Σε ποσοστό που ξεπερνά το 50% μπορούν να αποφευχθούν ογκολογικά χειρουργεία, χάρη στην επεμβατική ακτινολογία, που επιχειρεί να εξατομικεύσει την αντικαρκινική θεραπεία μέσω διαδερμικών τεχνικών βιοψίας.
Παράλληλα, διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην ανακούφιση του πόνου για μεγάλη μερίδα ασθενών με καρκίνο, καθώς στην πορεία της νόσου έως και οκτώ στους δέκα εμφανίζουν αλγώδη σύνδρομα. Αυτά είναι μόνο μερικά από τα πλεονεκτήματα της επεμβατικής ακτινολογίας που αποτελεί τον τέταρτο πυλώνα αντιμετώπισης της καρκινικής νόσου, μαζί με το χειρουργείο, τη χημειοθεραπεία και την ακτινοθεραπεία.
Σύμφωνα με τα όσα δηλώνει στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου ο καθηγητής επεμβατικής ακτινολογίας και υπεύθυνος της μονάδας επεμβατικής ογκολογίας στο Β' Εργαστήριο Ακτινολογίας της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ που εδρεύει στο «Αττικόν» Δημήτρης Φιλιππιάδης, η επεμβατική ακτινολογία συμβάλλει στη διάγνωση, στη θεραπεία αλλά και στην ανακούφιση των ασθενών.
Θεραπευτική παρέμβαση σε συμπαγείς όγκους
Στη θεραπευτική προσέγγιση, εξηγεί ο κ. Φιλιππιάδης, η επεμβατική ακτινολογία, προσφέρει επιλογές τόσο σε πρωτοπαθείς καρκίνους, όπως πχ του νεφρού, του ήπατος και του πνεύμονα, όσο και σε μεταστατική νόσο που προέρχεται από αυτούς. «Μιλάμε πάντα για συμπαγείς όγκους και ανάλογα με τον τύπο του καρκίνου υπάρχουν και διαφορετικά όρια, στα οποία μπορούμε να επέμβουμε. Για παράδειμα, για τον καρκίνο του νεφρού το όριο κυμαίνεται γύρω στα τέσσερα εκατοστά, για τον καρκίνο του πνεύμονα το όριο είναι μέχρι τα τρία εκατοστά, ενώ για τον καρκίνο του ήπατος κυμαίνεται από τρία έως πέντε εκατοστά».
Πού υπερτερεί και πού υστερεί
Εύλογα τίθεται το ερώτημα, γιατί να μην εφαρμοστεί η ίδια τεχνική σε έναν όγκο ελαφρώς μεγαλύτερο. «Το μυστικό για το πώς μπορώ να απαντήσω στην ερώτηση, κρύβεται πίσω από τη συναντήσεις που γίνονται ανάμεσα σε διαφορετικές ειδικότητες. Αυτό το οποίο καταγράφεται από τη διεθνή βιβλιογραφία είναι ότι διαφορετικές θεραπείες διέπονται από διαφορετικά ποσοστά επιτυχίας και διαφορετικά ποσοστά επιπλοκών, στην αντιμετώπιση ενός καρκίνου. Όσο μεγαλύτερος είναι όγκος τόσο καλύτερη είναι η αποτελεσματικότητα της χειρουργικής εξαίρεσης, συγκριτικά με τις δικές μας θεραπείες». Πού υπερτερεί η επεμβατική ακτινολογία και πού υπολείπεται σε σχέση με το κλασσικό χειρουργείο; «Εμείς επειδή χρησιμοποιούμε την απεικόνιση δεν χρειάζεται να ανοίξουμε τον ασθενή, δεν είναι απολύτως απαραίτητη η γενική αναισθησία, δεν υπάρχουν ράμματα, οπότε η χαμηλή επεμβατικότητα των δικών μας τεχνικών, τις καθιστά πιο φιλικές απέναντι σε ασθενείς, οι οποίοι μπορεί να πάσχουν από συννοσηρότητες, ή να έχουν προβλήματα υγείας. Όσον αφορά το πού υστερούμε θέλω να επισημάνω ότι όσο μικρότερο το μέγεθος ενός όγκου, τόσο καλύτερη η σχέση κόστους οφέλους για μας. Όσο μεγαλύτερο το μέγεθος του, τόσο καλύτερη η σχέση κόστους οφέλους, για τους χειρουργούς. Ένα πλεονέκτημα των δικών μας θεραπειών πάντως, είναι ότι μπορούν εύκολα να συνδυαστούν, είτε με χειρουργείο, είτε με χημειοθεραπεία, είτε με ακτινοθεραπεία, κάτι το οποίο δεν ισχύει για τις υπόλοιπες ειδικότητες.
53-80% των ασθενών εμφανίζουν πόνο
Πέρα όμως από τη θεραπευτική προσέγγιση, εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος της επεμβατικής ακτινολογίας και στην παρηγορητική αντιμετώπιση. «Περισσότεροι από τους μισούς ασθενείς με καρκίνο, σε ποσοστό που κυμαίνεται μεταξύ 53 και 80%, κάποια στιγμή στην πορεία της νόσου θα αντιμετωπίσουν αλγώδη σύνδρομα. Θα υποφέρουν από πόνο και αυτό θα έχει επίδραση και στην ποιότητα ζωής τους. Η επεμβατική ακτινολογία μπορεί να προσφέρει ελάχιστα επεμβατικές, απεικονιστικά καθοδηγούμενες, θεραπείες που μειώνουν αυτόν τον πόνο, ανακουφίζουν αυτούς τους ανθρώπους και βελτιώνουν σημαντικά την ποιότητα ζωής τους».
Όσον αφορά το διαγνωστικό σκέλος, ο κ. Φιλιππιάδης αναφέρει ότι η επεμβατική ακτινολογία συμβάλλει καθοριστικά μέσω διαδερμικών τεχνικών βιοψίας, που επιτρέπουν τη λήψη υλικού, χωρίς την ανάγκη ανοιχτής χειρουργικής επέμβασης. Από το υλικό αυτό, αντλούνται κρίσιμες πληροφορίες σχετικά με τα μοριακά και άλλα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της νόσου, οι οποίες δίνουν τη δυνατότητα στους ειδικούς να εξατομικεύσουν τη θεραπεία. «Στόχος είναι να περάσουμε από τη γενική συζήτηση για την αντιμετώπιση για παράδειγμα του καρκίνου του πνεύμονα, στη στοχευμένη αντιμετώπιση του καρκίνου του συγκεκριμένου ασθενούς, με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της δικής του νόσου». Με την επεμβατική ακτινολογία, όπως εξηγεί ο καθηγητής, πάνε οι ασθενείς το πρωί κάνουν χωρίς ράμματα και χωρίς ανοιχτή χειρουργική τομή τη βιοψία τους και στην συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων φεύγουν την ίδια μέρα. «Τα πλεονεκτήματα σε σχέση με την κλασσική ανοιχτή χειρουργική βιοψία είναι: Πρώτον, ότι είναι πολύ λιγότερο επεμβατική, δεύτερον, εφαρμόζεται με τοπική αναισθησία, ή ελαφρά καταστολή, τρίτον, διέπεται από καλύτερη σχέση κόστους οφέλους και τέταρτον, συνεισφέρει στη μείωση επικουρικών κλινών».
Πάνω από 500 ασθενείς ετησίως στο Αττικόν
Σε τι ποσοστό αποφεύγονται χειρουργεία με την επεμβατική ακτινολογία, στο πεδίο της ογκολογίας ερωτάται στη συνέχεια ο καθηγητής. «Υπάρχει μία αλληλοεπικάλυψη των ενδείξεων, για το ποιοι ασθενείς μπορούν να χειρουργηθούν και ποιοι μπορούν να αντιμετωπιστούν με ελάχιστα επεμβατικές θεραπείες. Σε πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό άνω του 50% μπορούν να αποφευχθούν τα χειρουργεία με ό,τι αυτό σημαίνει για τον ασθενή και για το Εθνικό Σύστημα Υγείας. Μόνο στο Αττικόν αντιμετωπίζουμε με τις δικές μας θεραπευτικές τεχνικές πάνω από 500 ασθενείς με καρκίνο σε ετήσια βάση».
Εκτός από τον καρκίνο, η επεμβατική ακτινολογία έχει ένα πολύ ευρύ φάσμα εφαρμογών, μεταξύ των οποίων η τοπική αντιμετώπιση εγκεφαλικών με μηχανική θρομβεκτομή, η αντιμετώπιση πνευμονικής εμβολής στη διαδικασία του επείγοντος, το διαβητικό πόδι, το ανεύρυσμα κλπ.
Αξίζει να σημειωθεί ότι το Β΄ Εργαστήριο Ακτινολογίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, είναι το πρώτο πιστοποιημένο στην Ελλάδα κέντρο επεμβατικής ογκολογίας με την ευρωπαϊκή πιστοποίηση IASIΟS, η οποία αποδίδεται από τον Πανευρωπαϊκό Οργανισμό Επεμβατικής Ακτινολογίας σε τμήματα με εξειδίκευση στην επεμβατική ογκολογία, επιβεβαιώνοντας την υψηλή ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
