Τη δυνατότητα να συνταξιοδοτηθούν άμεσα έχουν περίπου 30.000 μηχανικοί, αρχιτέκτονες, τοπογράφοι και λοιποί ασφαλισμένοι του πρώην ΤΣΜΕΔΕ, αξιοποιώντας τις ισχύουσες διατάξεις για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου ασφάλισης μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών. Για πολλούς, μάλιστα, η έξοδος από την ενεργό ασφάλιση αποτελεί πλέον συμφέρουσα επιλογή, καθώς μπορούν να λαμβάνουν το σύνολο της σύνταξής τους και ταυτόχρονα να συνεχίζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα.
Οι τρεις δρόμοι για τη συνταξιοδότηση
Οι βασικές διαδρομές προς τη συνταξιοδότηση είναι τρεις. Η πρώτη αφορά την πλήρη σύνταξη στο 67ο έτος της ηλικίας με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης. Για τους άνδρες δίνεται η δυνατότητα να συμπληρώσουν τη 15ετία με αναγνώριση του χρόνου στρατιωτικής θητείας, ενώ για τις γυναίκες απαιτούνται 15 έτη πραγματικής ασφάλισης. Όσοι πληρούν τις συγκεκριμένες προϋποθέσεις μπορούν να καταθέσουν άμεσα αίτηση συνταξιοδότησης.
Η δεύτερη και σημαντικότερη κατηγορία αφορά τους ασφαλισμένους που συμπληρώνουν το 62ο έτος της ηλικίας και διαθέτουν ή μπορούν να συμπληρώσουν 40 χρόνια ασφάλισης. Η συμπλήρωση της 40ετίας μπορεί να γίνει είτε με πραγματικό ασφαλιστικό χρόνο είτε μέσω αναγνώρισης πλασματικών ετών, όπως στρατιωτική θητεία, σπουδές, χρόνος τέκνων και άλλες αναγνωριζόμενες περίοδοι. Πρόκειται για τη λύση που επιλέγουν χιλιάδες μηχανικοί, καθώς εξασφαλίζει πλήρη σύνταξη χωρίς να απαιτείται η αναμονή μέχρι το 67ο έτος.
Μία ακόμη δυνατότητα αφορά τους ασφαλισμένους που υπήχθησαν για πρώτη φορά στην ασφάλιση μετά την 1η Ιανουαρίου 1993. Οι συγκεκριμένοι μπορούν να λάβουν μειωμένη σύνταξη στα 62 έτη με τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, χωρίς να απαιτείται η συμπλήρωση 40 ετών. Βασική προϋπόθεση είναι να έχουν πραγματοποιήσει τουλάχιστον 750 ημέρες ασφάλισης κατά την τελευταία πενταετία πριν από την υποβολή της αίτησης. Η μείωση εφαρμόζεται μόνο στο ποσό της εθνικής σύνταξης, ενώ η ανταποδοτική σύνταξη καταβάλλεται στο σύνολό της.
Πλασματικά έτη και εργασία μετά τη συνταξιοδότηση
Καθοριστικό ρόλο στη θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος παίζουν τα πλασματικά έτη. Οι ασφαλισμένοι μπορούν να αναγνωρίσουν χρόνο στρατιωτικής θητείας, σπουδών, τέκνων, κενών ασφάλισης, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις αξιοποιούνται και περίοδοι επιδοτούμενης ανεργίας. Το κόστος εξαγοράς για τους αυτοαπασχολούμενους υπολογίζεται με βάση την ασφαλιστική κατηγορία στην οποία υπάγονται, ενώ για τους μισθωτούς αντιστοιχεί στο 20% των μικτών αποδοχών για κάθε μήνα αναγνώρισης. Η εξόφληση μπορεί να πραγματοποιηθεί εφάπαξ, με δόσεις ή μέσω παρακράτησης από τη μελλοντική σύνταξη.
Σημαντική αλλαγή για τους ασφαλισμένους του πρώην ΤΣΜΕΔΕ αποτελεί το γεγονός ότι η συνταξιοδότηση δεν συνεπάγεται πλέον και διακοπή της επαγγελματικής δραστηριότητας. Οι συνταξιούχοι ελεύθεροι επαγγελματίες μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται, διατηρώντας ενεργό το επάγγελμά τους και λαμβάνοντας το 100% της σύνταξής τους, με την καταβολή μόνο του προβλεπόμενου πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ. Η δυνατότητα αυτή έχει αλλάξει τα δεδομένα για χιλιάδες μηχανικούς που εξακολουθούν να έχουν ενεργές μελέτες, τεχνικά έργα ή άλλες επαγγελματικές υποχρεώσεις.
Πώς υπολογίζεται η σύνταξη και πότε συμφέρει η έξοδος
Σύμφωνα με τον δικηγόρο Διονύση Ρίζο, για πολλούς ασφαλισμένους η παραμονή στην ασφάλιση μετά τη συμπλήρωση 40 ετών δεν οδηγεί σε ουσιαστική αύξηση της μελλοντικής σύνταξης. Οι συντελεστές αναπλήρωσης βελτιώνονται σημαντικά έως τη 40ετία, όμως μετά το όριο αυτό η πρόσθετη ανταποδοτικότητα είναι περιορισμένη σε σχέση με το κόστος συνέχισης της ασφάλισης. Για τον λόγο αυτό, σε αρκετές περιπτώσεις η άμεση υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης αποτελεί οικονομικά πιο συμφέρουσα επιλογή.
Η κύρια σύνταξη των μηχανικών αποτελείται από δύο μέρη: την εθνική σύνταξη και την ανταποδοτική. Η πρώτη ανέρχεται σήμερα περίπου στα 446 ευρώ για όσους πληρούν τις προϋποθέσεις πλήρους καταβολής, ενώ η δεύτερη υπολογίζεται με βάση τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών από το 2002 έως την ημερομηνία εξόδου. Στον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη οι ασφαλιστικές κατηγορίες που ίσχυαν έως το 2016, το εισοδηματικό σύστημα εισφορών της περιόδου 2017-2019, καθώς και οι ασφαλιστικές κατηγορίες που εφαρμόζονται από το 2020. Τα αναγνωρισμένα πλασματικά έτη αυξάνουν τόσο τον συνολικό χρόνο ασφάλισης όσο και το ποσό της ανταποδοτικής σύνταξης.
Ενδεικτικά παραδείγματα δείχνουν ότι γυναίκα μηχανικός 62 ετών με 38 χρόνια ασφάλισης μπορεί, με αναγνώριση δύο πλασματικών ετών, να συμπληρώσει τη 40ετία και να λάβει πλήρη σύνταξη. Αντίστοιχα, μηχανικός με 37 χρόνια ασφάλισης μπορεί, μέσω εξαγοράς τριών πλασματικών ετών, να κατοχυρώσει άμεσα δικαίωμα συνταξιοδότησης. Για όσους ασφαλίστηκαν μετά το 1993, η επιλογή της μειωμένης σύνταξης στα 62 αποτελεί επίσης μία εναλλακτική λύση, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας.
