«Δεν μπορώ τώρα! Είμαι πολύ απασχολημένος!» μου είπε ο Σουηδός καλλιτέχνης Niklas Elmehed όταν επικοινώνησα μαζί του τις ημέρες απονομής των βραβείων Νόμπελ. Και ήταν αλήθεια!
Χρειάστηκε να περιμένω σχεδόν δυο βδομάδες για να συνομιλήσουμε με τον 46χρονο καλλιτέχνη, του οποίου το όνομα μπορεί να μην μας λέει τίποτα, σε αντίθεση με τα έργα του, που μας λένε πολλά! Και ποια είναι αυτά τα έργα; Τα επίσημα πορτρέτα των βραβευμένων με Νόμπελ, τα οποία σκιτσάρει από το 2012.
«Κάθε Οκτώβριο η Επιτροπή του βραβείου Νόμπελ ανακοινώνει τους νέους νομπελίστες και τα πορτρέτα μου είναι οι πρώτες επίσημες εικόνες των βραβευμένων προσώπων», σημειώνει.
Μέχρι το 2022 δεν γνωρίζαμε τίποτα για τον «αθόρυβο» αυτό καλλιτέχνη και θα συνεχίζαμε να μην γνωρίζουμε αν η επιτροπή Νόμπελ δεν γνωστοποιούσε με μια ανάρτηση στο Χ και στο facebook ότι ο Elmehed είναι ο καλλιτέχνης πίσω από τα διακριτικά χρυσόμαυρα πορτρέτα που συνοδεύουν την ετήσια ανακοίνωση των νικητών των βραβείων Νόμπελ.
«Πόσο νωρίς έχεις πρόσβαση στα ονόματα των νικητών;», τον ξαναρωτώ. Και λέω ξαναρωτώ γιατί έχω προσπαθήσει και στο παρελθόν να του εκμαιεύσω αυτές τις άκρως «εμπιστευτικές», όπως λέει πληροφορίες. «Αυτή η ερώτηση είναι από τις πιο συχνές που δέχομαι. Δυστυχώς, δεν μπορώ να σας το πω, είναι εμπιστευτικό!». Το παν με τα βραβεία Νόμπελ δεν είναι μόνο το χρονοδιάγραμμα, είναι και η εχεμύθεια.
Ο καλλιτέχνης δεν επιτρέπεται να αποκαλύψει με ακρίβεια πόσο νωρίς γνωρίζει τα ονόματα των νικητών, αλλά ούτε και πόσο χρόνο αφιερώνει στο καθένα. Ωστόσο, μπορεί να πει πώς η δημιουργία των σκίτσων των αποδεκτών είναι και μαραθώνιος και σπριντ και πως δουλεύει «αρκετά γρήγορα».
Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα μετά την ανακοίνωση των βραβείων, τα πορτρέτα δημοσιεύονται στα μεγαλύτερα ΜΜΕ σε όλο τον κόσμο και τα βλέπουν δισεκατομμύρια μάτια. Η βασική ιδέα του καλλιτέχνη πίσω από τα πορτρέτα που είναι ζωγραφισμένα σε μαύρο ακρυλικό και χρυσό φύλλο είναι να τους δώσει την έκφραση της έκτακτης είδησης, με μια δυνατή και μοναδική οπτική εντύπωση.
«Κάθε άτομο είναι μοναδικό και πρέπει να ζωγραφιστεί ξεχωριστά. Φέτος προκλητική και διασκεδαστική ήταν η απεικόνιση του πουλιού συμβόλου της ειρήνης, του λογότυπου της Ιαπωνικής Συνομοσπονδίας των επιζώντων από τις ατομικές βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι Nihon Hidankyo, η οποία απέσπασε το Νόμπελ ειρήνης. Το λογότυπο ήταν ένα πουλί διπλωμένο με την τεχνική origami. Είχα κάποιο πρόβλημα με τις χρυσές σκιές που έπρεπε να διακρίνονται άριστα και έτσι ένας από τους συναδέλφους μου δίπλωσε ένα πραγματικό χάρτινο origami πουλί για να μπορέσω να τις απεικονίσω», λέει ο ίδιος.
Τον ρωτάω πως νιώθει ως ένα από τα πολύ λίγα άτομα που έχουν πρόσβαση στα ονόματα των αποδεκτών των βραβείων Νόμπελ προτού ανακοινωθούν στο κοινό. «Είμαι πολύ περήφανος που έχω την ευκαιρία να ζωγραφίσω τα πορτρέτα των βραβευμένων με Νόμπελ. Με συναρπάζει τόσο το γεγονός ότι συνεισφέρω στην δημιουργία μιας προσωπικής ιστορίας, όσο και ότι διαδραματίζω έναν σημαντικό ρόλο στον διαμοιρασμό των μεγάλων επιστημονικών επιτευγμάτων των βραβευθέντων. Είναι σκληρή δουλειά, πρέπει να παραμείνω πολύ συγκεντρωμένος, αλλά δεν το νιώθω ως βάρος, είναι πολύ διασκεδαστικό να τους ζωγραφίζω».
Αρχικά ο Elmehed προσλήφθηκε ως καλλιτεχνικός διευθυντής του ιδρύματος Νόμπελ, αλλά αργότερα συνειδητοποίησε ότι το να παρουσιάσει τους νικητές χρησιμοποιώντας φωτογραφίες ήταν πολύ δύσκολο, καθώς δεν ήταν δυνατή η λήψη φωτογραφιών πριν την απονομή, αφού δεν τους γνώριζε. «Έκανα αίτηση για την θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Nobel Media (σήμερα έχει μετονομαστεί σε Nobel Prize Outreach) το 2012 και την κέρδισα. Δούλεψα εκεί ως υπάλληλος για ένα χρόνο και από τότε εργάζομαι ως ελεύθερος επαγγελματίας», προσθέτει.
Ο Elmehed μου λέει ότι δεν το βλέπει ως μια δουλειά και πως τον ενδιαφέρει πραγματικά η επιστήμη: «Σπούδαζα φυσική και μαθηματικά όταν ήμουν μικρός και μου αρέσει ακόμα», συμπληρώνει. Ο ίδιος δουλεύει τον μισό χρόνο του ως ανεξάρτητος καλλιτέχνης, συνεργαζόμενος με κάποιες γκαλερί δίνοντας διάφορα έργα τέχνης, βασισμένα κυρίως στη ζωγραφική.
Ως ελεύθερος επαγγελματίας, περιλαμβάνει στο πελατολόγιό του την εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Σουηδίας και αρκετές εταιρείες: «Ένας από τους πελάτες μου είναι η Σουηδική Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου όπου κάνω ζωγραφιές και κινούμενα γραφικά για την εθνική ανδρών και γυναικών».
Η ζωή πέρα από την Τέχνη επικεντρώνεται σε μια οικογένεια με 3 παιδιά. Αν και ο θόρυβος των μέσων κοινωνικής δικτύωσης γύρω από το έργο του δεν έχει επηρεάσει πολύ την προσωπική του ζωή, η οικογένειά του το βρίσκει συναρπαστικό όταν διασημότητες κάνουν reshare τα έργα του, όπως ο τέως Αμερικανός πρόεδρος Ομπάμα.
