Μπορεί πράγματι ένα χάπι να μιμηθεί τα οφέλη της γυμναστικής; Αυτή η σκέψη δημιουργείται όταν ακούει κανείς για ουσίες που «θα μπορούσαν να κάνουν περιττή» την επίσκεψη στο γυμναστήριο.
Τέτοιες σκέψεις επανήλθαν πριν από δύο εβδομάδες, όταν ερευνητές από το πανεπιστήμιο του Άαρχους ανακοίνωσαν ότι φάρμακο με την ονομασία LaKe «φέρνει το σώμα σε μια μεταβολική κατάσταση που αντιστοιχεί σε τρέξιμο 10 χλμ. σε υψηλή ταχύτητα, με άδειο στομάχι».
Με αφορμή αυτή την εξέλιξη, ο Guardian συνοψίζει τι ισχύει με φάρμακα τέτοιου τύπου και αν τελικά αυτά μπορούν να μιμηθούν τα οφέλη της γυμναστικής και να είναι χρήσιμα για το ευρύ κοινό.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Πώς «λειτουργούν» αυτά τα φάρμακα
Ο πιο συνήθης όρος για φάρμα όπως το LaKe είναι «μιμητικά». Και αυτό γιατί κατά κανόνα μιμούνται τη βιολογική επίδραση της γυμναστικής χωρίς στην πραγματικότητα να χρειαστεί να ιδρώσουμε. Αυτή η ιδέα υπάρχει εδώ και αρκετά χρόνια.
Το 2008, το Salk Institute στο Σαντ Ντιέγκο παρουσίασε φάρμακο με την ονομασία GW501516 (ή 516) που «στέλνει το σήμα» για καύση λίπους, κάνοντας τρωκτικά να αντέξουν να τρέχουν περισσότερο. Σε μεταγενέστερες δοκιμές, δόθηκε σε δύο τρωκτικά η ίδια διατροφή με λιπαρά και σάκχαρα, ενώ η σωματική δραστηριότητά τους ήταν στο ίδιο επίπεδο. Το τρωκτικό στο οποίο χορηγήθηκε το GW501516 είχε σημαντικά αυξημένη αντοχή και έμεινε πολύ πιο αδύνατο από το άλλο. Μία παραλλαγή του φαρμάκου αυτού γρήγορα κατέληξε στη μαύρη αγορά- ως η απαγορευμένη ουσία Endurabol- και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Αντιντόπινγκ προειδοποίησε τους αθλητές ότι δεν είναι ασφαλές.
Όμως, ήδη αναπτύσσονταν πολλά περισσότερα μιμητικά φάρμακα. Το Compound 14, που ανακοινώθηκε το 2015, ξεκίνησε ως θεραπεία για ασθένειες, αλλά οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι θα μπορούσε να μειώσει το επίπεδο του σακχάρου νηστείας, βελτιώνοντας την ανοχή στη γλυκόζη και προωθώντας την απώλεια βάρους σε παχύσαρκα ποντίκια.
Έκτοτε έχει γίνει επίσης έρευνα για το Lac-Phe, χημική ουσία που παράγεται συνήθως στο σώμα μέσω προπόνησης με αντιστάσεις, αλλά και για ένα νέο μόριο, γνωστό ως SLU-PP-332, που ενισχύει τον μεταβολισμό και την αντοχή, βοηθώντας τα τρωκτικά να τρέξουν κατά 50% περισσότερο σε σύγκριση πριν. Το τελευταίο, σύμφωνα με τον επικεφαλής της έρευνας, κάνει τους σκελετικούς μυς να πραγματοποιήσουν τις αλλαγές που συνήθως προκαλεί η προπόνηση αντοχής. Αυτό μπορεί να βοηθήσει όσους που κάνουν δίαιτα να διατηρήσουν τη μυική μάζα κατά την απώλεια βάρους, ή τους ηλικιωμένους να αποφύγουν τη σαρκοπενία, καθώς το σώμα τους ανταποκρίνεται λιγότερο στη γυμναστική.
Τι ισχύει για το LaKe
Το LaKe είναι ακόμα σε φάση μελέτης σε αρουραίους, οπότε δεν είναι βέβαιο αν τα αποτελέσματα θα ισχύουν για τους ανθρώπους. Αυτό που φαίνεται να κάνει είναι να προκαλεί μια γρήγορη αύξηση του γαλακτικού οξέος- μιμούμενο το αποτέλεσμα γυμναστικής υψηλής έντασης- και στη συβλεχεθα μια πιο σταδιακή αύξηση του BHB. Το β-υδροξυβουτυρικό είναι χημική ουσία που συντίθεται στο ήπαρ από λιπαρά οξέα, προκειμένου να παρέχει ενέργεια στο σώμα όταν δεν έχει αρκετή γλυκόζη.
Αυτές οι δύο αλλαγές φαίνεται να μειώνουν το επίπεδο των ελεύθερων λιπαρών οξέων στο αίμα και να καταστέλλουν την όρεξη. Πρόκειται για αποτελέσματα που θα περίμενε κανείς έπειτα από γυμναστική με άδειο στομάχι. Επίσης, μακροπρόθεσμα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου για καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικό επεισόδιο και διαβήτη τύπου 2.
Στις δοκιμές σε αρουραίους, το χάπι δεν φαίνεται να δείχνει σημάδια τοξικότητας- σε αντίθεση με τις πρώιμες εκδοχές του 516, που προώθησαν την ταχεία ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων σε τρωκτικά.
Μπορεί τελικά ένα χάπι να «χαρίσει» τα οφέλη της γυμναστικής;
Είναι πράγματι τόσο απλό; Η απάντηση είναι δύσκολη σύμφωνα με τον Guardian. Η γυμναστική επηρεάζει σχεδόν όλα τα συστήματα του σώματος, συχνά με περίπλοκους τρόπους που απέχουμε ακόμα πολύ από το να τους κατανοήσουμε.
Πολλά από τα φάρμακα αυτά μπορεί να είναι σε θέση να μιμηθούν κάποιες από αυτές τις επιδράσεις της άσκησης, όμως κάθε συμπλήρωμα έχει περιορισμούς: η γυμναστική είναι μία εμπειρία για όλο το σώμα, με επιδράσεις που αφορούν τα πάντα, από τη βελτίωση της οστικής πυκνότητας έως τον καλύτερο ύπνο. Επίσης, βελτιώνει τη διάθεση και την αυτοεκτίμηση, ενώ μειώνει το άγχος και φαίνεται να προστατεύει από την άνοια.
Ακόμα κι αν η επιστήμη μπορούσε να μιμηθεί με ένα χάπι τις πολύπλοκες βιολογικές επιδράσεις της γυμναστικής, θα ήταν πολύ πιο δύσκολο να κάνει το ίδιο με το ψυχολογικό πλεονέκτημα του να τρέχεις 5 χλμ. με φίλους, ή να πετυχαίνεις ένα νέο ατομικό ρεκόρ σε μια άσκηση.
Απέχουμε πολύ από την εύρεση ασφαλών φαρμάκων που μπορούν να αντιγράψουν τα πιο ευεργετικά αποτελέσματα της άσκησης σε ανθρώπους, επισημαίνει η βρετανική εφημερίδα. Αλλά όταν αυτά θα υπάρξουν, πιθανότατα θα είναι πιο χρήσιμα για ανθρώπους ηλικιωμένους, άρρωστους ή που για κάποιο άλλο λόγο δεν μπορούν να κάνουν γυμναστική. Ενδέχεται να βοηθούν ανθρώπους που αναρρώνουν από μία χειρουργική επέμβαση ή αστροναύτες, που παρότι γυμνάζονται στο διάστημα χάνουν οστική και μυική μάζα.
Για τους υπόλοιπους, ένα χάπι είναι δύσκολο να μιμηθεί τα οφέλη του ήπιου περπατήματος ή μερικών επαναλήψεων μιας άσκησης. Μια μέρα ίσως να μπορούμε να παίρνουμε την άσκηση σε μορφή χαπιού, αλλά σήμερα είναι πιο εύκολο να βγούμε στον δρόμο, καταλήγει ο Guardian.
