Η καφεΐνη είναι το πιο διαδεδομένο διεργετικό φάρμακο στον κόσμο. Βρίσκεται στον καφέ, τη σοκολάτα, τα ενεργειακά ποτά, τα αναψυκτικά και το τσάι. Διεγείρει τον εγκέφαλο και το νευρικό σύστημα και μπορεί να μειώσει την αίσθηση της κούρασης και την υπνηλία.
Σύμφωνα με μια μελέτη, εκτιμάται ότι το 85% του πληθυσμού των ΗΠΑ καταναλώνει τουλάχιστον ένα καφεϊνούχο ρόφημα την ημέρα.
Ωστόσο, πόσο υγιεινή είναι η καφεΐνη;
Εξαρτάται. Η υπερβολική ποσότητα μπορεί να έχει αρνητικές παρενέργειες, όπως νευρικότητα ή πονοκεφάλους, ωστόσο έρευνες έχουν δείξει ότι η κατανάλωσης καφεΐνης έχει και οφέλη για την υγεία. Ο καφές, για παράδειγμα, μπορεί να προστατεύσει το συκώτι από την κίρρωση και να μειώσει τον κίνδυνο για τη νόσο του Πάρκινσον, σύμφωνα με το npr.org.
Ομως, για να αποκομίσει κάποιος τα πιθανά οφέλη για την υγεία από την κατανάλωση καφεΐνης, πρέπει να έχει μια... υγιή σχέση μαζί της.
Οι ειδικοί δείχνουν τον τρόπο:
Η καφεΐνη δεν υποκαθιστά την ξεκούραση ή τη διατροφή
Το μάρκετινγκ έχει εξισώσει την κατανάλωση καφεΐνης με την ενέργεια. Πράγματι, μπορεί να σας κάνει να είστε πιο προσεκτικοί ή συγκεντρωμένοι και να βελτιώσετε τη διάθεση ή τη γνωστική απόδοση. Ωστόσο, η παροχή ενέργειας στον οργανισμό σας επιτυγχάνεται μόνο με τροφή και ξεκούραση.
«Η καφεΐνη δεν μπορεί ποτέ να αναπληρώσει έναν κακό βραδινό ύπνο. Το κενό αυτό αναπληρώνεται με... περισσότερο ύπνο», λέει η Dr. Ugonna Iroku, γαστρεντερολόγος στη Νέα Υόρκη και επίκουρη κλινική καθηγήτρια στο Icahn School of Medicine at Mount Sinai.
Ωστόσο, πολύ συχνά, αναφέρει η ίδια, οι άνθρωποι αναπτύσσουν κακές συνήθειες, όπως η κατανάλωση αναψυκτικού στο δείπνο, κάτι που μπορεί να κρατήσει τους ανθρώπους ξύπνιους το βράδυ.
Η ανοχή στην καφεΐνη διαφέρει από άτομο σε άτομο
Η Marilyn Cornelis, αναπληρώτρια καθηγήτρια στην Ιατρική Σχολή Feinberg του Πανεπιστημίου Northwestern, αναφέρει ότι τα γονίδιά μας παίζουν ρόλο στην ανοχή μας στην καφεΐνη.
Η Cornelis' μελέτησε τη σχέση μεταξύ του ανθρώπινου γονιδιώματος και της κατανάλωσης καφέ και καφεΐνης στο πλαίσιο της μεταδιδακτορικής της εργασίας. Διαπίστωσε ότι η όρεξη και η ανοχή μας στην καφεΐνη είναι γραμμένες στον γενετικό μας κώδικα - και κάποιοι άνθρωποι τείνουν εκ φύσεως να καταναλώνουν μεγαλύτερη ποσόστητα από άλλους.
«Εάν ένα άτομο έχει γενετική προδιάθεση να μεταβολίζει την καφεΐνη πολύ γρήγορα, έχει την τάση να καταναλώνει περισσότερη καφεΐνη», τονίζει.
Αυτό σημαίνει ότι η ανοχή στην καφεΐνη μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο, και γενικά, λέει η Cornelis, το σώμα σας ξέρει πόση χρειάζεται. Ωστόσο αυτό δεν αποτελεί «λευκή επιταγή» για αλόγιστη κατανάλωση.
Τα σημάδια ότι έχει καταναλώσει πολύ καφεΐνη
Όταν πρόκειται για το επίπεδο πρόσληψης καφεΐνης, η Dr. Ugonna Iroku επισημαίνει ότι πρέπει να βλέπετε τα «σημάδια» ότι το παρακάνατε. «Η νευρικότητα, το άγχος, ο αυξημένος σφυγμός αποτελούν ενδείξεις ότι καταναλώνετε πάρα πολύ καφεΐνη».
Η καφεΐνη δεν θεωρείται εθιστική ουσία
Είναι σύνηθες το πρωί να «έχουν ανάγκη» τον καφέ, ωστόσο η Marilyn Cornelis ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει κίνδυνος εθισμού.
Υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι υπάρχουν συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες που πρέπει να καταναλώνουν πολύ λιγότερο ή να απέχουν εντελώς, όπως τα παιδιά και οι έφηβοι, οι έγκυες και τα άτομα με ορισμένες ιατρικές παθήσεις.
Αν θέλετε να μειώσετε, κάντε το αργά
Ο Αμερικανικός Οργανισμός Τροφίμων και Φαρμάκων προτείνει μέγιστο όριο 400 χιλιοστόγραμμα καφεΐνης την ημέρα για το μέσο άτομο - αυτή είναι περίπου η ποσότητα καφεΐνης που περιέχεται σε τέσσερα φλιτζάνια καφέ.
Αν θέλετε να μειώσετε την ποσότητα, η Iroku προτείνει να το κάνετε σιγά-σιγά. Η απότομη διακοπή μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα στέρησης, όπως πονοκεφάλους ή νευρικότητα, και σχετίζεται με υψηλότερο ποσοστό αποτυχίας.
Στο τέλος της ημέρας, η καφεΐνη μπορεί να είναι ένας σπουδαίος φίλος που μπορείτε να έχετε στη γωνία σας - αρκεί να ξέρετε πώς να διαχειριστείτε τη σχέση σας μαζί της, λέει η Iroku.
