«Να είσαι νηστικός από το βράδυ!». Είναι ίσως μία από τις πιο συνηθισμένες οδηγίες που ακούμε πριν από μια αιματολογική εξέταση. Για χρόνια, εκατομμύρια άνθρωποι αποφεύγουν το φαγητό για 8 έως 12 ώρες πριν από την αιμοληψία, ακόμη και όταν πρόκειται για έναν απλό προληπτικό έλεγχο.
Όμως, χρειάζεται πραγματικά τόση νηστεία για όλες τις εξετάσεις;
Μια νέα μεγάλη μελέτη από ερευνητές στη Νότια Κορέα η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Internal Medicine, έρχεται να αμφισβητήσει αυτή την πρακτική.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Τα ευρήματα δείχνουν ότι για τις περισσότερες εξετάσεις αίματος η διάρκεια της νηστείας έχει ελάχιστη επίδραση στα αποτελέσματα. Μόνο ένας περιορισμένος αριθμός εργαστηριακών δεικτών φαίνεται να επηρεάζεται ουσιαστικά από το πόσες ώρες έχουν περάσει από το τελευταίο γεύμα.
Οι ερευνητές εξέτασαν 9.755.547 αποτελέσματα εργαστηριακών εξετάσεων από 101.148 ενήλικες, σε 670 νοσοκομεία στη Ν. Κορέα καλύπτοντας εκατοντάδες διαφορετικές εργαστηριακές παραμέτρους.
Οι εξετάσεις χωρίστηκαν ανάλογα με το διάστημα που είχε μεσολαβήσει από το τελευταίο γεύμα σε λιγότερο από 8 ώρες, σε 8 έως 12 ώρες και σε περισσότερες από 12 ώρες.
Στη συνέχεια, οι επιστήμονες σύγκριναν τα αποτελέσματα και μεταξύ διαφορετικών ομάδων αλλά και, όπου ήταν δυνατόν, του ίδιου ασθενούς σε διαφορετικές επισκέψεις, ώστε να διαπιστώσουν εάν οι διαφορές οφείλονταν πράγματι στη νηστεία και όχι σε άλλους παράγοντες.
Ποιες εξετάσεις επηρεάζονται περισσότερο
Η εικόνα που προέκυψε είναι αρκετά ξεκάθαρη: οι περισσότερες εξετάσεις δεν αλλάζουν σημαντικά ανάλογα με το πόσες ώρες έχει κάποιος μείνει νηστικός.
Υπήρχαν όμως ορισμένες σημαντικές εξαιρέσεις.
Όταν η νηστεία ήταν μικρότερη από 8 ώρες: η γλυκόζη ήταν περίπου 10,8% υψηλότερη, τα τριγλυκερίδια περίπου 20,1% υψηλότερα, η γ-γλουταμυλοτρανσφεράση (γ-GT) περίπου 14,8% υψηλότερη και η λιπάση, ένα ένζυμο που σχετίζεται με τη λειτουργία του παγκρέατος, περίπου 36,4% υψηλότερη.
Αντίθετα, εξετάσεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τη γενική εικόνα του αίματος, τη νεφρική λειτουργία και τους ηλεκτρολύτες παρουσίασαν πολύ μικρότερες διαφοροποιήσεις.
Οι επιστήμονες δεν διαπίστωσαν κλινικά σημαντική βελτίωση των αποτελεσμάτων όταν η νηστεία ξεπερνούσε τις 12 ώρες.
Με άλλα λόγια, για τις εξετάσεις που μελετήθηκαν, το να παραμείνει κάποιος νηστικός για περισσότερες από 12 ώρες δεν φαίνεται να προσφέρει περισσότερη ακρίβεια συγκριτικά με μια μικρότερη περίοδο νηστείας.
Το ερώτημα είναι γιατί ζητείται τότε από όλους να είναι νηστικοί;
Η νηστεία καθιερώθηκε κυρίως επειδή το φαγητό επηρεάζει ορισμένες ουσίες στο αίμα, ιδιαίτερα τη γλυκόζη και τα λιπίδια.
Το πρόβλημα είναι ότι με τα χρόνια η οδηγία αυτή επεκτάθηκε σε ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος εξετάσεων, παρότι δεν απαιτούν όλες την ίδια προετοιμασία.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η καθολική νηστεία δημιουργεί και πρακτικές δυσκολίες. Οι ασθενείς μπορεί να χρειάζεται να κλείσουν πρωινό ραντεβού, να μετακινηθούν νηστικοί και να υποστούν μεγαλύτερη ταλαιπωρία, χωρίς αυτό να προσφέρει απαραίτητα κάποιο όφελος για τις συγκεκριμένες εξετάσεις.
Άρα μπορούμε να τρώμε πριν από τις εξετάσεις;
Η μελέτη δεν λέει ότι η νηστεία καταργείται ούτε ότι μπορούμε να τρώμε πριν από οποιαδήποτε αιματολογική εξέταση.
Αντίθετα, οι ερευνητές προτείνουν να εξετάζεται κάθε εργαστηριακή παράμετρος ξεχωριστά, αντί να εφαρμόζεται ένας ενιαίος κανόνας σε όλες τις εξετάσεις.
Ιδιαίτερη σημασία εξακολουθεί να έχει η νηστεία όταν ο γιατρός ζητά συγκεκριμένα εξέταση γλυκόζης νηστείας ή όταν απαιτείται ακριβής μέτρηση των λιπιδίων.
Τι σημαίνει πρακτικά αυτό για την επόμενη αιμοληψία;
Το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι δεν χρειάζεται κάθε αιματολογική εξέταση την ίδια προετοιμασία.
Για πολλές εξετάσεις ρουτίνας, η διαφορά ανάμεσα σε λίγες ώρες νηστείας και σε μεγαλύτερη διάρκεια είναι μικρή ή αμελητέα. Για ορισμένες, όμως, η πρόσφατη κατανάλωση τροφής μπορεί να επηρεάσει σημαντικά το αποτέλεσμα.
Γι’ αυτό, μέχρι να αλλάξουν επίσημα οι ιατρικές οδηγίες, το ασφαλές είναι να ακολουθούμε τις συγκεκριμένες οδηγίες του γιατρού ή του εργαστηρίου και να μην αποφασίζουμε μόνοι μας αν θα φάμε ή όχι πριν από μια εξέταση.
Η μελέτη δεν λέει ότι «η νηστεία είναι άχρηστη». Λέει κάτι πιο συγκεκριμένο και ίσως πιο σημαντικό, ότι δεν υπάρχει λόγος να αντιμετωπίζονται όλες οι αιματολογικές εξετάσεις σαν να απαιτούν την ίδια 8ωρη ή 12ωρη νηστεία.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι στο μέλλον οι οδηγίες θα μπορούσαν να γίνουν περισσότερο εξατομικευμένες, ανάλογα με την εξέταση που πραγματοποιείται.
Ωστόσο, πρόκειται για μια μεμονωμένη μελέτη στη Νότια Κορέα και χρειάζονται μεγαλύτερες, πολυκεντρικές και πιο διαφορετικές πληθυσμιακά μελέτες προτού αλλάξουν οι καθιερωμένες κλινικές πρακτικές.
