«Η μόλυνση του εδάφους αποτελεί έναν λιγότερο ορατό κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία συγκριτικά με τον βρώμικο αέρα. Ωστόσο, πληθαίνουν τα στοιχεία ότι οι ρύποι στο έδαφος μπορεί να βλάψουν την καρδιαγγειακή υγεία μέσω ορισμένων μηχανισμών, όπως είναι η φλεγμονή και η διατάραξη του βιολογικού ρολογιού του σώματος», λέει ο καθηγητής Thomas Münzel του Πανεπιστημιακού Ιατρικού Κέντρου Mainz της Γερμανίας.
Σύμφωνα με μια ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Cardiovascular Research, που είναι ένα περιοδικό της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Καρδιολογίας (ESC), η ρύπανση του αέρα, του νερού και του εδάφους ενοχοποιείται για τουλάχιστον εννέα εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο στον κόσμο.
Επιπλέον, περισσότερο από το 60% των ασθενειών και των θανάτων που σχετίζονται με τη ρύπανση οφείλονται σε καρδιαγγειακά νοσήματα όπως χρόνια ισχαιμική καρδιοπάθεια, εγκεφαλικό επεισόδιο, έμφραγμα και διαταραχές του καρδιακού ρυθμού (αρρυθμίες).
Στους ρύπους του εδάφους περιλαμβάνονται τα βαρέα μέταλλα, τα πλαστικά και τα φυτοφάρμακα. Σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, το μολυσμένο έδαφος μπορεί να οδηγήσει σε καρδιαγγειακή νόσο αυξάνοντας το οξειδωτικό στρες στα αιμοφόρα αγγεία (με περισσότερες «κακές» ελεύθερες ρίζες και λιγότερα «καλά» αντιοξειδωτικά), προκαλώντας φλεγμονή και διαταράσσοντας το βιολογικό ρολόι του σώματος (κιρκάδιο ρυθμό).
Το μολυσμένο χώμα, αλλά και κρύσταλλοι λιπασμάτων ή πλαστικών σωματιδίων μπορούν να εισέλθουν στο σώμα με την εισπνοή. Τα βαρέα μέταλλα όπως το κάδμιο και ο μόλυβδος, τα πλαστικά και οι οργανικές τοξικές ουσίες (όπως εκείνες στα φυτοφάρμακα) μπορούν επίσης να εισχωρήσουν στον οργανισμό και από το στόμα.
Επιπλέον, οι ρύποι του εδάφους ξεπλένονται στα ποτάμια και μολύνουν το νερό που καταναλώνουμε. Οι εργαζόμενοι στις γεωργικές και χημικές βιομηχανίες αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη έκθεση στα φυτοφάρμακα, αλλά το ευρύ κοινό μπορεί επίσης να εκτεθεί σε αυτά μέσα από μολυσμένα τρόφιμα, από το έδαφος και από το νερό.
Σύμφωνα με την έρευνα, αν και η ρύπανση του εδάφους με βαρέα μέταλλα και η συσχέτισή της με τις καρδιαγγειακές παθήσεις αποτελεί ένα πρόβλημα ιδιαίτερα για τις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, καθώς οι πληθυσμοί τους εκτίθενται δυσανάλογα σε αυτούς τους περιβαλλοντικούς ρύπους, λόγω της αυξανόμενης παγκοσμιοποίησης των αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων και της απορρόφησης αυτών των βαρέων μετάλλων από φρούτα, λαχανικά και κρέας, μετατρέπεται σε πρόβλημα και για οποιαδήποτε χώρα στον κόσμο,
Τα φυτοφάρμακα συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών παθήσεων
Το κάδμιο είναι ένα βαρύ μέταλλο που απαντάται φυσικά σε μικρές ποσότητες στον αέρα, το νερό, το έδαφος και τα τρόφιμα και προέρχεται επίσης από βιομηχανικές και γεωργικές πηγές.
Στους μη καπνιστές, η τροφή είναι η κύρια πηγή καδμίου. Πληθυσμιακές μελέτες αναδεικνύουν τη σχέση μεταξύ καδμίου και καρδιαγγειακής νόσου, όπως για παράδειγμα, μια κορεατική μελέτη που δείχνει ότι οι μεσήλικες Κορεάτες με υψηλό κάδμιο στο αίμα έδειξαν αυξημένο κίνδυνο εγκεφαλικού και υπέρτασης.
Η σκόνη της ερήμου μπορεί να ταξιδέψει σε μεγάλες αποστάσεις και η έρευνα έδειξε ότι τα σωματίδια από το έδαφος στην Κίνα και τη Μογγολία συσχετίζονται με αυξημένες πιθανότητες καρδιακών προσβολών στην Ιαπωνία. Ο αριθμός των επισκέψεων στα επείγοντα καρδιαγγειακά τμήματα στην Ιαπωνία ήταν 21% υψηλότερος τις ημέρες με έντονη έκθεση στην ασιατική σκόνη.
Ο μόλυβδος είναι ένα φυσικό τοξικό μέταλλο που μολύνει το περιβάλλον μέσω της εξόρυξης, της τήξης, της κατασκευής και της ανακύκλωσης. Μελέτες έχουν βρει συσχετίσεις μεταξύ των υψηλών επιπέδων μολύβδου στο αίμα και των καρδιαγγειακών παθήσεων, συμπεριλαμβανομένης της στεφανιαίας νόσου, της καρδιακής προσβολής και του εγκεφαλικού, σε γυναίκες και σε άτομα με διαβήτη.
Περαιτέρω μελέτες έχουν δείξει υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρδιαγγειακή νόσο που σχετίζεται με την έκθεση στο αρσενικό, ένα φυσικό μεταλλοειδές του οποίου τα επίπεδα μπορεί να αυξηθούν λόγω βιομηχανικών διεργασιών και χρήσης μολυσμένου νερού για την άρδευση των καλλιεργειών.
Αν και δεν υπάρχουν πληθυσμιακές μελέτες για τις καρδιαγγειακές επιπτώσεις των νανοπλαστικών και των μικροπλαστικών στον άνθρωπο, η έρευνα έχει δείξει ότι αυτά τα σωματίδια μπορούν να φτάσουν στην κυκλοφορία του αίματος, καθιστώντας εύλογο ότι θα μπορούσαν να ταξιδέψουν στα όργανα και να προκαλέσουν φλεγμονή και καρδιομεταβολική νόσο.
«Ωστόσο, απαιτούνται περισσότερες μελέτες σχετικά με τη συνδυασμένη επίδραση πολλαπλών ρύπων του εδάφους στις καρδιαγγειακές παθήσεις, καθώς σπάνια εκτιθέμεθα μόνο σε έναν τοξικό παράγοντα. Απαιτείται επειγόντως έρευνα για το πώς τα νανοπλαστικά και τα μικροπλαστικά μπορούν να επιδεινώσουν τις καρδιαγγειακές παθήσεις.
Μέχρι να μάθουμε περισσότερα, φαίνεται λογικό να φοράμε μάσκα προσώπου για να περιορίσουμε την έκθεση στη σκόνη όπου φυσάει ο αέρας, να φιλτράρουμε το νερό για να αφαιρέσουμε τους ρύπους και να αγοράζουμε τρόφιμα που καλλιεργούνται σε υγιές έδαφος», συστήνει ο καθηγητής Münzel .
Πηγή: “Soil and water pollution and human health: what should cardiologists worry about?” by Thomas Münzel, Omar Hahad, Andreas Daiber and Philip J. Landrigan, 30 June 2022, Cardiovascular Research.
DOI: 10.1093/cvr/cvac082
