Το βραβείο VYZOV - Ετήσιο Εθνικό Βραβείο Μελλοντικής Τεχνολογίας έχει σχεδιαστεί για να παροτρύνει, να εμπνεύσει και να τιμήσει διακεκριμένους επιστήμονες που το έργο τους έχει προωθήσει σημαντικά τον ερευνητικό τους τομέα.
Ο Έλληνας ερευνητής από την αρχή της καριέρας του έθεσε ως κύριο ερευνητικό του στόχο να κατανοήσει τι συμβαίνει στον εγκέφαλό μας όταν βλέπουμε κάποια αντικείμενα. Πρώτος στον κόσμο, εντόπισε ποιες νευρωνικές διαδικασίες σχετίζονται με μια συνειδητή αντίδραση και ποιες όχι, χρησιμοποιώντας διφορούμενα ερεθίσματα, και διαπίστωσε μέσα από πειράματα ότι κάποιες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται μόνο όταν έχει κάποιος/α αντίληψη κι όχι όταν υπάρχει το ερέθισμα.
Η έρευνα του Καθηγητή Νίκου Λογοθέτη θεωρείται σήμερα ως ένας «μοναδικός διεθνής πόρος» που περιλαμβάνει νευροφυσιολογικές έρευνες και πολυεπιστημονικές μεθόδους μελέτης των εγκεφαλικών συστημάτων πρωτευόντων. Ο Έλληνας νευροβιολόγος πρωτοπορεί στον τομέα των διαγνωστικών μεθόδων εγκεφάλου και στη μελέτη των μηχανισμών που κρύβονται πίσω από την αντίληψη και τη συνείδηση.
Η επιστημονική του έρευνα επέτρεψε τη μελέτη του εγκεφάλου με υψηλή χωρική ανάλυση μη επεμβατικά. Χρησιμοποιώντας fMRI, πραγματοποίησε πειράματα για να αποκρυπτογραφήσει τη δραστηριότητά του σε πραγματικό χρόνο. Αυτές οι μελέτες συνεισέφεραν σημαντικά στην κατανόηση του τρόπου λειτουργίας του εγκεφάλου και της φύσης διαφόρων νευρολογικών και ψυχιατρικών διαταραχών.
Εξάλλου, οι πρώτοι που κατάφεραν να παρακολουθήσουν απευθείας τη λειτουργία των νευρώνων, ενώ παράλληλα διενεργούσαν fMRI (μαγνητική τομογραφία) σε εγκέφαλο πρωτευόντων, και να διαπιστώσουν την αντιστοιχία μεταξύ σημάτων fMRI και δραστηριότητας των νευρικών κυττάρων ήταν ο καθηγητής και η ομάδα του.
Ενδεικτικά, εντυπωσιακή είναι η συνεισφορά του στην αναγνώριση, με χρήση fMRI, σημάτων Blood-Oxygen-Level-Dependent (BOLD), δηλαδή περιφερειακών αλλαγών στην εγκεφαλική ροή αίματος (CBF), στον εγκεφαλικό όγκο αίματος (CBV) και στην οξυγόνωση αίματος (και τα τρία αντανακλούν τοπικές διακυμάνσεις της νευρικής δραστηριότητας). Η BOLD είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται στη λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI) για την παρατήρηση διαφορετικών περιοχών του εγκεφάλου ή άλλων οργάνων που είναι ενεργές ανά πάσα στιγμή.
Πρόσφατα, ο καθηγητής Δρ. Λογοθέτης ανέπτυξε και χρησιμοποίησε μια νέα μεθοδολογία που ονομάστηκε NET-fMRI, δηλ. fMRI με νευρωνικά συμβάντα, η οποία επιτρέπει τη μελέτη της συσχέτισης προτύπων πολλαπλών δομών εγκεφαλικής δραστηριότητας με τοπικά εγγενή γεγονότα, όπως π.χ. κυματισμοί ιππόκαμπου ή κύματα PGO (χαρακτηριστικές κυματοειδείς μορφές δραστηριότητας μεταξύ τριών βασικών περιοχών του εγκεφάλου), που όλα σχετίζονται με διάφορους τύπους μάθησης, λήψης αποφάσεων και μνήμης.
Δεν αποτελεί εξάλλου έκπληξη το γεγονός ότι ο καθηγητής Λογοθέτης έχει πάνω από 500 δημοσιεύσεις, με περισσότερες από 75000 ετεροαναφορές, και δείκτη h 124.
Από το 2022, ο Καθ. Λογοθέτης διευθύνει το Διεθνές Κέντρο Έρευνας Εγκεφάλου Πρωτευόντων (ICPBR) στη Σανγκάη. Νωρίτερα διεύθυνε το τμήμα Φυσιολογίας των Γνωστικών Διαδικασιών στο Ινστιτούτο Βιολογικής Κυβερνητικής Max Planck στο Τύμπινγκεν της Γερμανίας. Στόχος της έρευνας που διενεργείται μέσα στο ICPBR είναι η μελέτη του εγκεφάλου ως προσαρμοστικού σύνθετου δυναμικού συστήματος (CDS), που έχει την ικανότητα να αναδιοργανώνεται από το περιβάλλον υπό την επίδραση μηχανισμών ανάδρασης, που παρέχουν ανθεκτικότητα απέναντι στην εκάστοτε διαταραχή. Οι επιστήμονες στο ICPBR υπό την καθοδήγηση του Έλληνα καθηγητή θα αναπτύξουν περαιτέρω και θα εφαρμόσουν μεθόδους για να καθορίζουν τελικά συστήματα και υποσυστήματα που θα αντικατοπτρίζουν το επίπεδο αυτοοργάνωσης το οποίο μπορεί να σχετίζεται με διάφορες γνωστικές ικανότητες του πρωτεύοντα θηλαστικά.
*Ο Νίκος Λογοθέτης γεννήθηκε στη Κωνσταντινούπολη και σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Βιολογία στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Υποστήριξε τη διατριβή του για την ανθρώπινη νευροβιολογία στο Πανεπιστήμιο Ludwig Maximilian του Μονάχου. Ασχολήθηκε με ερευνητικό έργο στο Department of Brain and Cognitive Sciences στο τεχνολογικό ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (ΜΙΤ) και τώρα είναι διευθυντής International Center for Primate Brain Research στη Σανγκάη. Έχει βραβευτεί με Alden Spencer Prize (2008), με Zülch-Bραβείο Νευροεπιστήμης (2007) και με το Louis Jeant Prize in Medicine (2003). Το 2016 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Αριστείο των Θετικών Επιστημών.
