Το συκώτι έχει πολλούς σημαντικούς ρόλους στο σώμα, από την επεξεργασία θρεπτικών συστατικών και την απομάκρυνση τοξινών από το αίμα έως τον μεταβολισμό των φαρμάκων. Το ήπαρ κάνει πολλά για να σας διατηρεί υγιείς, ωστόσο έχει και τα όριά του.
Μέχρι τώρα, πιθανότατα έχετε ακούσει πολλές προειδοποιήσεις σχετικά με το αλκοόλ και την υγεία του ήπατος. Είναι γνωστό ότι η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιβαρύνει σοβαρά το συκώτι. Ωστόσο, υπάρχει και μια άλλη συνήθεια, η οποία μπορεί να βλάψει το ήπαρ και πολλοί αγνοούν: η υπερβολική χρήση της παρακεταμόλης, ενός παυσίπονου που διατίθεται χωρίς συνταγή.
Μπορεί να πιστεύετε ότι ένα απλό, μη συνταγογραφούμενο φάρμακο, δεν προκαλεί βλάβη, ωστόσο, μπορεί, ιδιαίτερα σε υψηλές δόσεις ή όταν λαμβάνεται πολύ συχνά. Στην πραγματικότητα, αποτελεί την κύρια αιτία αιφνίδιας ηπατικής ανεπάρκειας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ειδικοί στον χώρο της υγείας εξηγούν:
Πώς τα παυσίπονα μπορούν να βλάψουν το συκώτι
Οι άνθρωποι λαμβάνουν συχνά φάρμακα χωρίς συνταγή, όπως παρακεταμόλη, π.χ. για τον πυρετό ή για την ανακούφιση από πόνους. Αν και η παρακεταμόλη είναι ασφαλής σε συγκεκριμένες δόσεις, μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όταν λαμβάνεται σε υπερβολική ποσότητα. Η ηπατική βλάβη μπορεί να προκύψει αν παίρνετε υψηλές δόσεις για πολλές συνεχόμενες ημέρες ή αν καταναλώσετε υπερβολική ποσότητα μονομιάς. Σε ορισμένες περιπτώσεις είναι πιθανή ακόμη και η οξεία ηπατική ανεπάρκεια.
«Όταν η ακεταμινοφαίνη (παρακεταμόλη) χρησιμοποιείται σε δόσεις μεγαλύτερες από τις συνιστώμενες, μπορεί να υπερφορτώσει τις διαδικασίες του οργανισμού που είναι υπεύθυνες για τον μεταβολισμό του φαρμάκου», εξηγεί η φαρμακοποιός Laura Heath. «Αν συμβεί αυτό, μπορεί να προκληθεί σοβαρή ηπατική βλάβη».
Το μεγαλύτερο μέρος της παρακεταμόλης μεταβολίζεται με ασφάλεια μέσω φυσιολογικών ηπατικών οδών, εξηγεί η φαρμακοποιός Farrah Tavakoli. «Μια μικρή ποσότητα μετατρέπεται σε μια ουσία που ονομάζεται NAPQI, έναν τοξικό μεταβολίτη που μπορεί να γίνει επιβλαβής όταν συσσωρεύεται». Υπό φυσιολογικές συνθήκες, το σώμα εξουδετερώνει τον NAPQI με ένα αντιοξειδωτικό που ονομάζεται γλουταθειόνη. Όμως όταν συσσωρευτεί υπερβολικά, μπορεί να προκαλέσει βλάβη στο ήπαρ.
Πόση παρακεταμόλη θεωρείται υπερβολική;
Σύμφωνα με το American College of Gastroenterology, οι υγιείς ενήλικες δεν πρέπει να λαμβάνουν περισσότερα από 1.000 mg παρακεταμόλης κάθε φορά ή περισσότερα από 4.000 mg την ημέρα. Επιπλέον, θα πρέπει να αποφεύγεται η λήψη 3.000 mg ημερησίως για περισσότερες από τρεις έως πέντε συνεχόμενες ημέρες.
«Η μέγιστη δόση για τους περισσότερους ενήλικες είναι 4.000 mg ημερησίως», αναφέρει η Tavakoli.
Είναι σημαντικό να γνωρίζετε ότι η παρακεταμόλη δεν περιέχεται μόνο στα παυσίπονα. Υπάρχει σε πολλά φάρμακα χωρίς συνταγή και συνταγογραφούμενα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων φαρμάκων για αλλεργίες, κρυολόγημα, γρίπη, ημικρανίες, καθώς και σε αντιπυρετικά και αναλγητικά. Οι ειδικοί προειδοποιούν να μην λαμβάνετε ταυτόχρονα περισσότερα από ένα φάρμακα που περιέχουν παρακεταμόλη.
«Αν συνειδητοποιήσετε ότι παίρνετε πολλά διαφορετικά φάρμακα που περιέχουν παρακεταμόλη, είναι σημαντικό να επικοινωνήσετε με τον γιατρό σας», αναφέρει η γιατρός Rucha Shah. «Αν αρχίσετε να παρατηρείτε ίκτερο ή κοιλιακό πόνο ή αν κατά λάθος καταναλώσατε υπερβολική ποσότητα, πρέπει να ενημερώσετε αμέσως τον γιατρό σας — μερικές φορές απαιτείται νοσηλεία για περαιτέρω έλεγχο», προσθέτει.
Με πληροφορίες από eatingwell
