Γραπτή ερώτηση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσε σήμερα ο Σάκης Αρναούτογλου, ζητώντας πλήρη αποτύπωση της αξιοποίησης των ευρωπαϊκών και συγχρηματοδοτούμενων πόρων που έχουν διατεθεί στην Ελλάδα για:
- μετεωρολογικά ραντάρ,
- μετεωρολογικούς, αγρομετεωρολογικούς και υδρομετρικούς σταθμούς,
- συστήματα nowcasting,
- βάσεις δεδομένων και
- ψηφιακά εργαλεία έγκαιρης προειδοποίησης και διαχείρισης κινδύνων.
Όπως σημειώνει στη σχετική ερώτηση, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, «σύμφωνα με δημόσια διαθέσιμα στοιχεία, από το 2019 μέχρι σήμερα έχουν εγκριθεί, ενταχθεί, προκηρυχθεί ή συμβασιοποιηθεί έργα άνω των 280 εκατ. ευρώ, τα οποία συνδέονται άμεσα ή έμμεσα με τη μετεωρολογική παρακολούθηση, την πολιτική προστασία, την πρόγνωση έντονων καιρικών φαινομένων, την αγρομετεωρολογική πληροφόρηση, την υδρομετρική παρακολούθηση και την έγκαιρη προειδοποίηση πλημμυρικών κινδύνων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
-το έργο για την προμήθεια μετεωρολογικών ραντάρ και συστήματος nowcasting, με συγχρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης και το ΕΣΠΑ, και διαγωνιστικό προϋπολογισμό έως 67,39 εκατ. ευρώ με ΦΠΑ,
-η πράξη της ΕΜΥ για την «Προμήθεια Μετεωρολογικών Σταθμών για την Έγκαιρη Προειδοποίηση Φυσικών Καταστροφών», στο πλαίσιο του Ελλάδα 2.0, που αφορά 30 υδρολογικούς αυτόματους μετεωρολογικούς σταθμούς, 12 συστήματα ανίχνευσης ατμοσφαιρικών ηλεκτρικών εκκενώσεων και δορυφορικές υποδομές, με διαγωνιστικό προϋπολογισμό 9,75 εκατ. ευρώ πλέον ΦΠΑ,
-το έργο «Ψηφιακός Μετασχηματισμός του Γεωργικού Τομέα», το οποίο μετά την ενεργοποίηση της προαίρεσης ανέρχεται σε 50,39 εκατ. ευρώ και περιλαμβάνει χιλιάδες σταθμούς συλλογής αγρομετεωρολογικών και περιβαλλοντικών δεδομένων,
-το «Πληροφοριακό Σύστημα για την Οριοθέτηση των Υδατορεμάτων», συνολικού προϋπολογισμού 79,99 εκατ. ευρώ, το οποίο περιλαμβάνει υδρομετρικό δίκτυο, δίκτυο μετεωρολογικών σταθμών με βροχογράφο και σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης πλημμυρών,
-η πράξη της ΕΜΥ για την «Εγκατάσταση Μετεωρολογικών Σταθμών & Ανάπτυξη Υποδομής Διαδικτυακής Πύλης», που αφορά την προμήθεια, εγκατάσταση και λειτουργία 103 συστημάτων — μεταξύ των οποίων 80 αυτόματοι μετεωρολογικοί σταθμοί, 10 συστήματα μετεωρολογίας σε πλοία, 3 αυτόματα συστήματα ραδιοβόλισης και 10 φορητοί μετεωρολογικοί σταθμοί — με προϋπολογισμό 12,01 εκατ. ευρώ, καθώς και η Φάση Β του ίδιου έργου, προϋπολογισμού 4,92 εκατ. ευρώ,
-η «Εθνική Βάση Δεδομένων: Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Διαχείρισης Κινδύνων και Πρόληψης», ύψους περίπου 72,3 εκατ. ευρώ, με επιμέρους υποέργο 14,9 εκατ. ευρώ για υπηρεσίες διαχείρισης, επεξεργασίας και αξιοποίησης δεδομένων Πολιτικής Προστασίας με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Ήδη από το 2020 είχε ανακοινωθεί έργο ύψους 25 εκατ. ευρώ για «Σύστημα Μετεωρολογικής Υποστήριξης της Πολιτικής Προστασίας», με αντικείμενο την αναβάθμιση του δικτύου ραντάρ, δορυφορικών δεδομένων, αισθητήρων ηλεκτρικών εκκενώσεων και nowcasting.
Επειδή το αντικείμενο αυτό φαίνεται να επικαλύπτεται με μεταγενέστερες πράξεις και διαγωνισμούς, ζητώ από την Κομισιόν να αποσαφηνίσει ποια έργα είναι διακριτά, ποια έχουν αντικατασταθεί ή συγχωνευθεί και ποια ποσά έχουν πράγματι συμβασιοποιηθεί και εκταμιευθεί.
Το ερώτημα είναι απλό: πού πήγαν οι πόροι, ποια έργα λειτουργούν πραγματικά και τι επιχειρησιακό αποτέλεσμα έχουν για την προστασία των πολιτών;
Παρά το ύψος των διαθέσιμων κονδυλίων, η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά επιχειρησιακά κενά. Για ακόμη ένα καλοκαίρι, η Ελλάδα δεν διαθέτει πλήρως λειτουργικό και αξιόπιστο εθνικό δίκτυο μετεωρολογικών ραντάρ. Αυτό σημαίνει ότι πολίτες, εργαζόμενοι στην ύπαιθρο, αγρότες, τοπικές αρχές και εκατομμύρια επισκέπτες παραμένουν εκτεθειμένοι σε αιφνίδιες καταιγίδες, χαλαζοπτώσεις, πλημμυρικά επεισόδια και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα, χωρίς την έγκαιρη και χωρικά ακριβή προειδοποίηση που απαιτεί η εποχή της κλιματικής κρίσης.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο ο εξοπλισμός. Είναι και οι άνθρωποι που πρέπει να τον λειτουργήσουν.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν τεθεί υπόψη μου, στην Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία δεν έχει προκηρυχθεί θέση ΠΕ Μετεωρολόγου από το 2007, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν αποχωρήσει λόγω συνταξιοδότησης, παραίτησης ή κινητικότητας περισσότεροι εξειδικευμένοι επιστήμονες από όσους έχουν ενταχθεί στην υπηρεσία.
Η μετεωρολογία δεν γίνεται μόνο με προμήθειες. Γίνεται με λειτουργικά ραντάρ, αξιόπιστους σταθμούς, ποιοτικά δεδομένα και, κυρίως, με εξειδικευμένους επιστήμονες που μπορούν να τα αξιολογήσουν και να τα μετατρέψουν σε έγκαιρη προειδοποίηση. Όταν μια υπηρεσία όπως η ΕΜΥ δεν ενισχύεται σταθερά με νέους μετεωρολόγους, τότε όσα εκατομμύρια κι αν δαπανηθούν σε εξοπλισμό και πλατφόρμες, το επιχειρησιακό αποτέλεσμα θα παραμένει προβληματικό.
Και ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απαντήσει:
«1. Αν διαθέτει αναλυτικά στοιχεία για το πόσα ευρωπαϊκά κονδύλια έχουν δεσμευθεί, συμβασιοποιηθεί και καταβληθεί στην Ελλάδα από το 2019 έως σήμερα για μετεωρολογικά ραντάρ, σταθμούς και συναφή συστήματα προειδοποίησης.
2. Αν έχει ελέγξει κατά πόσο τα συγχρηματοδοτούμενα συστήματα έχουν πράγματι παραδοθεί, εγκατασταθεί και τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία, με μετρήσιμους δείκτες διαθεσιμότητας, αξιοπιστίας, συντήρησης και πραγματικής αξιοποίησης.
3. Με ποιον τρόπο μπορεί να συνδράμει τις ελληνικές αρχές, τεχνικά και θεσμικά, ώστε να επιταχυνθεί η πλήρης επιχειρησιακή λειτουργία των συγχρηματοδοτούμενων μετεωρολογικών ραντάρ και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με σαφές χρονοδιάγραμμα και διαφανή ενημέρωση των πολιτών.
Ζητώ επίσης πλήρη πίνακα με τα συγχρηματοδοτούμενα έργα που αφορούν μετεωρολογικά ραντάρ, μετεωρολογικούς και αγρομετεωρολογικούς σταθμούς, υδρομετρικά δίκτυα, συστήματα nowcasting και έγκαιρης προειδοποίησης, με αναφορά στο εγκεκριμένο ποσό, το συμβασιοποιημένο ποσό, τις πληρωμές, το φυσικό αντικείμενο, το χρονοδιάγραμμα, την πραγματική επιχειρησιακή κατάσταση κάθε έργου και τη διαθέσιμη επιστημονική στελέχωση για τη λειτουργία του.
Το ζήτημα δεν αφορά απλώς τη διαχειριστική απορρόφηση ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αφορά την ασφάλεια των πολιτών, την προστασία των επισκεπτών, την ανθεκτικότητα των αγροτικών περιοχών και την επιχειρησιακή επάρκεια της Πολιτικής Προστασίας.
Η Ελλάδα δεν ξεκινά από το μηδέν. Διαθέτει επιστημονικούς φορείς, όπως το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, που έχουν αναπτύξει και συντηρούν στην πράξη κρίσιμες υποδομές παρατήρησης καιρού, χωρίς τη θεσμική στήριξη που θα έπρεπε.
Το ζητούμενο είναι να υπάρξει επιτέλους εθνικός συντονισμός, μόνιμη χρηματοδότηση, διαφάνεια, διαλειτουργικότητα των δικτύων και πραγματική επιχειρησιακή αξιοποίηση των δεδομένων προς όφελος της Πολιτικής Προστασίας και των πολιτών.
Η Ελλάδα έχει ανάγκη από ένα πραγματικά εθνικό, ενιαίο και επιχειρησιακό σύστημα μετεωρολογικής παρακολούθησης.
Όχι από αποσπασματικές προμήθειες.
Όχι από δίκτυα που δεν επικοινωνούν μεταξύ τους.
Όχι από εξοπλισμό χωρίς σχέδιο συντήρησης και αξιοποίησης.
Η κλιματική κρίση απαιτεί πρόληψη με δεδομένα, επιστημονικό προσωπικό, διαφάνεια και λογοδοσία.
Κάθε ευρώ ευρωπαϊκής χρηματοδότησης πρέπει να μεταφράζεται σε καλύτερη προειδοποίηση και μεγαλύτερη ασφάλεια για τον πολίτη».
