Η νηστεία της Σαρακοστής 2025 καλά κρατεί με τους πιστούς να την τηρούν ευλαβικά από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι και το Πάσχα που φέτος θα γιορταστεί την Κυριακή 20 Απριλίου. Οι πιστοί εκτός από την θρησκευτική αξία της αποχής από τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης, ωφελούνται και σε επίπεδο υγείας καθώς αποτοξινώνουν τον οργανισμό τους.
Στο πλαίσιο της νηστείας αποφεύγονται τα τρόφιμα ζωικής προέλευσης όπως το κρέας, το ψάρι, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά και η βάση της διατροφής αποτελείται από αρκετά όσπρια, φρούτα και λαχανικά, θαλασσινά, αμυλούχα (ψωμί, ρύζι, μακαρόνια, ξηροί καρποί, πατάτες, δημητριακά) και λαδερά φαγητά.
Η πρωτεΐνη στη νηστεία: Οι τροφές που θα σε βοηθήσουν
Από διατροφικής άποψης, η νηστεία χαρακτηρίζεται από ένα διαιτολόγιο πολύ χαμηλό σε κορεσμένα λίπη, αυξημένο σε μονοακόρεστα και πολυακόρεστα λίπη, αυξημένο σε φυτικές ίνες, βιταμίνες, μέταλλα και ιχνοστοιχεία. Έτσι λοιπόν, η διατροφή της νηστείας, μπορούμε να πούμε ότι αποτοξινώνει τον οργανισμό, αφού δεν περιλαμβάνει κορεσμένο λίπος, ενώ ταυτόχρονα εφοδιάζει τον οργανισμό με όλα τα απαραίτητα συστατικά που χρειάζεται. Ενεργειακά, κατά την περίοδο της νηστείας αυξάνεται η πρόσληψη ενέργειας που προέρχεται από υδατάνθρακες και μειώνεται αυτή που προέρχεται από λίπη και πρωτεΐνες. Η πρωτεΐνη είναι βασικό δομικό συστατικό της μυϊκής μάζας, συμβάλει στην εύρυθμη λειτουργία του ανοσοποιητικού και αυξάνει τον δείκτη κορεσμού των γευμάτων κρατώντας μας χορτάτους για περισσότερη ώρα.
Η πρωτεΐνη αποτελείται από 20 διαφορετικά αμινοξέα. Ο ανθρώπινος οργανισμός μπορεί να συνθέσει μόνος του τα 11 από αυτά. Τα υπόλοιπα 9 ονομάζονται απαραίτητα αμινοξέα’, καθώς δεν μπορεί να τα συνθέσει κι έτσι χρειάζεται να τα προσλαμβάνει μέσω της τροφής. Τα ζωικά τρόφιμα όπως π.χ. το κρέας, το ψάρι, τα θαλασσινά, τα αυγά και τα γαλακτοκομικά περιέχουν και τα 9 απαραίτητα αμινοξέα. Από την άλλη, οι φυτικές πηγές πρωτεϊνών όπως είναι οι φακές και το ρύζι δεν περιέχουν και τα 9 ή τουλάχιστον δεν τα περιέχουν σε επαρκή ποσότητα. Έτσι, είναι σημαντικό κατά την περίοδο της νηστείας ή και σε χορτοφαγικού τύπου διατροφές, να εντάξουμε ποικιλία φυτικών πηγών πρωτεϊνης επιτυγχάνοντας τους κατάλληλους συνδυασμούς, με στόχο ο οργανισμός μας να προσλαμβάνει καθημερινά και τα 9 απαραίτητα αμινοξέα.
Για παράδειγμα, οι φακές περιέχουν όλα τα απαραίτητα αμινοξέα, εκτός από τη μεθειονίνη και την κυστίνη. Επομένως, η πρωτεΐνη της φακής δεν είναι μια “ολοκληρωμένη πρωτεΐνη”. Από την άλλη, η πρωτεΐνη του ρυζιού περιέχει τα δύο αυτά αμινοξέα (μεθειονίνη και κυστίνη). Έτσι, συνδυάζοντας αυτά τα δύο τρόφιμα δημιουργούμε ένα γεύμα που περιέχει και τα 9 απαραίτητα αμινοξέα! Με τον ίδιο τρόπο και οι φακές συμπληρώνουν στο ρύζι το αμινοξύ λυσίνη.
Οι φυτικές πηγές πρωτεΐνης που δεν πρέπει να λείπουν από το διατροφολόγιο της νηστείας
Θαλασσινά
Τα θαλασσινά (οστρακοειδή και μαλάκια) προσφέρουν πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας, ενώ έχουν χαμηλή περιεκτικότητα σε λίπος. Επίσης, είναι πλούσια σε ω-3 πολυακόρεστα λιπαρά οξέα, όπως το εικοσαπεντανοϊκό οξύ και δοκοσαεξανοϊκό οξύ, τα οποία είναι ευεργετικά καθώς έχουν αντιφλεγμονώδη δράση και βοηθούν στην πρόληψη θρομβώσεων και αρτηριοσκληρωτικών βλαβών. Επιπλέον, περιέχουν βιταμίνες (Β12, D, A) και μέταλλα (σελήνιο, ψευδάργυρο, ιώδιο, φώσφορο, σίδηρο). Αποτελούν μια ιδανική επιλογή για μεσημεριανό, σε συνδυασμό με ζυμαρικά ολικής άλεσης και σαλάτα λαχανικών για τη σύνθεση ενός πλήρους γεύματος. Ιδανικά, παρασκευάστε τα στη σχάρα ή την κατσαρόλα και αποφύγετε το τηγάνισμα, το οποίο ανεβάζει το θερμιδικό περιεχόμενο λόγω της απορρόφησης λαδιού.
Ταχίνι
Είναι ένα φυσικό προϊόν που παρασκευάζεται εξολοκλήρου από αλεσμένο σουσάμι. Έχει υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος, όμως τα λιπαρά του οξέα είναι κυρίως μονοακόρεστα και πολυακόρεαστα, τα οποία είναι ευεργετικά για την υγεία. Περιέχει επίσης βιταμίνη Β1, σίδηρο, ασβεστίο, μαγνήσιο, ψευδάργυρο και φωσφόρο. Είναι μια καλή φυτική πηγή πρωτεΐνης, διότι είναι πλούσιο σε αμινοξέα που περιέχουν θείο όμως υπολείπεται στο αμινοξύ λυσίνη. Για την δημιουργία πρωτεΐνης υψηλής βιολογικής αξίας χρειάζεται να συνδυαστεί με τρόφιμα πλούσια σε λυσίνη, όπως είναι τα όσπρια. Καλό παράδειγμα για τη δημιουργία πλήρους πρωτεΐνης αποτελεί το χούμους, που συνδυάζει τα ρεβίθια με το ταχίνι.
Αμύγδαλα
Περιέχουν σημαντικές θρεπτικές ουσίες, συμπεριλαμβανομένων αδιάλυτων φυτικών ινών, βιταμίνης Ε, μαγγανίου, σιδήρου, ψευδαργύρου και μαγνησίου και ασβεστίου, πολυακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά οξέα. Η συχνή κατανάλωσή τους έχει θετική επίδραση στην χοληστερόλη του αίματος, καθώς φαίνεται ότι τα αμύγδαλα μειώνουν την κακή χοληστερόλη και αυξάνουν την καλή. Τα αμύγδαλα επιπλέον μπορεί να βοηθήσουν στον έλεγχο της όρεξης, καθώς φαίνεται ότι προσφέρουν αίσθημα κορεσμού και συνεπώς είναι ιδανική επιλογή σνακ ανάμεσα από τα κυρίως γεύματα. Ωστόσο, η κατανάλωσή τους θα πρέπει να γίνεται με μέτρο, επειδή είναι ένα τρόφιμο θερμιδικά πυκνό. Μία μερίδα θεωρείται ¼ φλυτζανιού (περίπου 23 αμύγδαλα) και αποδίδει 6 γραμμάρια φυτικής πρωτεΐνης.
Σόγια
Η σόγια χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο του κρέατος, καθώς περιέχει και τα εννιά απαραίτητα αμινοξέα. Η κατανάλωση σόγιας έχει συσχετιστεί με διάφορες θετικές επιδράσεις στην υγεία. Αποτελεί πηγή καλών λιπαρών οξέων, φυτικών ινών, σιδήρου, ψευδαργύρου, ασβεστίου και βιταμινών του συμπλέγματος Β, ενώ δεν περιέχει χοληστερόλη. Ένα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της είναι ότι περιέχει ισοφλαβόνες, οι οποίες είναι πολυφαινόλες με οιστρογονικές ιδιότητες (φυτο-οιστρογόνα). Τα φυτοοιστροφόνα παρουσιάζουν παρόμοια λειτουργία με τα ανθρώπινα οιστρογόνα, αλλά με πολύ ασθενέστερες επιδράσεις. Τα φασόλια σόγιας χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πολλών υποκατάστατων κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων. Μπορείτε να καταναλώσετε τόφου (τυρί σόγιας), γάλα σόγιας, ακόμα και να φτιάξετε κιμά ή κεμπάπ από σόγια σαν εναλλακτικές επιλογές του μοσχαρίσιου κιμά.
Κινόα
Η κινόα είναι ενα ψευδοδημητριακό, διαθέσιμο σε διάφορα χρώματα (λευκή, μαύρη, κόκκινη, κίτρινη). Οι σπόροι της αποτελούν πολύ καλή πηγή πρωτεΐνης, καθώς περιέχει και αυτή όλα τα απαραίτητα αμινοξέα. Επιπλέον, έχει υψηλή περιεκτικότητα σε απαραίτητα λιπαρά οξέα, ασβέστιο, μαγνήσιο, σίδηρο, βιταμίνες, ιδίως ριβοφλαβίνη και φυλλικό οξύ, διαιτητικές ίνες, ενώ δεν περιέχει γλουτένη και έχει χαμηλό γλυκαιμικό δείκτη. Η κινόα παρασκευάζεται και καταναλώνεται με τον ίδιο τρόπο όπως το ρύζι, αλλά καλό είναι να την ξεπλένετε με κρύο νερό και να την τρίβετε πριν το μαγείρεμα για να απομακρυνθεί η πικρή γεύση από τις σαπωνίνες που βρίσκονται στο εξωτερικό μέρος των σπόρων της.
Φαγόπυρο
Πρόκειται για ένα ψευδοδημητριακό, ελεύθερο γλουτένης με υψηλά επίπεδα πολυφαινολών, διαιτητικών ινών και μετάλλων. Χάρη στο διατροφικό του προφίλ, φαίνεται ότι επιδρά θετικά σε χρόνιες ασθένειες και διαθέτει καρδιοπροστατευτική δράση. Μπορείτε να το βρείτε στο εμπόριο σε μορφή νιφάδων και σπόρων. Τις νιφάδες τις χρησιμοποιείτε όπως τα δημητριακά (ενώ τους σπόρους που έχουν καφέ χρώμα μπορείτε να τους μαγειρέψετε όπως το ρύζι.
Σπόροι Chia
Είναι εξαιρετική πηγή ωμέγα-3 λιπαρών οξέων, ασβεστίου, φωσφόρου, μαγνησίου και διαιτητικών ινών, που είναι ευεργετικές για το πεπτικό σύστημα και τον έλεγχο του σακχαρώδους διαβήτη. Περιέχουν και τα 9 απαραίτητα αμινοξέα. Εκτός από ωμοί (για παράδειγμα στη σαλάτα), καταναλώνονται και κατόπιν μουλιάσματος σε κάποιο υγρό. Όταν προστίθενται σε νερό ή για παράδειγμα σε γάλα, μπορούν να απορροφήσουν έως και 15 φορές το βάρους τους σε νερό, δημιουργώντας μια γέλη.
