Συμβουλές για την υγεία και την ευεξία βρίσκονται παντού στα social media: από τάσεις και χρήσιμες πληροφορίες μέχρι ξεκάθαρη παραπληροφόρηση.
Νέα έρευνα του Pew Research Center δείχνει ότι περίπου 4 στους 10 ενήλικες στις ΗΠΑ, οι μισοί κάτω των 50 ετών, παίρνουν πληροφορίες για την υγεία από social media ή podcasts.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης τα προφίλ 6.828 influencers υγείας και ευεξίας, με τουλάχιστον 100.000 ακόλουθους έκαστος. Μόλις σχεδόν 4 στους 10 δηλώνουν επαγγελματικό υπόβαθρο στον χώρο της υγείας. Περίπου το ένα τρίτο αυτοπροσδιορίζεται ως «coaches», γύρω στο 30% ως επιχειρηματίες, ενώ 1 στους 10 βασίζεται κυρίως στην προσωπική εμπειρία (π.χ. ως γονιός).
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Παρά το διαφορετικό επίπεδο γνώσεων, περίπου οι μισοί από όσους παίρνουν πληροφορίες από influencers λένε ότι τους βοηθούν να κατανοήσουν καλύτερα θέματα υγείας. Το ένα τρίτο λέει ότι δεν βοηθήθηκε και 1 στους 10 ότι μπερδεύτηκε περισσότερο.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι λίγη καχυποψία είναι σημαντική όταν βλέπουμε περιεχόμενο για fitness, ψυχική υγεία και προσωπική φροντίδα.
Ακολουθούν συμβουλές για πιο «έξυπνη» αξιολόγηση.
Το «coach» δεν σημαίνει απαραίτητα εκπαίδευση
Συχνά, το ασαφές «coach» δεν συνοδεύεται από αποδείξεις εκπαίδευσης ή πιστοποίησης.
Η Courtney Babilya, η οποία έχει πάνω από 430.000 ακόλουθους στο Instagram, έχει παρατηρήσει αυτό το φαινόμενο κυρίως σε θέματα εγκυμοσύνης: «Κάποιος κάνει ένα παιδί και ξαφνικά γίνεται "coach εγκυμοσύνης"».
«Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί με ανθρώπους που έχουν εμπειρία σε ένα μόνο θέμα και ξαφνικά παρουσιάζονται ως "coach" αυτού», αναφέρει.
Το «coach» είναι ένα επιχειρηματικό μοντέλο, όχι ένδειξη εκπαίδευσης.
Μην πέφτεις στην παγίδα του viral «σοκ»
Αν κάτι σου προκαλεί έντονα συναισθήματα, κάνε μια παύση. Για ανθρώπους που δεν έχουν πρόσβαση σε υγειονομική φροντίδα ή νιώθουν ότι οι γιατροί τους δεν τους ακούν, μια «ασυνήθιστη» άποψη μπορεί να μοιάζει με την απάντηση που έψαχναν. Η έρευνα του Pew Research Center έδειξε ότι το 53% των ανασφάλιστων αντλεί πληροφορίες υγείας από τα social media, σε σύγκριση με το 38% των ασφαλισμένων.
Ωστόσο, οι άνθρωποι που προσπαθούν να μοιραστούν σωστή ιατρική πληροφόρηση online δεν επιδιώκουν να προκαλέσουν φόβο ή εντυπωσιασμό, τονίζει η Fatima Daoud Yilmaz, γυναικολόγος στο Stony Brook Medicine της Νέας Υόρκης.
- Ακόμη κι αν κάποιος έχει επιστημονική κατάρτιση, ρώτα τον εαυτό σου: Μιλάει εκτός του πεδίου εξειδίκευσής του;
- Είναι αυτό που λέει συμβατό με την επιστημονική συναίνεση;
«Δεν έχουν όλες οι απόψεις την ίδια αξία όταν πρόκειται για θέματα όπως η υγεία, η ιατρική ή η επιστήμη», τονίζει η Daoud.
Πρόσεχε τις υπερβολικές ή απόλυτες δηλώσεις, ειδικά στα πρώτα δευτερόλεπτα ενός βίντεο, όταν οι influencers προσπαθούν έντονα να τραβήξουν την προσοχή, προσθέτει η Babilya.
Η μη απόλυτη διατύπωση είναι καλό σημάδι, προσθέτει η Nedra Glover Tawwab, ασκούμενη θεραπεύτρια και συγγραφέας. Στα βίντεό της για τα όρια και την ψυχική υγεία χρησιμοποιεί εκφράσεις όπως «ίσως», «μερικές φορές», «ενδεχομένως», αντί να κάνει διαγνώσεις στους 1,8 εκατομμύρια ακολούθους της στο Instagram.
Αν νιώθεις ότι έχεις βρει «διάγνωση» online, αυτό είναι ένδειξη ότι πρέπει να απευθυνθείς σε έναν επαγγελματία, τονίζει η Tawwab.
Ακολούθησε... τα χρήματα του influencer
Οι άνθρωποι στα social media βγάζουν χρήματα. Για κάποιους, αυτό είναι το επάγγελμά τους.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι πληροφορίες που δίνουν είναι μεροληπτικές, ωστόσο οι καταναλωτές πρέπει να τις αντιμετωπίζουν με επιφύλαξη, γιατί υπάρχει οικονομικό κίνητρο να προωθούν τέτοιου είδους περιεχόμενο», τονίζει η Daoud.
Σταμάτα να είσαι παθητικός χρήστης
Οι ειδικοί επίσης προτείνουν να κάνεις μια παύση και να ελέγχεις τις πηγές του βίντεο. Αναζήτησε αξιόπιστα και τεκμηριωμένα επιστημονικά δεδομένα. Κάποιες αναρτήσεις δεν είναι σωστά ελεγμένες, προειδοποιεί η Babilya.
Χρησιμοποίησε την ίδια λογική με αυτήν που χρησιμοποιείς όταν αξιολογείς μια online αγορά, διαβάζοντας π.χ. κριτικές προϊόντων, αναφέρει η Tawwab.
Τα δύο τρίτα των χρηστών επισημαίνουν ότι τυχαίνει να βλέπουν τέτοιο περιεχόμενο χωρίς να το αναζητούν, σύμφωνα με την έρευνα του Pew Research Center.
Αν θέλεις να ελέγξεις το feed σου, χρειάζεται χρόνος και συνεχής προσπάθεια, υπογραμμίζει ο Ash Milton από το Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, που μελετά πώς οι χρήστες διαχειρίζονται online πληροφορίες για την ψυχική υγεία.
«Πρέπει να δουλέψεις γι’ αυτό, γιατί ο αλγόριθμος έχει σχεδιαστεί για παθητική κατανάλωση», τονίζει.
Μπορείς να χρησιμοποιείς εργαλεία όπως το «Hidden Words» στο Instagram ή το «Not Interested» στο TikTok για να φιλτράρεις περιεχόμενο, αν και ο Milton σημειώνει ότι το TikTok δεν καταλαβαίνει πάντα τι δεν σε ενδιαφέρει.
Βρες έναν γιατρό που εμπιστεύεσαι
Επιβεβαίωσε την πληροφορία συζητώντας με έναν αξιόπιστο επαγγελματία υγείας.
Οι influencers μπορούν να λένε οτιδήποτε, ενώ οι επαγγελματίες υγείας έχουν ηθική και νομική ευθύνη για τη φροντίδα σου και «μπορεί να αντιμετωπίσουν επαγγελματικές και προσωπικές συνέπειες για τις συμβουλές που δίνουν», τονίζει η Daoud.
«Τελικά, μίλησε με τον γιατρό που σε γνωρίζει», πρόσθεσε.
Με πληροφορίες από Associated Press
