Η μελέτη με επικεφαλής τον καθηγητή Yoontae Lee στο Τμήμα Επιστημών της Ζωής στο Πανεπιστήμιο Επιστήμης και Τεχνολογίας του Pohang (POSTECH) στην Ν. Κορέα δημοσιεύθηκε στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (PNAS).
Τα Β κύτταρα, συστατικά του ανθρώπινου ανοσοποιητικού συστήματος, παράγουν αντισώματα για την καταπολέμηση παθογόνων μικροοργανισμών όπως οι ιοί που εισέρχονται στο σώμα από το εξωτερικό περιβάλλον. Τα θυλακιώδη βοηθητικά κύτταρα (TFH) βοηθούν τα Β κύτταρα στην παραγωγή αυτών των αντισωμάτων, αλλά η αφθονία τους μπορεί να κάνει τα Β κύτταρα υπερβολικά ενεργά, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη αυτοάνοσων διαταραχών. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα Β κύτταρα αναγνωρίζουν λανθασμένα τους ιστούς και τα κύτταρα του ίδιου του σώματος ως παθογόνα και παράγουν αντισώματα ακόμη και όταν δεν υπάρχουν εξωτερικά παθογόνα.
Ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος (ΣΕΛ) είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα χρόνια υποτροπιάζοντα πολυσυστημικά αυτοάνοσα νοσήματα, που προσβάλλει το δέρμα και τα οστά, ενώ συχνά επηρεάζει και εσωτερικά όργανα, όπως την καρδιά, τους νεφρούς, το νευρικό σύστημα, τους πνεύμονες και τα κύτταρα του αίματος. Τα συμπτώματα και τα προσβεβλημένα ανοσοκύτταρα διαφέρουν από ασθενή σε ασθενή και η αιτία και οι υποκείμενοι μηχανισμοί δεν είναι σαφώς κατανοητοί, γεγονός που περιπλέκει την παροχή εξατομικευμένης θεραπείας.
Η λέξη λύκος (lupus στα λατινικά) αναφέρεται στο χαρακτηριστικό εξάνθημα σε σχήμα πεταλούδας που εμφανίζεται στο πρόσωπο των πασχόντων θυμίζοντας τα λευκά σημάδια που υπάρχουν στο πρόσωπο του λύκου. Το ερυθηματώδης αναφέρεται στο κόκκινο χρώμα του δερματικού εξανθήματος του ΣΕΛ.
Προηγούμενη έρευνα από την ομάδα του καθηγητή Yoontae Lee πρότεινε ότι ο ETV5, ένας ειδικός μεταγραφικός παράγοντας (μια πρωτεΐνη) που εκφράζεται στα Τ κύτταρα, προάγει τη διαφοροποίηση των Τ κυττάρων σε κύτταρα TFH, οδηγώντας δυνητικά σε ΣΕΛ. Τώρα, η ομάδα πραγματοποίησε πειράματα τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους για να επιβεβαιώσει αυτή την υπόθεση.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν πως τα αυτοάνοσα συμπτώματα όπως οι συγκεντρώσεις αντισωμάτων, η διήθηση των ανοσοκυττάρων στους ιστούς του σώματος, η νεφρική σπειραματονεφρίτιδα (λοίμωξη των μικρών φίλτρων των νεφρών) και η ανάπτυξη κυττάρων TFH μειώθηκαν στα μοντέλα ποντικών με συστηματικό ερυθηματώδη λύκο που είχαν έλλειψη του ETV5. Η ομάδα ανακάλυψε ότι ο παράγοντας ETV5 ενισχύει την έκφραση της πρωτεΐνης-στόχου του, της οστεοποντίνης (OPN), η οποία με τη σειρά της ενεργοποιεί μια άλλη πρωτεΐνη την AKT (μια κινάση), καθοδηγώντας τη διαφοροποίηση σε κύτταρα TFH.
Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν περαιτέρω ότι και στα ανθρώπινα Τ κύτταρα, η διαφοροποίηση σε κύτταρα TFH ρυθμίζεται επίσης από τα επίπεδα έκφρασης των ETV5 και OPN. Σε ευθυγράμμιση με τα ευρήματα από τα ζωικά μοντέλα, οι παράγοντες ETV5 και OPN εκφράζονται σε υψηλότερα επίπεδα σε μοντέλα ασθενών με ΣΕΛ σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό. Επιπλέον, η δραστηριότητα της νόσου και οι συγκεντρώσεις αντισωμάτων στο αίμα είναι γενικά ανάλογες με τα επίπεδα έκφρασης των ETV5 και OPN.
Ο καθηγητής Yoontae Lee, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης, εξέφρασε τη φιλοδοξία του λέγοντας: «Εντοπίσαμε έναν μηχανισμό παθογένεσης του ΣΕΛ που περιλαμβάνει τους παράγοντες ETV5 και OPN σε ρεαλιστικά πειράματα. Ελπίζουμε ότι η περαιτέρω έρευνα θα οδηγήσει στην ανάπτυξη αναστολέων του ETV5 που ρυθμίζει την διαφοροποίηση των κυττάρων TFH για να βοηθήσουν στη θεραπεία ασθενών με ΣΕΛ».
