγκεφαλικού επεισοδίου.
Χρήση και σε πιο κρίσιμες καταστάσεις
Εφόσον επιβεβαιωθεί η αποτελεσματικότητά της σε μεγαλύτερες μελέτες, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και σε άλλες κρίσιμες καταστάσεις, όπως σοβαρά τραύματα, εκτεταμένες κακώσεις ή σηψαιμία, όπου η προστασία των οργάνων από μεταβολικές βλάβες είναι ζωτικής σημασίας.
Αν οι επόμενες κλινικές δοκιμές επιβεβαιώσουν τα αρχικά ευρήματα, η τεχνητή υποθερμία μέσω φαρμάκων θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια νέα θεραπευτική στρατηγική για την προστασία του εγκεφάλου, προσφέροντας στους γιατρούς ένα πολύτιμο εργαλείο στις πρώτες κρίσιμες ώρες μετά από ένα εγκεφαλικό επεισόδιο.
Με λίγη τύχη, το κυριολεκτικό «πάγωμα» ενός εγκεφαλικού επεισοδίου μπορεί κάποια μέρα να γίνει η βασική φροντίδα.
